کبوتری در لباس شاهین (بخش اول)

این پیروزی در شرایط خاص فعلی که حزب لیبرال دموکراتیک هنوز اکثریت کرسی‌های مجلس نمایندگان را در اختیار دارد به این معناست که فوکودا، فرزند تاکه‌ئو فوکودا، شصت و هفتمین نخست‌وزیر ژاپن در فاصله سال‌های 1976 تا 1978، جانشین "شینزو آبه" در مقام نخست‌وزیری خواهد شد.  فوکودا که به عنوان یکی از برجسته‌ترین منتقدان دولت شینزو آبه شناخته می‌شود در مقایسه با سایراعضای حزب لیبرال دموکراتیک و به ویژه رقیب فعلی‌اش در انتخابات 23 سپتامبر، یعنی "تارو آزو"، وزیرخارجه سابق، به اتخاذ سیاست‌های صلح‌طلبانه تمایل بیشتری دارد و همچنین در روابط خارجی به همکاری‌های منطقه‌ای و به ویژه تحکیم و توسعه روابط با همسایه‌های شرقی و آسیایی ژاپن مانند چین، کره جنوبی، و روسیه راغب است. براساس دو نظرسنجی جداگانه که هفته گذشته توسط روزنامه‌های یومی‌یوری و آساهی‌شیمبون انجام شده اکثریت اعضای حزب لیبرال دموکراتیک ازفوکودا حمایت می‌کنند. در نظرسنجی روزنامه یومیوری این نسبت 55 درصد برای فوکودا در برابر 12 درصد برای آزو بوده است. همچنین خود آزو نیز به رغم اظهار تمایل گروهی از اعضای حزب به انتخاب "رهبری قدرتمند و قاطع" (که به وضوح اشاره به آزو بوده) در مصاحبه‌ای تلویزیونی با شبکه NHK تایید کرد که احتمال شکست او زیاد است اما گفت برای اجتناب از این که حزب متبوع ‌اش به انتخاب نخست‌وزیر "در اتاق‌های پشتی" متهم نشود با جدیت در این رقابت شرکت می‌کند. در انتخابات 23 سپتامبر تنها اعضای حزب لیبرال دموکراتیک حق رای دارند و مردم عادی ژاپن در آن شرکت نمی‌کنند. اما اعضای حزب برای تضمین پیروزی در انتخابات عمومی در برابر سایر احزاب باید افکار عموم را نیز در انتخاب خود مدنظر قرار دهند. با وجود تفوق فوکودا در نظرسنجی‌های پایان هفته گذشته به نظر می‌‌رسد محبوبیت او نزد همقطاران‌اش در چند روز اخیر نیز افزایش چشمگیری داشته که فوکودا آن را بیشتر مرهون سخنرانی است که یکشنبه در جمع اعضای حزب لیبرال دموکراتیک در دفتر مرکزی این حزب در توکیو ایراد کرد. او در این سخنرانی با موضوع سیاست‌گذاری‌های جدید حزب، با اعلام شرایط "بحران" ـ که به عقیده او پس از استعفای ناگهانی آبه پدید آمده است ـ وعده داد اعتماد عمومی را که در پی اشتباهات و رسوایی‌های متوالی از دولت و حزب لیبرال دموکرات سلب شده، به آن بازمی‌گرداند.

فوکودا در این سخنرانی گفت: حزب ما با شرایط اضطراری ـ و حتی شاید بدتر از آن، با شرایط بحران روبروست ... من نهایت تلاش خود را به کار خواهم بست تا اعتماد عمومی را به این حزب باز گردانم." فوکودا در این سخنان به افول شدید محبوبیت حزب لیبرال دموکرات اشاره می‌کرد که موجب واگذاری اکثریت کرسی‌های مجلس مشاوران به حزب رقیب، یعنی حزب دموکراتیک ژاپن، در انتخابات 29 ژوئیه (7 مرداد) شد. رسوایی مالی مربوط به نظام حقوق بازنشستگان که در نهایت موجب خودکشی توشیکاتسو ماتسوکا، وزیر کشاورزی کابینه آبه در ماه مه سال جاری شد، ضربه شدیدی بر پیکره دولت آبه و حزب لیبرال دموکراتیک وارد کرد و یکی از علل اصلی این شکست به شمار می‌‌رفت. در حال حاضر اپوزیسیون به رهبری حزب دموکراتیک که 109 کرسی از مجموع 242 کرسی مجلس مشاوران  را در اختیار دارد، می‌کوشد تا با تحت فشار قرار دادن حزب حاکم لیبرال دموکراتیک، انتخابات عمومی را که سرنوشت کرسی‌های مجلس نمایندگان را تعیین می‌کند، پیش از موعد برگزار کند.

اعاده حیثیت 

این در حالی است که انتخابات عمومی ژاپن براساس زمان‌بندی عادی خود اواخرسال 2009 میلادی برگزار می‌شود ودرهردو صورت (چه انتخابات پیش از موعد برگزار شود و چه به موقع)، نخست‌وزیر و رهبر بعدی حزب که به احتمال زیاد تا زمان انتخابات در این سمت باقی خواهد بود، فرصت کوتاه و وظیفه‌ای دشوار برای بازگرداندن آبروی از دست رفته حزب لیبرال دموکرات به عهده خواهد داشت. با وضعیت موجود حضور فوکودا به عنوان رهبری میانه‌رو و کار کشته از این لحاظ برای حزب لیبرال دموکراتیک ارزشمند است که به نظر می ‌رسد توان بیشتری برای مقاومت در برابر فشارهای حزب دموکراتیک داشته باشد و به این طریق زمان بیشتری برای جبران اشتباهات حزب متبوع‌اش بخرد.

در حقیقت مجلس مشاوران که منشا قدرت حزب دموکراتیک به شمار می‌رود، در مقایسه با مجلس نمایندگان که هنوزدراختیار حزب لیبرال دموکراتیک است، قدرت کم‌تری دارد، اما در شرایطی فعلی که لیبرال دموکرات‌ها از مقبولیت عمومی چندانی برخوردار نیستند، فشارحزب مخالف به صورت تعویق زمان تصویب و اجرایی شدن قوانین و مصوبات پارلمان می‌تواند برای دولت نتایج خطرناک و مهلکی را در پی داشته باشد. در چنین شرایطی که برای نخست وزیر آتی ژاپن به مثابه راه رفتن روی طنابی آویخته و معلق در فضاست، جای تعجب نیست که فوکودا برای حفظ تعادل و برخورداری از پشتیبانی اکثریت اعضای حزب متبوع خود و همچنین اجتناب از درگیر شدن در مسائل خارجی، از سیاست آبه در حمایت از تصویب مجدد قانون مبارزه با تروریسم و تمدید دوران حضور و کمک‌رسانی نیروی دریایی ژاپن در اقیانوس هند پیروی کند. ژاپن براساس توافقی با ایالات متحده که مهلت آن از سال 2001 تاکنون سه بار با تایید پارلمان این کشور تمدید شده، موظف است با استفاده از نیروی دریایی خود، سوخت‌رسانی به کشتی‌های نظامی و پشتیبانی آمریکایی و ائتلاف ناتو را که از اقیانوس هند راهی افغانستان و عراق هستند، به عهده بگیرد. اما حزب دموکراتیک که پس از پیروزی در انتخابات مجلس مشاوران برای اولین بار در تاریخ ژاپن پس از جنگ جهانی دوم اعلام کرد سیاست خارجی مستقلی از واشنگتن درپیش می‌گیرد، تهدید کرده است که از تمدید مجدد این توافق جلوگیری خواهد کرد.

  آخرین مهلت

این در حالی است که آخرین مهلت تعیین شده برای این توافق به زودی منقضی می‌شود و عدم تمدید آن به معنای فلج شدن بخشی از خطوط پشتیبانی نیروهای آمریکایی است که در عراق و افغانستان مستقر هستند. این شرایط که برای نیروهای آمریکایی بسیار خطرناک است، واشنگتن را به عکس‌العمل واداشته و آینده روابط آمریکا و ژاپن را تهدید می‌کند. به رغم این که برخی تحلیل‌گران معتقدند که آمریکا می‌تواند با اعزام تانکرهای سوخت‌رسانی خود به این ناحیه خلا نیروهای ژاپنی را پر کند، اما این راه‌حل هزینه‌ها را برای آمریکا دو چندان می‌کند. به همین خاطر آبه که از متحدان سرسخت آمریکا به شمار می‌رفت، زمانی که نخست وزیری را به عهده داشت بارها تاکید کرده بود در صورتی که نتواند مهلت این توافق را تمدید کند از کار کناره می‌گیرد. او حتی در کنفرانس مطبوعاتی 12 سپتامبر که استعفای ناگهانی خود را اعلام کرد، عدم محبوبیتش را مانع تصویب مجدد قانون مبارزه با تروریسم و تمدید کمک‌های نظامی ژاپن و حضور ارتش این کشور در افغانستان دانست و آن را یکی از دلایل استعفایش برشمرد. (البته دلیل بزرگ‌تر او برای استعفا وضعیت مزاجی‌اش بود. آبه چند روز پس از استعفا به دلیل مشکلات روحی و اختلال جهازهاضمه که ناشی از فشارهای عصبی شدید بود در بیمارستان بستری شد). اکنون سیاست فوکودا در پیروی از خط‌مشی آبه در این قضیه تنها حزب دموکراتیک را در برابر او قرار می‌دهد که به هر حال به عنوان رقیب اصلی حزب لیبرال دموکراتیک، فوکودا ناگزیر به مقابله با آن است. اما اگر فوکودا بخواهد سیاست‌های صلح‌طلبانه‌اش را به این مورد خاص نیز تعمیم دهد آنگاه ناچار خواهد بود علاوه بر مقابله با رقیب سیاسی داخلی، با جریان حاکم درون حزبی و منتقدان و رسانه‌های خارجی نیز درگیر شود و این از توان او در نیل به هدف اصلی یعنی بازگرداندن اقبال عمومی به حزب لیبرال دموکراتیک می‌کاهد. فوکودا در این باره ـ که به ظاهر جزو معدود موارد توافق بین او و رقیب درون حزبی جنگ‌طلبش، آزو به شمار می‌رود ـ گفت: روابط ما با ایالات متحده زیربنای سیاست خارجی ژاپن به شمار می‌رود و به همین خاطر ما باید اهمیت [تمدید دوره] ماموریت را به دقت برای مردم شرح دهیم. در حقیقت به لحاظ اجرایی، نخست‌وزیری که در شرایط حاضر از حزب لیبرال دموکراتیک به قدرت برسد به هر حال توان تمدید این توافق را دارد اما همان‌طور که از سخنان فوکودا نیز بر می‌آید مشکل اصلی نظر مردم است.