گمشده مالکی در تهران

در شرایطی که تصور می‌شد طرح آقای مالکی ضریب امنیتی بغداد و سایر شهرهایی که مورد حملات تروریست‌ها قرار داشت را افزایش دهد، حتی دامنه حملات به منطقه کردستان در شمال عراق نیز تسری یافت که طی چهار سال گذشته از آرامش کم و بیش با ثباتی برخوردار بود. در چنین شرایطی منتقدان آقای مالکی توانایی دولت وی در ایجاد امنیت و ثبات در عراق را به شدت به چالش گرفته‌اند و وی را از انجام وعده‌هایش در زمان تصدی سمت نخست‌وزیری ناتوان می‌دانند. چالش دیگری که آقای مالکی با آن دست به گریبان است خروج وزرای سنی از کابینه‌اش است. اخیرا 17 عضو سنی کابینه وی در اعتراض به اینکه دولت شیعی وی سهم بیشتری از قدرت را در اختیار سنی‌ها قرار نداده است، از سمت خود استعفا کرده‌اند و بدین ترتیب از 37 وزارتخانه عراقی، نزدیک به نیمی از آنها بدون سرپرست مانده است که این خود از تونایی آقای مالکی در به دست گرفتن شرایط پیچیده عراق هم می‌کاهد. چالش دیگر آقای مالکی در مرزهای شمالی کشورش در حال وقوع است. دولت اسلام‌گرای ترکیه اخیر نیز با آرای بالایی زمام امور را برای یک دوره پنج ساله دیگر در اختیار گرفته، تنش‌هایی با پیکارجویان حزب «پ‌ک‌ک» پیدا کرده و زمزمه‌هایی برای حمله به مقر اعضای این گروه در مرزهای خود با عراق و حتی تعرض به عمق خاک این کشور بلند کرده که با حمایت و حتی تحت فشار ارتش ترکیه، به صورت عملی خود نزدیک می‌شود.

مالکی و اکراد

کردهای عراقی که پست ریاست جمهوری عراق را در اختیار دارند تا با اینجا متحد متعهدی برای آقای مالکی و دولت وی محسوب شده‌اند که چراغ سبز وی به آنکارا برای هرگونه مداخله ارتش ترکیه به مرزهای شمالی عراق رابطه وی با کردها را دچار تنشی خواهد کرد که شاید به قیمت سقوط وی تمام شود.

از سوی دیگر مداخله نیروهای عراقی یا آمریکایی‌ در شمال عراق نیز می‌تواند آرامش نسبی حاکم بر این بخش‌ها را دچار مشکلاتی کند که باز هم مناسبات خوب آقای مالکی را با رهبران کرد دستخوش بحران خواهد کرد.

در چنین شرایطی آقای مالکی از سوی افکار عمومی کشورش و همچنین ایالات متحده که حامی روی کار آمدن آقای وی بود تحت فشار قرار دارد تا هر چه سریعتر به بحران موجود در عراق خاتمه دهد اما در عمل آقای مالکی نتوانسته کاری در این زمینه از پیش ببرد و پایه‌های صدارت خود را لرزان می‌بیند.

سقوط دولت شیعی آقای مالکی خرسندی برخی از رهبران عرب منطقه را در پی خواهد داشت که از قدرت یافتن شیعیان در عراق خشنود نیستند و در همراهی با آمریکا از آنچه نفوذ ایران در عراق می‌خوانند ابراز نگرانی می‌کنند.

آقای مالکی در تهران بار دیگر درخواست کرد که حمایت از دولت وی توسط ایران ادامه یابد چرا که در صورت برکناری وی احتمال قدرت گرفتن یک دولت سنی تحت نفوذ عربستان و آمریکا بیش از هر زمان دیگری وجود دارد.

در صورتی که یک دولت سنی در عراق قدرت را به دست بگیرد، مذاکرات ایران و آمریکا در عراق نیز که به درخواست دولت آقای مالکی انجام شد، عملا راه به جایی نخواهد برد به خصوص اینکه اعراب از کاهش تنش میان ایران و آمریکا استقبال نمی‌کنند، امکان برچیده شدن این گفتگوها نیز وجود دارد. چنین وضعیتی، کمکی به ثبات و صلح عراق نخواهد کرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا نیز در اولین شب سفر آقای مالکی به تهران ادعا کرده گفتگوهای دیپلماتیک با ایران توقف خشونت‌ها در عراق در حال شکست خوردن است.

ناخشنودی سخنگو

شان مک کورمک در جمع خبرنگاران در واشنگتن گفته دو دور گفتگو بین رایان کروکر سفر آمریکا در عراق و همتای ایرانی‌اش (حسن کاظمی‌قمی) در بغداد و مذاکرات امنیتی سطح پایین‌تر نتایج مثبتی نداشته است.

آمریکایی‌ها تاکنون هیچ مدرکی برای اثبات اتهامات و ادعاهایی بی‌اساس خود درباره ایران ارائه نکرده‌اند اما نیت برخی از کشورهای عرب منطقه برای به شکست کشاندن مذاکرات ایران و آمریکا در هفته‌ای اخیر مشهود شده است چنانچه عربستان سعودی در هفته‌های اخیر به گفته مقام‌های آمریکایی و عراقی از پیکارجویانی که امنیت عراق را به چالش گرفته‌اند، حمایت‌های مالی و تسلیحاتی می‌کند.

این کشور از بیم اینکه در صورت موفقیت مذاکرات سفرای ایران و آمریکا در بغداد، نقش عربستان نزد آمریکا به متحد دست دوم تبدیل شود، دست به چنین اقداماتی زده است. ادعای آمریکا درباره اینکه پس از دور اول مذاکره با ایران خشونت‌ها در عراق رو به افزایش گذاشته، تنها می‌تواند نیت عربستان سعودی را نشان دهد که از انجام گفتگو‌های ایران و آمریکا تا چه میزان نگران است.

چرا که اقداماتی که در عراق اتفاق افتاده تنها می‌تواند انگیزه سعودی‌ها را در پی داشته باشد و نه کشورهایی همچون ایران که از ادامه فعالیت آقای مالکی حمایت می‌کنند. اقدامات عربستان در هفته‌های اخیر حتی واکنش و انتقاد علنی آقای مالکی را نیز در پی داشته است.

شاید از دیدگاه آقای مالکی حمایت ایران از دولت وی به معنی همکاری ایران و ترکیه برای حل شدن مسائل مناطق شمالی عراق باشد بدون اینکه نیازی به هم خوردن ائتلاف نیروهای کرد و شیعی دولت فعلی باشد و در دیگر موضوع، تشویق به ادامه گفتگوهای مستقیم با آمریکا و جلب ‌نظر این کشور را برای دادن فرصت بیشتری به دولت عراق و یافتن راه حلی برای بازگشت صلح و ثبات به این کشور که تداوم دولت آقای مالکی را تضمین می‌کند. در کنار اینها آقای مالکی انتقادهای خود از عربستان را نیز یادآوری کرد و به نقش مخرب این کشور در عراق و البته رقابت غیرمستقیمش با ایران اشارتی به دوستان ایرانی‌اش خواهد کرد.