بازدید از رآکتور آب سنگین اراک

گروه سیاسی، نیلوفر منصوریان: دیدار سه روزه هیات 5 نفره آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌از ایران، پس از سه دوره مذاکرات فشرده سرانجام به «تعیین بخشی از مدالیته حل ابهامات باقی مانده آژانش» منجر شد.‌ اولی هاینونن معاون امور پادهان‌های آژانس و همراهانش روز چهارشنبه هفته گذشته سفری سه روزه را به پایتخت ایران آغاز کردند تا به دعوت علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی دریاره «تدوین چارچوبی جهت نحوه حل و فصل مسائل باقی مانده در پرونده هسته‌ای ایران» به توافق برسند. حال با پایان این سفره سه روزه، نمایندگان آزانس بین‌المللی انرژی اتمی‌ از توافق تازه‌ای با تهران درباره نحوه رفع ابهام‌هایی که در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران وجود دارد خبر می‌دهند. به این تریتب اولی‌ هاینونن و جواد وعیدی معاون بین‌المللی شورای عالی امنیت ملی که سرپرستی مذاکرات سه روزه با نمایندگان آژانس را برعهده داشت، روز پنجشنبه در یک کنفرانس خبری ضمن اعلام توافقشان برای رفع ابهامات ظرف مدت 60 روز گفت‌وگوهایشان را مثبت و سازنده ارزیابی کردند.

 به گفته آنها ایران و آژانس در این مذاکرات از بحث درباره مقدمه عبور کرده‌اند و در خصوص مسائل حال و گذشته به پیشرفت‌های خوبی دست یافته‌اند. همچنین به گفته اولی ‌هاینونن 60 روز مورد اشاره ایران که پیش از این جواد وعیدی برای حل و فصل مسائل باقی مانده میان ایران و آژانس از آن سخن گفته بود، عملاً آغاز شده است و چنانچه بررسی مسائل به بیش از این مدت زمانی نیاز داشته باشد، آن را بررسی می‌کردند در این مذاکرات سه روزه شناسایی شد و مسائل باقی‌ مانده نیز ظرف چند هفته آینده قرار است در مذاکراتی مجدد مورد بررسی قرار گیرد. معاون امور پادمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌که پیشتر نیز سفری را به ایران داشته است در کنفرانس خبری مشترکش با جواد وعیدی درباره موضوعات دیگری هم توضیح داد. به گزارش ایسنا او اظهار داشت: «بازگشت پرونده هسته‌ای ایران به آژانس با توجه به فعالیت‌های هسته‌ای جاری ایران به شورای امنیت مربوط است و این نهاد در این‌باره تصمیم می‌گیرد.»‌ هاینونن در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه ابهاماتی که از طریق فضاسازی سیاسی در فعالیت‌های هسته‌ای ایران ایجاد شود، تاثیری در تصمیم‌گیری‌های شما در مذاکرات دارد یا خیر، گفت: «ابهامات ربطی به آژانس ندارد. ما یک ارگان فنی هستیم و ارزیابی فنی خود را براساس اظهاراتی که دولت‌ها ارائه می‌دهند انجامی‌دهیم و در این رابطه اطلاعات دولت‌ها را با یافته‌های خودمان مقایسه می‌کنیم.» به گفته او: «ابهاماتی که امروز در مساله هسته‌ای ایران مطرح است ریشه در تاریخ فعالیت هسته‌ای ایران دارد ومربوط به زمانی که آنها در ایران ـ حضور نداشته‌اند و بنابراین باید بخشی از تاریخ را به طریقی که بتوانند ـ برخی از مسائل مربوط به فعالیت‌های هسته‌ای ایران را به نتیجه برسانند بازسازی کنند.»‌هاینونن تاکید کرد: «ایران همکاری خوبی در این امر با آزانس داشته است.»

تکذیب روند کند شدن غنی‌سازی

جواد وعیدی معاون بین‌الملل دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز به همواره علی‌اصغر سلطانیه نماینده ایران در آژانس و سعیدی معاون بین‌الملل سازمان انرژی اتمی‌ نمایندگی ایران را در مذاکره با هیات 5 نفره آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌به عهده داشت ضمن خوب توصیف کردن و روند گفت‌وگوها و تاکید بر توافق طرفین بر روی بخش مهم از طراحی مدالیته گفت: با آژانس توافق کرده‌ایم که مذاکرات ادامه یابد تا بتوانیم بخش دیگری از مدالیته را طراحی و تدوین کنیم وعیدی توضیحاتی هم در مورد مدت زمان دو ماهه مورد درخواست ایران در این کنفرانس خبری ارائه کرد. او گفت: آغاز مذاکرات بین آژانس و ایران برای کارکردن روی مدالیته ظرف 60 روز، ابتکاری بود که لاریجانی در ملاقاتش با سولانا در مادرید مطرح کرد وعیدی افزود: این بتکار این ابتکار در ملاقات با البرادعی در وین نیز مطرح و در ملاقات با خاویر سولانا مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در لیسبون نیز پیگیری‌هایی در مورد این ابتکار صورت گرفت و بعد از ملاقات لیسبون طی دیداری بین لاریجانی و البرادعی تبدیل به مبنای مذاکرات ایران و آژانس ظرف 60 روز برای مدالیته حا مسائل موجود در مورد گذشته فعالیت‌های هسته‌ای ایران شد. معاون بین‌الملل دبیر شورای عالی امنیت ملی البته در حین این توضیحات، به پرسشی در خصوص کاهش روند غنی‌سازی اورانیوم در ایران که چند روز پیش از سوی محمد البرادعی مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌مطرح شد نیز پاسخ داد. طی چند روز گذشته پس از اعلام این خبر و در حالی که نمایندگان اعزامی ‌آژانس هنوز سفر سه روزه خود را به ایران آغاز نکرده بودند، دیپلمات‌های غربی از این اقدام ایران به عنوان یک تفاهم سیاسی و حتی به نشانه ـ حسن‌نیت ایران برای حل مسائل باقی مانده‌اش به آژانس یاد می‌کردند و کندی روند غنی‌سازی را با سفر نمایندگان آزانس مرتبط می‌دانستند. با این وجود جواد وعیدی روز پنجشنبه این موضوع را رد کرد. اما در کنار وعیدی علی صغر سلطانیه نماینده دائم ایران در آژانس اصل موضوع کاهش روند غنی‌سازی در ایران را به طور کلی تکذیب کرد و اعلام داشت که «جمهوری اسلامی ‌ایران همانند گذشته فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را با همان کیفیت ادامه می‌دهد و اظهارات محمد البرادعی در این خصوص صحت ندارد.» البته پیش از جواد وعیدی و علی اصغر سلطانیه، محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور روز چهارشنبه در حالی که برای اولین بار برای پاسخ به پرسش خبرنگاران در حیاط دولت حضور یافته بود، در جمع خبرنگاران از روند غنی‌سازی به عنوان امری طبیعی یاد کرده بود.

توافقات ایران و آژانس

در همین حال به گزارش ایسنا آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌فهرستی از توافقات حاصل شده در سفر هیات آژانس به ایران را اعلام کرد. انتصاب بازرسان جدید آژانس، بازدید بازرسان از رآکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک تا اواخر ژوئیه جاری و نهایی ساختن رویکرد پادمان‌ها در نطنز تا اوایل ماه آگوست و برگزاری یک نشست اختصاصی اوایل ماه آگوست 2007 در ایران درباره آزمایشات پلوتونیوم ایران بخشی از توافقات ایران و آژانس است. همچنین توافق شده است که ایران و آژانس متعاقباً به روشن ساختن مسائل باز مربوط به دامنه و محتوای برنامه غنی‌سازی از جمله آلودگی اورانیوم یافت شده در تجهیزاتی در محلی خاص و نیز مطالعات مربوط به پروژه‌های خاص بپردازند.

تشدید فشارها

اما پایان مذاکرات سازنده نمایندگان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌با نمایندگان پرونده هسته‌ای ایران به دیدار مجدد خاویر سولانا و علی لاریجانی با یکدیگر طی روزهای آینده‌ گره خواهد خورد. هر چند جواد وعیدی بر این باور است که «مذاکرات بین تهران و ‌هاینونن مذاکرات ایران و آژانس است که مسیر خودش را دارد و مسیر مذاکرات لاریجانی و سولانا یک مسیر جداگانه است.» با این وجود مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز پنجشنبه از ادامه دیدار و گفت‌و‌گوهایش با دبیر شورای عالی امنیت ملی ظرف چند هفته آینده خبر داد. پیش از این دیپلمات‌های اروپایی و غربی ادامه مذاکرات هسته ای ایران و اروپا را منوط به نتیجه گفت‌و‌گوهای هیات پنج نفره آژانس با مقامات ایران کرده بودند و حتی اظهار داشته بودند که در صورت بی‌نتیجه بودن این گفت و گوها با صدور قطعنامه سوم شورای امنیت تا ماه سپتامبر (شهریور ماه) تحریم‌های جدیدی در قبال ایران به مرحله اجرا خواهند گذاشت. شاید از همین رو وزارت بازرگانی آمریکا از هم اکنون با صدور بیانیه‌ای هرگونه ارتباط تجاری شرکت‌های آمریکایی با پنج موسسه و گروه صنعتی ایران را ممنوع کرده است. چرا که دولت آمریکا قبل از آغاز گفت‌و‌گوهای تهران و آژانس بر این باور بود که مذاکراتی از این دست فایده‌ای نخواهد داشت و مشکلات موجود را حل نخواهد کرد. آنها همچنین از درخواست 6 روزه ایران به عنوان فرصتی برای وقت‌کشی یاد می‌کنند و به همین دلیل از چند روز قبل مشورت خود را با اروپا برای تشدید فشار آغاز کرده‌اند. پیش از این اقدام وزارت خزانه‌داری، آمریکا چهار شرکت ایرانی دیگر را به اتهام همکاری در برنامه‌های هسته‌ای ایران مورد تحریم قرار داده بود.

اولویت اتحادیه اروپا

در کنار این فشارها اتحادیه اروپا خواستار حل مسالمت‌آمیز مساله هسته‌ای ایران شده است. وزیر خارجه پرتغال که کشورش به تازگی ریاست این اتحادیه را برعهده گرفته و پایتخت کشورش نیز چندی قبل میزبان دور دیگری از مذاکرات هسته ای ایران و اروپا بود، حل مساله هسته‌ای ایران را یکی از اهداف پرتغال ذکر کرده است. به گزارش ایسنا به نقل از خبرگزاری فرانسه لوئیس آمادو که روز پنجشنبه در وین صحبت می‌کرد، گفت: اتحادیه اروپا می‌خواهد در راستای حفظ تمامی ‌گزینه‌ها برای صلح‌آمیز این بحران (مساله هسته‌ای ایران) با دولت ایران گفت‌و‌گو کند. به هز ترتیب مرور مذاکرات هیات‌های اعزامی ‌آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌به ایران با نمایندگان ایرانی پرونده هسته‌ای ایران روز پنجشنبه پایان یافت و قرار شد گفت و گوهای آنها همچون گفت و گوهای علی لاریجانی و خاویر سولانا نماینده اعضای گروه 1+5 ادامه یابد. به گفته علی‌اصغر سلطانیه نماینده ایران در آژانس در این دیدارها مقرر شده است که مسائل باقی مانده میان ایران و آژانس برای رسیدن راهکارهای عملی در دیدارها و گفت‌و‌گوهای آینده مطرح شود. با چنین نتیجه ای از گفت و گوهای دو هیات، اعضای 5 نفره آژانس به سرپرستی اولی هاینونن معاون امور پارلمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌روز گذشته تهران را به مقصد وین ترک کردند تا نتایج و مسائل مطرح در مذاکرات‌شان با مقامات ایرانی را به محمد البرادعی مدیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ‌گزارش بدهند، چرا که البرادعی پیش‌بینی مسیر تحولات بعدی در ارتباط با پرونده هسته‌ای ایران را به نتیجه مذاکرات مذکور موکول کرده بود. سیر تحولات آتی پرونده ایران در شورای امنیت سازمان ملل ثابت خواهد کرد که مذاکرات ایران و آژانس تا چه حد در حل مسائل باقی‌ مانده موثر واقع شده است.