درگذشت اولین سفیر جمهوری اسلامی در شوروی

محمد مکری درگذشت. شامگاه جمعه در سن 84 سالگی در پاریس؛ شهری که 28 سال قبل در آنجا به دیدار بنیانگذار انقلاب اسلامی رفت و در تدارک و تهیه هواپیما و مقدمات بازگشت امام خمینی به ایران نقش بسزایی داشت. سه روز از پیروزی انقلاب نگذشته بود که روزنامه کیهان خبر داد: گفته می‌شود دکتر محمد مکری به سمت وزیر فرهنگ و علوم (در کابینه مهندس بازرگان) تعیین خواهد شد. هیأت ویژه دولت برای حل مسائل کردستان که به ریاست داریوش فروهر تشکیل شد، از محمد مکری و ابراهیم یونسی هم دعوت به عمل آورد که هر دو از اکراد بودند و به نمایندگی امام خمینی با پیام‌هایی برای مردم کردستان وارد سنندج شدند. یک سالی سپری شد که نام مکری در بین 124 کاندیدای اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری دیده شد.

این انتخابات در شرایطی برگزار شد که دولت موقت مهندس مهدی بازرگان استعفا داده و مدیریت نظام برعهده شورای انقلاب محول شده بود. ابوالحسن بنی‌صدر، سیداحمد مدنی، حسن حبیبی، داریوش فروهر، صادق طباطبایی، محمد مکری، کاظم سامی و صادق قطب‌زاده کاندیداهای شاخص اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری بودند ولی در نهایت ابوالحسن بنی‌صدر پیروز انتخابات بود. در دوره‌ای که شعار ایران نه شرقی، نه غربی بود مکری به عنوان اولین سفیر جمهوری اسلامی راهی اتحاد جماهیر شوروی شد. پس از آن درگیر دلسپردگی چپ‌گرایان کرد به شوروی شد و تحرکات مناطق مرزی با شوروی. مکری در گفت‌و‌گویی با روزنامه اطلاعات تاکید می‌کند که به عقیده وی اگر ایران به کشورهای کوچک برحسب زبان، لباس، قومیت و فرق مذهبی تقسیم شود این در عین حال که به نابودی ما منجر خواهد شد، برای آنها هم چندان سودی نخواهد داشت، زیرا تعادل سیاسی جهان را به کلی بهم می‌زند و باعث گسترش سیاست‌های خارجی در ایران می‌گردد و در نهایت این امر منتهی به رودررویی سیاسی و احتمالاًً نظام در تمام کشورهای کوچک (فرضی) خواهد شد. در حقیقت، مبارزه پنهانی آمریکا و شوروی در ایران علنی خواهد شد.

مکری یکی از پژوهشگران برجسته فارسی و کردی بود که از وی آثاری به زبان‌های فرانسه، کردی و فارسی به جای مانده است. مکری ضمن تدریس در دانشگاه سوربن پاریس، ریاست بخش تحقیقات زبان‌شناسی این دانشگاه را نیز برعهده داشت. کتاب‌های متعددی در زمینه زبان‌شناسی و به خصوص زبان فارسی توسط انتشارات فرانسوی و یا انتشارات زیگفرید که انتشارات خود او و پسرش هست به چاپ رسیده که از جمله می‌توان از آخرین کتاب او به نام: «نگاهی نو به تاریخ ایران و زبان فارسی»، «خط و زبان‌ فارسی، کامل‌ترین خط و زبان جهان»، «فرهنگ نام‌های پرندگان در غرب ایران»، «پنج گفتار» (فرانسه)، مرزهای شرقی ایران (فرانسه) و گرامر زبان کردی (فرانسه) نام برد.