نقطه عطف‌ (بخش سوم)

ابوالقاسم قاسم‌زاده

انتشار گزارش از جامعه اطلاعاتی آمریکا، در جمع همراهان جرج بوش، در اروپا و در مجموعه کشورهای عضو گروه 1+5 چه دگرگونی بوجود آورده است؟‌

این پرسش در پایان نوشته دیروز، طرح شد. قبل از شرح آن، شاید بد نباشد که به تفاوت نگاه و نظرها درباره گزارش انتشار یافته، اشاره‌ای گردد. در چند روز گذشته برخی از شخصیت‌های سیاسی ما به درستی در نقد شرایط کنونی سیاسی پس از انتشار گزارش گفته‌اند که، انتشار آن نباید تصمیم گیرندگان سیاسی در کشور را ذوق‌زده کند و چنین گمان ببرند که با این گزارش از جامعه اطلاعاتی آمریکا، کار پایان یافته است و دیگر خبری از ماجراجویی جدید از سوی دولت جرج‌بوش نخواهد بود. این هشدار مفید و لازم و ضروری بوده است تا مدیران مسئول سیاسی از شرایط کنونی هیجان‌زده نگردند. زیرا، ماهیت رفتاری جرج‌بوش و دولت او، بخصوص در حوزه خاورمیانه، امتداد بخشیدن به طرحهای اضطراب‌آور و تشنج‌آفرین است. سیاستی که دولت صهیونیستی امتداد اجرای آن را در خاورمیانه دنبال می‌کند.

از سوی دیگر، بحران‌ها در خاورمیانه، آنچنان پیچیده و گسترده شده است که دیگر زمان طرح برنامه‌های جدید و آنهم از اساس متفاوت با گذشته برای دولت کنونی آمریکا نیست. اغلب محافل سیاسی غربی از بسته شدن، رکود و عدم مانور مجدد برای یکسال آینده و باقی‌مانده از دوران جرج‌بوش را پیش‌بینی می‌کنند، سالی که موضوع انتخابات ریاست‌جمهوری محور اصلی و عمده برای جرج بوش خواهد بود، با این همه به جای حدس و گمانه‌زنی‌های طولانی‌مدت از پی‌آمدهای انتشار گزارش، اگر بخواهیم واقع‌گرایانه به آن و تأثیرهای آن نگاه کنیم، بهترین روش، تحلیل و تفسیر میدانی وقایع است. رویدادهایی که پس از انتشار این گزارش رخ داده است و همچنان تأثیر و سایه آن بر روش‌های سیاسی از سوی اغلب دولت‌ها ادامه دارد.‌

با انتشار گزارش، خانم رایس وزیر خارجه آمریکا تکاپوی جدیدی را آغاز کرد تا اولاً به همراهان خود در اروپا و در کشورهای عضو گروه 1+5 چنین وانمود کند که حادثه مهمی‌ رخ نداده و چیزی تغییر نکرده است. رایس، خواهان تشکیل فوری جلسات کشورهای 1+5 شد تا قبل از تعطیلات کریسمس و ژانویه (سال نو مسیحی) قطعنامه جدیدی را در شورای امنیت سازمان ملل به تصویب برساند. او بسیار تلاش کرد تا روسیه و چین را در مسیر چنین اقدامی ‌قرار دهد. تاکنون هم روسیه و هم چین و دیگر کشورهای اروپایی از جمله آلمان و فرانسه نیز به قول معروف پای پس کشیده‌اند و از ادامه تشدید تحریم‌ها و تهدیدها، یعنی چیزی که این روزها به شدت جرج‌بوش و وزیر خارجه او، خانم رایس به دنبال آن هستند، خودداری می‌کنند.

پاسخ پرسش مطرح شده در صدر این نوشته‌ها را در عناوین اغلب روزنامه‌های آمریکایی و اروپایی می‌‌توان جستجو کرد و دید. آنها نوشته‌اند با انتشار گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا، کشورهای 1+5 تجزیه شدند و از پذیرش برداشت‌های دولت جرج بوش درباره ایران و ادامه همراهی با سیاست‌های تشدید تحریم و تهدید منصرف شده‌اند.

دولت روسیه بطور رسمی‌در گروه 1+5 خواسته است تا قبل از هر اقدام، گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل مطرح گردد. اگر اینکار صورت پذیرد، امکان تجدیدنظر در بازگشت پرونده به آژانس و یا مسکوت گذاشتن قطعنامه‌های قبلی می‌‌تواند فراهم آید. آلمان و فرانسه که در ماههای اخیر بیشترین همراهی را با جرج بوش داشتند، اکنون می‌‌گویند، مسیر مذاکره با ایران مناسب‌تر از صدور قطعنامه جدید است. دیروز سفیر آمریکا در سازمان ملل، اظهار کرد که صدور قطعنامه جدید در شورای امنیت درباره ایران و پرونده انرژی هسته‌ای، بسیار سخت شده است و در فضای خبری و سیاسی کنونی امکان‌پذیر نیست.

مجموعه خبرها نشان میدهد که کشورهای عضو گروه 1+5 همچنان در حالتی از تردید شدید بسر می‌‌برند و هنوز خواهان شرح و تفسیر روشن‌تر از سوی دولت آمریکا درباره گزارش منتشر شده، هستند.

اگرچه این حالت نیز قابل تغییر می‌‌تواند باشد. بخصوص که رایس و نمایندگان سیاسی دولت جرج بوش همچنان در تلاش مداوم برای کسب نظر مثبت همه کشورهای عضو 1+5 هستند تا با صدور قطعنامه‌ جدید، موفقیت سیاسی خود را اعلام کنند. حتی اگر در قطعنامه جدید تشویق ایران بیش از تهدید باشد و یا این قطعنامه درحد رهنمودهای کلی و با الفاظ و تعارف‌های سیاسی همراه گردد.

واقعیت این است که اغلب کشورهای اروپایی از امتداد بیهوده پرونده هسته‌ای ‌جمهوری ‌اسلامی ‌ایران توسط دولت جرج بوش، خسته شده‌اند. گزارش البرادعی و گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا موجب شده است تا «جرج بوش» دو مسیر را موازی هم پیش بکشد. مسیر مذاکره با ایران که بنظر این نویسنده، آن را با هیجان تبلیغی و خبری مطرح خواهد کرد تا بقول معروف، توپ را بار دیگر از زمین خود به زمین ایران بفرستد و به جامعه بین‌المللی نمایه صلح و مذاکره‌طلبی خود را نشان دهد. از سوی دیگر کوبیدن به طبل تهدید که بسیاری در منطقه، بخصوص رسانه‌های خط‌پذیر از رژیم صهیونیستی آن را تبلیغ خواهند کرد و تا حد، جنگ روانی جدید، بالا خواهند آورد. واقعیت این است که گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا، میدان بازی را به شدت بهم ریخته است و در آینده نزدیک وقتیکه گرد وخاک‌های بهوا برخاسته، فرو بشیند، فضای جدیدی نمایان میگردد و تا آن زمان و در این آشفته‌ بازار، رمان صلح و جنگ همچنان برای اغلب اصحاب رسانه و محافل سیاسی خواندنی است.          ادامه دارد...