اسامه بن لادن؛ داستان یک زندگی

ولفگانگ گونترلرش

اسامه بن لادن در سال 1955 یا 1957 در بندر جده عربستان سعودی متولد شد و راه دشوار خود را از مدیریت یک شرکت ساختمانی برزگ تا رهبری بزرگ‌ترین سازمان تروریستی جهان را آغاز کرد. او اولین بار در کشور خودش عربستان با افکار رادیکالی که در واقع هیچ نسبتی با اسلام واقعی ندارد آشنا شد و البته در همان دوران جوانی از ثروت خانوادگی‌اش نیز برای پیشبرد اهداف رادیکالیش بهره می‌برد، ثروتی که مرهون پدر ثروتمند و یمنی تبار اسامه بود. به هر حال اسامه بن لادن رفته رفته به مهم‌ترین به اصطلاح دگراندیش صحنه عربستان تبدیل گردید، دگراندیشی‌ای که به هیچ عنوان حکومت آل سعود را بر سرزمین مقدس حجاز بر نمی‌تابید و عقیده داشت که این خاندان در واقع به سمت دشمنان اسلام در این سرزمین روی کار آمده و حکومت می‌کنند.

مهم‌ترین منطقه عملیاتی بن لادن ما بین سال‌های 1979 تا 1989 افغانستان تحت اشغال شوروی بود و او در آنجا با پول و نفراتی که در اختیار داشت در کنار سایر نیروهای افغانی در جنگ علیه «شوروی و کمونیست‌های ملعون» شرکت داشت. بن لادن در پاکستان و با کمک دوست پر نفوذ فلسطینی‌اش «عبدا... اعظم» یگانی عملیاتی را تشکیل داد که مسلمانان دیگر کشورها همچون مصر، چچن، یمن، الجزایر، مراکش و غیره در آن عضویت داشتند.

بن لادن و افرادش دست به کار ساختن اردگاه‌های آموزشی در افغانستان شدند و از سال 1998 بود که هسته اولیه القاعده با شرکت شهروندان سعودی و مصری شکل گرفت و امروزه به بزرگترین سازمان تروریستی جهان تبدیل شده است. القاعده در اوج دوران فعالیت خود در افغانستان 40 هزار غیرافغانی را تحت امر خود داشت که البته در آن زمان هم این عده چندان محبوبیتی در میان افغان‌ها نداشتند و در نهایت تبدیل به منفورترین سازمان در افغانستان شدند. دولت عربستان سعودی نیز در سال 1994 تابعیت سعودی بن لادن را لغو کرد.

در سال 1993 نیروهای تحت فرماندهی «شیخ عبدالرحمان» نتوانستند برج‌های مرکز تجاری جهانی در نیویورک را منفجر کنند و عده‌ای از آنان دستگیر شده و به رابطه خود با القاعده اعتراف کردند. پس از آن بود که بن لادن از افغانستان خارج و به کشور سودان رفت. اما انفجارهای ریاض و ظهران که ظاهرا به دست القاعده صورت گرفت، آمریکایی‌ها را بر آن داشت که فشارها بر «عمرالبشیر» حاکم سودان را افزایش دهند و او هم در نهایت عذر میهمان دردسرساز خود را خواست. بدین‌ترتیب بن ‌لادن بار دیگر به افغانستان بازگشت و امکانات خود را در اختیار گروه طالبان قرار داد، همان گروهی که از سال 1994 قدرت گرفت و در سال 1996 با اشغال کابل بر 90 درصد افغانستان سیطره پیدا کرد. با این حال بن لادن بیکار ننشست و دستور انفجار سفارتخانه‌های آمریکا در دارالسلام و نایروبی را صادر کرد که منجر به کشته شدن تعداد زیادی از آمریکاییان گردید.

اما شاید آن روزی که بن لادن فرمان حمله به برج‌های دوقلو را می‌داد خودش هم تصور نمی‌کرد که با این کار تاریخ جهان دچار یک دگرگونی رادیکال خواهد شد. بدون بن لادن «جنگ علیه ترور» به شکل امروزی‌اش وجود نداشت و هرگز شاهد شکاف‌های عظیم میان افکار عمومی ‌جهان با آمریکا نمی‌بودیم. اینکه امروز بن لادن اصولا قادر به فرماندهی القاعده هست یا نه دیگر اهمیتی ندارد و حتی بدون وی نیز القاعده احتمالا با مشکلی روبه‌رو نخواهد شد. زیرا این سازمان مخوف امروز دیگر نه یک سازمان بلکه یک ایدئولوژی به شمار می‌آید.