طعمه جدید القاعده

لیسنا آبند/ ترجمه: اندیشه شمسی

عصر هر روز هزاران مراکشی به ویژه زنانی با بالاپوش‌های بلند از ایستگاه‌های بازرسی‌ای که قلمرو مرزی سوتای اسپانیا را از مراکش جدا می‌کند، عبور می‌کنند.

بسته‌های صابون، مواد خوراک، جوراب و گالن نفتی که آنها برای فروش به کشور خود می‌برند، تجارت قانونی نیست اما مقام‌های اسپانیایی بیش از آنکه نگران چیزهایی که از سوتا خارج می‌شود، باشند، از آنچه وارد این شهر خودمختار و به ویژه وارد تپه‌های غیرحاصلخیز پرینسیپه آلفونسو در همسایگی سوتا می‌شود بیم دارند.

وجود جوانان بیکار و ناراضی پرینسیپه این منطقه را به بستری بالقوه برای عضوگیری جهادی‌ها تبدیل کرده است. فراخوان تابستان گذشته ایمن ظواهری، مرد شماره دو القاعده برای «آزادسازی» سوتا نشان می‌دهد که سران القاعده این فرصت را دریافته‌اند.

اما بسیاری از ساکنان سوتا معتقدند نگرانی‌هایی مهمتر از تروریسم دارند. آنها از سستی مقام‌ها در توجه به فقر و ناامیدی در پرینسیپه شکایت دارند. با این حال بهار امسال زمانی که سلسله‌ای از بمبگذاری انتحاری در کازابلانکا رخ داد، پلیس اسپانیا بر سرعت نیروهای اضافی را برای تقویت نقاط مرزی مشترک با مراکش فرستاد.

خاویار جردن، یک کارشناس تروریسم دانشگاه گرانادا در این‌باره می‌گوید: من معتقدم این شهر در مرحله پیش جهادی است. اما سران القاعده را برای جلب نیرو و تلاش با هدف تبدیل این منطقه حاشیه‌ای به بستر واقعی جهادی‌گری جذب کرده است.

در مواردی برخی از محلی‌ها به پیام الظواهری لبیک گفته‌اند، برای مثال حامد عبدالرحمان احمد که پس از دستگیری در افغانستان دو سال در زندان گوانتانامو زندانی بود، از سوتا به الظواهری پیوست و در سال ۲۰۰۶، دو زیارتگاه مقدس مسلمانان شمال آفریقا که مورد تکفیر سلفیه‌ای مشابه القاعده بود به آتش کشیده شده. دست‌کم یکی از روحانیان محلی به وعظ پیامهای افراط‌گرایانه می‌پردازند و مقر ارتش اسپانیا در سوتا به تازگی سه سرباز مسلمان در این مقر را به داشتن عقاید رادیکال متهم کرده است. شواهد نفوذ افراط‌گرایی به پرینسیپه در دسامبر سال گذشته زمانی که پلیس اسپانیا به این منطقه حمله کرد و ۱۱ مرد را که هفت نفر از آنها به اتهام طراحی حملاتی در سوتا و اسپانیا به زندان فرستاده شدند، دستگیر کرد هویدا شد. براساس بازرسیهای قاضی بالتازار گارزون، این مردان از مرحله گفتمان افراط‌گرایی به مرحله قدم پا می‌گذاشتند.

درک اینکه چرا پرینسیپه محل سکونت ۱۲ هزار نفر از ۲۷ هزار مسلمان سوتا برای رادیکال‌ها هدفی ساده و بستری مناسب به نظر می‌رسد، دشوار نیست. این منطقه از فقدان هر چیزی از نیروی پلیس گرفته تا خدمات بهداشتی و فرصت‌های شغلی رنج می‌برد. اما در اینجا چیزی که با کمبود مواجه نیست، اسلحه است که به عنوان میراث روزگاری که سوتا مرکز قاچاق موادمخدر بود، در خیابان‌ها فراوان است.

ساکنان این شهر بارها خشم خود را نسبت به ماموران محلی اجرای قانون با پرتاب سنگ به اتومبیل‌های پلیس و به آتش کشیدن تنها مقر پلیس منطقه نشان داده‌اند.

برخی از ساکنان محلی معتقدند مقام‌های اسپانیایی باید بیشتر از پرداختن به خطر نفوذ افراط‌گرایی به شرایط دشواری که بر پرینسیپه مسلط شده، متمرکز شوند.

محمد آل، رهبر اتحاد دموکراتیک سوتا یک حزب سیاسی اپوزیسیون در اینباره می‌گوید: مشکل پرینسیپه شرایط زندگی غیرانسانی دولتی که ما را نادیده می‌گیرد و پلیسی است که هنوز ما را «مور» می‌نامد. سوتا، دو شهر است، همه تجهیزات و سرمایه‌های شهر به مرکز اختصاص می‌یابد و چیزی به پرینسیپه نمی‌رسد.

اما با وجود این نگرانی‌ها، رئیس هیات اعزامی‌ دولت اسپانیا به سوتا می‌گوید این منطقه امن است. نیارو گارلیا آرسیادو، رئیس این هیات می‌گوید: ما به پناهنگاه تروریسم نزدیک‌تریم، اما تهدیدی که علیه اینجا وجود دارد، بیش از تهدید کل اسپانیا نیست و با توجه به همه نیروهای امنیتی سوتا، این منطقه یکی از ایمن‌ترین شهرهای اسپانیاست.

او اشاره می‌کند که با کمک مراکش که امام مسجدی‌های این منطقه را منصوب می‌کند، این شهر پیام‌های رادیکال را از مسجدهای پرینسیپه دور نگه می‌دارد. اما یلیله لیازید، مدیر مدرسه و دختر بانفوذترین امام سوتا نسبت به چنین خوش‌بینی‌هایی تردید دارد. او می‌گوید: امام مساجد رسمی ‌تحصیلکرده هستند و با تایید سه نهاد مختلف برگزیده شده‌اند. اما مسجدهای زیرزمینی هم در سوتا وجود دارند و مانند مساجدی که در سایر بخش‌های اسپانیاست، در آنها بنیادگرایی تبلیغ می‌شود.

لیازید معتقد است رسانه‌ها مشکلات سوتا را بزرگنمایی می‌کنند و در کل این شهر مدلی برای هماهنگی قومی‌ و مذهبی است. لیازید که تاکنون فقط سه بار در طول زندگی‌اش از پرینسیپه دیدار کرده است، می‌گوید: این شهر شهری فراموش شده و شهری است گمشده.