پشت پرده حوادث ترکیه
بسم الله الرحمن الرحیم
آمریکا از ترکیه خواسته است در این کشوریک سپر دفاع موشکی برای «ناتو» مستقر کند. «رابرت گیتس» وزیر دفاع آمریکا در جریان سفر اخیر خود به آنکارا ضمن طرح این درخواست، درباره جزئیات آن مذاکراتی با مقامات ارشد ترکیه داشته است.
«جف مورل» سخنگوی پنتاگون میگوید این مطلب نه تنها با مقامات نظامی بلکه با رئیسجمهور و نخستوزیر هم مطرح شده است. وی حاضر نشد توضیحات بیشتری در این باره و درخصوص واکنش رهبرانترکیه ارائه کند لکن گفته میشود این طرح گیتس در آنکارا مورد استقبال واقع نشده چرا که در غیر اینصورت قطعاً واشنگتن اظهار خشنودی میکرد و آنرا اعلام رسم مینمود.
تقریباً بطور همزمان، مقامات امنیتی ترکیه از طرحی برای ترور «رجب طیب اردوغان» نخستوزیر اسلامگرای ترکیه سخن بمیان آوردند و از خنثی شدن این طرح، خبر دادند.
تاکنون 3 نفر در این رابطه دستگیر شدهاند که سعی داشتند به کمک دستگاههای کنترل از راه دور و جاسازی مواد منفجره در ماشینهای اسباب بازی، وی را به قتل برسانند. گفته میشود اعضای «پ.ک.ک» با این اقدامات مرتبط بودهاند. عملیات ارتشترکیه در جنوب عراق برای سرکوبی «پ.ک.ک» در مقیاس وسیعی طی ماه گذشته صورت گرفت لکن به دلایلی هنوز اعلام نشده بطور ناگهانی متوقف شد. در خلال آن عملیات گسترده قرار بود مقر اصلی پکک هدف قرار گیرد و ارتش ترکیه به مدت نامعلومی در شمال عراق باقی بماند ولی ارتش بلافاصله به پشت مرزهای ترکیه بازگشت و پایان عملیات را اعلام کرد.
مهمتر اینکه طیف لائیک ترکیه آخرین ترکشهای خود برای حذف اسلامگرایان از صحنه سیاسی این کشور را به کار برده است. دادستان کل دیوانعالی ترکیه خواستار انحلال حزب حاکم شده و رهبران آنرا متهم کردهاند به کانون فعالیتهای ضدنظام لائیک تبدیل شدهاند. معاون حزب حاکم «عدالت و توسعه»، اقامه دعوی علیه این حزب را «خیانت به دمکراسی» نامیده و خاطرنشان ساخت که این اقدام یکبار دیگر دمکراسی در ترکیه و اعتبار این کشور را به زیر سئوال برده است.
دادگاه عالی قانون اساسی اکنون بایستی در این زمینه تصمیم بگیرد و احتمال میرود که اگر این روند ادامه یابد، به رویاروئی جناحهای سیاسی و سوءاستفاده بیگانگان منجر شود. دادستان ترکیه علاوه بر این ممنوعیت فعالیت سیاسی ـ اجتماعی برای 71 نفر را در طول 5 سال آینده خواستار شده که نامهای عبدالله گل رئیسجمهور، رجب طیب اردوغان نخستوزیر و «بلند آرینچ» رئیس سابق مجلسترکیه در این فهرست قرار دارند.
«مت بریزا» دستیار وزیر امور خارجه آمریکا ضمن واکنش احتیاطآمیز در این زمینه، خواستار احترام گذاشتن همه جناحها به حاکمیت قانون و نهادهای دمکراتیک شد. هنوز معلوم نیست این موضع آمریکا نشانگر حمایت از کدام جناح است؟ بعلاوه رده پائین «مت بریزا» موید این مطلب است که واشنگتن ورود به این مقوله را چندان به مصلحت نمیداند و ترجیح میدهد شاهد ساکت این صحنهها باشد. با اینهمه، به نظر میرسد آمریکا از التهابات سیاسی در ترکیه بطور غیرمستقیم حمایت میکند و ترجیح میدهد منافع خود را در تضعیف دولت اسلامگرای ترکیه جستجو کند.
آیا این حوادث در ترکیه، اتفاقات مجزا و بدون ارتباطی هستند؟ یا آنکه در پشت پرده، بخش اعظم آنها با یکدیگر ارتباط ارگانیک دارند؟ اگرچه هنوز هیچگونه ارتباط مستقیمی در میان اینهمه «حوادث معنیدار» به اثبات نرسیده است، اما بنظر میرسد تمامی این مسائل با درخواست آمریکا برای احداث سپر موشکی «ناتو» در ترکیه و پاسخ احتمالی ترکیه که قاعدتاً «منفی» بوده است، ارتباط دارد.
مسئله اینست که ترکیه با در نظر گرفتن واکنشهای احتمالی مسکو و سایر کشورهای مستقل منطقه در قبال طرح احداث سپر دفاع موشکی «ناتو» و با توجه به روند بحران ناشی از طرح احداث سپر دفاع موشکی ناتو در لهستان که منجر به دور جدیدی از جنگ سرد میان شرق و غرب شده، ترجیح میدهد که وارد این بحران نشود و پیشاپیش با پاسخ منفی خود، از این مهلکه بگریزد.
آیا واشنگتن با این طرح مایل است محل استقرار سپر دفاع موشکی «ناتو» را از لهستان به ترکیه انتقال دهد؟ آیا واشنگتن درصدد به دست آوردن واکنشهای احتمالی در منطقه است؟
شاید در مقاطعی به نفع لائیکها و آمریکا نبوده و نیست که از اظهار همدستی با یکدیگر پرهیز کنند ولی اسلامگرایان ترکیه تدریجا جایگاه و پایگاه سیاسی ـ اجتماعی خود را مستحکم کردهاند و این هم برای آمریکا و هم برای لائیکهای ترکیه هشدار دهنده است.
دولت اسلامگرای ترکیه با اصل تهاجم نظامی آمریکا به عراق مخالفت کرد و حاضر نشد پایگاههای نظامی و تسهیلات موردنظر آمریکا در این کشور را در اختیار ماشین جنگی اشغالگران قرار دهد. بدینترتیب حتی فعالیتهای نظامیان ارتش در پشت مرزهای ترکیه و لشگرکشی به آنسوی مرزها در عراق هم میتواند نوعی «بحرانسازی برای دولت اسلامگرا» تلقی شود که بیارتباط با مسائل اخیر نبوده است.
ترکیه حتی در اوج جنگ سرد هم اقدامی در جهت تحریک مسکو انجام نداده و اگرچه عضو ناتو بوده لکن همواره مناسبات قابل دفاعی با مسکو داشته است. تغییر ناگهانی این سیاست و تبدیل ترکیه به سکوی پرتاب جنگافزارهای تهاجمی علیه روسیه، بسیار غیرمنتظره و بحرانزا خواهد بود. کاملاً بعید به نظر میرسد رهبران واشنگتن به مفهوم واقعی از این پیشنهاد بحرانزا و آثار و تبعات آن آگاه نباشند و بدون ارزیابی عواقب آن چنین پیشنهاد غیرقابل دفاعی را به آنکارا ارائه کرده باشد. این پیشنهاد پنتاگون، گام جدیدی برای پیشروی ناتو تا پشت مرزهای روسیه ارزیابی میشود که در عین حال عواقب خاصی برای امنیت ملی همسایگان ترکیه و از جمله ایران به همراه دارد که بایستی دریک بررسی جداگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.
ناگفته پیداست که طرحهای واکنش در چارچوب ناتو برای اعضای اروپائی ناتو هم عواقبی ناگوار و غیرمنتظره به همراه دارد و از دیدگاه دفاعی هم تأثیر چندان مثبتی در ارتقاء سطح دفاعی ناتو ایجاد نمیکند بلکه صرفاً از دیدگاه «تهاجمی» قابل ارزیابی است که این امر به کلی با فلسفه وجودی «ناتو» بعنوانیک «پیمان دفاعی» مغایرت جدی دارد.
واشنگتن با متزلزل ساختن دولتها در قلمرو ناتو تلاش میکند آنهارا در موضع انفعالی قرار دهد و به پذیرش بدون قید و شرط طرحهای جنونآمیز «پنتاگون» وادار سازد. مسائل کنونی ترکیه از جمله طرح ترور نخستوزیر ترکیه و طرح انحلاح حزب حاکم و برکناری رئیسجمهور و نخستوزیر این کشور دقیقاً در همین مقوله است که معنی و مفهوم واقعی خود را پیدا میکند و منهای آن موضوعیتی ندارد و قابل توجیه و درک نیست.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
