نگاهی به تلاش آمریکا برای جلوگیری از الگو شدن ایران
انحصارگرایی در بازار هستهای
کتایون مافی
مقدمه:
اگرچه جمهوری اسلامی ایران عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای است و براساس مقررات آژانس توانسته است با وجود مانعتراشیهای کشورهای غربی بویژه آمریکا، با تکیه بر توانمندی متخصصان و دانشمندان بومی خود به پیشرفتهای قابل توجهی در زمینه هستهای دست یابد، اما همچنان تحت فشارهای روزافزون قدرتهای سلطهگر و انحصارگر در زمینه هستهای قرار دارد.
آمریکا و همراهانش علاوه بر نفوذ در داخل نهادی چون آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از ابزار شورای امنیت برای جلوگیری از دستیابی ایران به فناوری هستهای صلحآمیز استفاده میکنند و آژانس نیز تحت فشارهای این قدرتها، کمکهای فنی لازم را در اختیار ایران قرار نمیدهد. اما این تنها دستیابی ایران به انرژی هستهای نیست که بر صورت غربیها چنگ میکشد، بلکه یکی از دلایل جدیت غرب و آمریکا در مخالفت با برنامه هستهای ایران جلوگیری از الگو شدن ایران در مساله هستهای برای دیگر کشورهاست.
دنیای غرب میکوشد با تحمیل محدودیتهای مختلف مانع تبدیل شدن ایران به یک کشور هستهای مستقل شود. به همین دلیل از ابزارهای متعددی برای انزوای ایران بهره میجوید و تلاش میکند به اصطلاح درس عبرتی برای دیگر کشورها باشد.
در حقیقت غرب و آمریکا تلاش میکنند با افزایش هزینههای ایران در دستیابی به انرژی هستهای به کشورهای دیگر نشان دهند که پیمودن مسیری که ایران طی کرده است، چه هزینههای سنگینی برای آنها میتواند در بر داشته باشد و به این طریق آنها را از پیمودن مسیر مشابه ایران باز دارند و رفتار خود را در مسیر دستیابی به انرژی صلحآمیز هستهای اصلاح و در سیاستهای آینده خود تجدیدنظر کنند.
درخواست اعراب برای هستهای شدن
با وجود همه این فشارها ایران در عمل الگویی برای کشورهای منطقه شده است به طوری که کشورهای عربی نیز به دنبال دستیابی به انرژی صلحآمیز هستهای هستند. چندی پیش (در 10 فروردین امسال) رهبران کشورهای عربی در نشست دوسالانه اتحادیه عرب در ریاض خواستار بهرهبرداری از انرژی هستهای برای مقاصد غیرنظامی از سوی اعضای این اتحادیه شدند و پیشتر نیز کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس در نشست خود بر همکاری و پیگیری روند استفاده از انرژی هستهای تاکید کرده بودند.
در همین ارتباط و در بیانیههایی جداگانه یمن، مصر و اردن نیز چنین تمایلی را از خود نشان دادند و سفر اخیر محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به منطقه و دیدار از عربستان و اردن نشان از آن دارد که کشورهای اسلامی در عزمی راسخ درصدد پیمودن روند بهرهبرداری از انرژی هستهای هستند.
رهبران عربی اعلام کردند آنها طرحهایی را برای یک صنعت هستهای عربی مورد بررسی قرار میدهند و ملک عبدالله دوم پادشاه اردن نیز در سخنرانی خود خواستار ساخت یک مرکز عربی برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای شد.
در این میان برخی از تحلیلگران عرب معتقدند یک ایران هستهای، تقویتکننده جهان اسلام است و میتواند موجب همگرایی در منطقه شود.
نیویورک تایمز نیز نوشت: هماکنون قوانین حاکم بر جهان عرب تغییر کرده و سران این کشورها برخلاف عقاید خود در سالهای گذشته گام برمیدارند به شکلی که چندی پیش عبدالله دوم، پادشاه اردن در مصاحبه با هاآرتص گفته بود: امروز هر کسی در اندیشه راهاندازی برنامههای هستهای است. به نوشته این روزنامه مقامات کشورهای خلیجفارس میگویند که مشتاق هستند شکاف تکنولوژیک با ایران و نیز رژیم صهیونیستی را پر کنند. آنها میگویند کشورهای خلیجفارس به رغم ذخایر وسیع نفت و گاز به انرژی هستهای نیاز دارند.
عبدالرحمن العطیه، رئیس شورای همکاری خلیجفارس در ریاض گفته است آینده موعود انرژی هستهای در تولید برق میتواند آن را به منبع برآوردن نیازهای فزاینده تبدیل کند.
حتی سودان یکی از فقیرترین کشورهای دنیا نیز نسبت به انرژی هستهای ابراز علاقه کرده است.
مخالفتهای آمریکا
این درخواستها برای استفاده ار انرژی قابل احیاء از سوی کشورهای اسلامی منطقه بویژه کشورهایی که دارای ذخایر نفت و گاز هستند، در حالی مطرح میشود که آمریکا مخالفت علنی خود را با آن اعلام کرده است.
کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا در اظهاراتی با این توجیه که کشورهای منطقه دارای ذخایر سوختهای فسیلی هستند، پیگیری برنامههای هستهای صلحآمیز را از سوی این کشورها اقدامی بیفایده توصیف کرده است.
به ادعای آمریکا این اقدام معلول سیاست فعلی ایران و پیگیری برنامههای هستهای از سوی جمهوری اسلامی است که سبب نوعی مسابقه هستهای در خاورمیانه شده و دیگر کشورها نیز تمایل خود را برای پیگیری برنامههای اتمی اعلام کردهاند.
فواد ایزدی و حکیمه سقای بیریا، 2 تحلیلگر مقیم آمریکا چندی پیش در مقالهای 26 صفحهای از رویکرد مهمترین روزنامههای آمریکا در خصوص مسائل کشورهای اسلامی و موضوع هستهای ایران مینویسند: بحث برخورد با موضوع هستهای ایران نه به سبب مرتبط مردن آن با ساخت تسلیحات، بلکه به سبب نگرانی غرب از دستیابی یک کشور اسلامی به فناوری هستهای است.
همچنین آمریکا درصدد است با جنجال و ادعای آغاز مسابقه تسلیحاتی و معرفی ایران به عنوان عامل این روند، جامعه جهانی را برای فشار بر تهران در مرحله اول و دیگر کشورهای اسلامی در منطقه در مرحله بعدی آماده کند و بدین روش بتواند سیاست خود را در راستای محروم کردن کل این مجموعه از این فناوری هستهای به پیش ببرد.
روزنامه لسآنجلس تایمز در تحلیلی در خصوص تمایل کشورهای خاورمیانه بویژه کشورهای عربی منطقه برای آغاز فعالیتهای هستهای نوشت: اگر تمایل کشورهای عربی را برای آغاز فعالیتهای هستهای در کنار فعالیتهای هستهای ایران قرار دهیم، آنگاه متوجه حساسیت مطلب میشویم.
این روزنامه با بیان این که ایران اعلام کرده است کشورهای عربی میتوانند در آغاز فعالیتهای هستهای خود روی دانش بومی دانشمندان ایرانی در این زمینه حساب کنند، نوشت: اگر کشورهای عربی با این پیشنهاد ایران موافقت کنند آنگاه شاهد افزایش بیش از حد نفوذ ایران در منطقه خواهیم بود.
روزنامه واشنگتن پست نیز با بررسی این نگرانی در این باره نوشت: برنامه هستهای ایران باعث نگرانی آمریکا و متحدانش شده است، چون براساس محاسبات آنها قدرت ایران در منطقه خاورمیانه رو به رشد است. از این رو پیشرفتهای هستهای ایران میتواند این کشور را به قدرتی منطقهای تبدیل کند و منافع غرب را به خطر بیندازد.
به نوشته این روزنامه آمریکایی، آنچه غرب در معامله با ایران مدنظر دارد به چند مورد محدود میشود: قدرت جمهوری اسلامی در منطقه رو به رشد است، جنگ عراق مهمترین رقیب منطقهای این کشور را نابود کرده، شیعیان در عراق و لبنان در حال قدرت گرفتن هستند، قیمت نفت افزایش یافته، آمریکا در عراق گرفتار شده، مواضع روسیه در راستای حمایت از ایران وضع شده و اروپاییها تحت فشار آمریکا به مقابله با ایران میپردازند. این موارد کافی است تا آمریکا نگران پیشرفتهای هستهای ایران باشد.
اسرائیل، پرسشی بیپاسخ
منحرف کردن افکار عمومی جهان از برنامههای هستهای تسلیحاتی و بسیار خطرناک اسرائیل از دیگر برنامههایی است که سران کاخ سفید قصد دارند با تمرکز به برنامههای هستهای ایران آن را تحتالشعاع قرار دهند.
طرح خاورمیانه عاری از تسلیحات هستهای از سوی مصر در شورای امنیت سازمان ملل و مخالفت آمریکا حتی با طرح آن در شورای امنیت، نشان از آن دارد که نگرانی عمده جهان عرب نه از سوی برنامههای هستهای ایران، بلکه از سوی تسلیحات اتمی اسرائیل است.
این در حالی است که ایهود اولمرت، نخستوزیر این رژیم بارها در گفتگوهای خود از برنامههای نظامی این رژیم و برخورداری از تسلیحات هستهای سخن به میان آورده بود.
اولمرت اذعان دارد غرب داشتن تسلیحات هستهای و کشتار جمعی اسرائیل را عاملی موثر در توازن و حفظ امنیت میداند. اما دسترسی کشورهای منطقه به فناوری هستهای را مخل امنیت جهانی تلقی میکند. رژیم صهیونیستی از نزدیکی ایران و اعراب احساس خطر میکند و طبیعی است که این همکاریها را برنتابد.
اسرائیل براساس راهبرد بازدارندگی خود، همچنان به دنبال حفظ برتری نظامی خود بر اعراب است و از سوی آمریکا نیز حمایت میشود. لذا همکاریهای ایران و اعراب در هر زمینهای از جمله برنامههای هستهای میتواند بر موقعیت منطقهای اسرائیل تاثیرگذار باشد.
اعضای مرکز تحقیقات راهبردی خاورمیانه در مصر در سمیناری با عنوان سیاست ایران و امنیت منطقه بر تسلیم نشدن در برابر حملات و انتقادهای غرب علیه تهران تاکید کردند.
باز هم تروریسم
ناکامی آمریکا برای جلوگیری از فعالیتهای هستهای کشورمان موجب شده است این کشور با متهم کردن ایران به تروریسم و قرار دادن کشورمان در فهرست محور شرارت، ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی متهم کند و جبهه جدیدی را علیه کشورمان باز نماید. این تلاش از ابتدای فعالیت ایران برای دستیابی به انرژی صلحآمیز هستهای آغاز شد و آمریکا با متهم کردن ایران به فعالیتهای تروریستی در عراق، افغانستان، لبنان و فلسطین تلاش میکرد این تفکر که ایران خواهان تسلط فکری نظامی به کشورهای دیگر از طریق دستیابی به سلاحهای هستهای است را در جهانیان القاء کند. اخیرا نیز منابع خبری در آمریکا از تصمیم دولت این کشور برای قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی وزارت امور خارجه ایالات متحده خبر دادند.
روزنامههای «واشنگتن پست» و «نیویورک تایمز» به نقل از مقامهای عالیرتبه این دولت که از آنان نام نبردهاند، نوشتهاند: این اقدام براساس بخشنامه اجرایی صورت میگیرد که جورج بوش، رئیسجمهوری، 2 هفته پس از حملات یازدهم سپتامبر 2001 صادر کرده است.
بر این اساس، سپاه پاسداران به علت دخالت در ناآرامیهای عراق و افغانستان و ارتباط با آنچه که مقامهای آمریکایی گروههای تروریستی در خاورمیانه مینامند، در فهرست سازمانهایی قرار میگیرد که وزارت خارجه ایالات متحده آنها را به ارتباط با تروریسم متهم میکند. تعدادی از نمایندگان مجلس نمایندگان و سنای آمریکا نیز طرح مشابهی را به کنگره ارائه کردهاند. این در حالی است که قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی به دولت آمریکا امکان میدهد منابع مالی این نهاد را مسدود و شخصیتهای حقیقی و حقوقی طرف معامله با آن را مجازات کند.
قراردادهای نظامی
اقدام دیگر مقامات کاخ سفید برای افزایش فشار به ایران ایجاد تنش در منطقه با فروش تجهیزات و قراردادهای نظامی با کشورهای عرب منطقه است. مقامهای کاخ سفید هدف از عقد قراردادهای جدید و فروش سلاح به برخی کشورهای خاورمیانه را مقابله با برنامه هستهای ایران عنوان کردهاند دو این در حالی است که بسیاری از حقوقدانان و مقامهای آمریکایی با عقد قراردادهای جدید میان واشنگتن با عربستان، 5 کشور عربی حوزه خلیجفارس، مصر و عربستان مخالف هستند، اما کاخسفید همچنان بر این کار پافشاری میکند. کارشناسان آمریکایی معتقدند، این کار به معنای ایجاد یک انبار مهمات بسیار بزرگ در خاورمیانه است که هر آن احتمال منفجر شدن دارد. در همین رابطه گفته میشود دولت بوش درصدد است به هر نحوی مخالفان این طرح را در آمریکا متقاعد کند که فروش سلاح به کشورهای خاورمیانه برای امنیت این منطقه ضروری است و کاندولیزا رایس نیز با همین توجیه اعلام کرد که ارسال سلاح به عربستان و کشورهای عربی حوزه خلیجفارس سبب افزایش امنیت در خلیجفارس میشود.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
