دکتر شهیدی مودب
در کشور فرانسه سه ماه نخست مسئولیت رؤسای جمهور و نخستوزیران، دوره صبر و انتظار است و احزاب سیاسی و رسانهها در این مدت انتظار چندانی از اقدامات و عمل به قولهای زمان انتخابات ندارند.
نیکلا سارکوزی که در 16 اردیبهشتماه امسال با اختلاف دو میلیون رأی بر رقیب سوسیالیست خود پیروز شده و به کاخ الیزه راه یافت سه ماه نخست ریاست جمهوری خود را در یک ویلای تفریحی در نیوهمفشایر آمریکا به پایان آورد.
رئیسجمهور فرانسه در حال سپری کردن تعطیلات سالانه خود در آمریکا بهسر میبرد و اتفاقاً در آخرین روزهای سه ماهه اول ریاست جمهوری مشغول دست و پنجه نرم کردن با رسانهها و بخصوص عکاسان حرفهای میباشد که در کمین وی از قایقرانی نیمهبرهنه او عکس گرفتهاند. این عمل بقدری آقای سارکوزی را برآشفته کرده که وی شخصاً دوربین عکاس را از دست او گرفته و به تندی با او سخن گفته است. البته رقبای سوسیالیست او نیز بیکار ننشسته و در مجلس ملی فرانسه با سخنرانیهای افشاگرانه خواستار آن شدهاند که رئیسجمهور اعلام کند هزینههای تفریحی او و خانوادهاش در یک ویلای مجلل را چه کسی تأمین میکند.
در میان رؤسای جمهور پنجاه سال اخیر فرانسه آقای سارکوزی از همه کوتاهقدتر است لیکن تجربه او از قامت کوتاهش این بوده است که از دوران جوانی به آسمان بخت بنگرد تا هم مقامهای رفیع سیاسی آینده را نظاره کند و هم در فراسوی تاریخ پندآموز کشورش شیوههای کسب قدرت را از پیشینیان خود فراگیرد. از این لحاظ اقبال با آقای سارکوزی یاری کرده لیکن به نظر میرسد نگهداری قدرت برای آقای سارکوزی اگر مشکلتر از کسب آن نباشد سهلتر نخواهد بود. نیکلا سارکوزی در صحنه سیاسی کشور فرانسه چهرهای شناخته شده است که در 32 سالگی شهردار یکی از مناطق ثروتمند پاریس بوده است و دو پست مهم و معروف او وزارت دارائی و وزارت داخله بوده است.
آقای سارکوزی از جوانی همچون موتور نیرومندی بلاوقفه ایجاد حرکت کرده و البته در آوردگاه سیاسی فرانسه با رقبای سرسختی مواجه بوده است. با این حال از تمامی چالشها پیروز بیرون آمده و با گذشتن از سنگلاخها، چالهها و چاههای سیاسی وارد قصر سرسبز و تاریخی الیزه شده است. در لوموند دیپلماتیک شماره ماه ژوئن مقاله تحقیقی جالبی به قلم «سرج حلیم» منتشر شده که در آن هم میتوان آقای سارکوزی را بهتر شناخت و هم میتوان به شیوه تبلیغات انتخاباتی او بیشتر آشنا شد. بنابراین کار پژوهشی آقای سارکوزی بخوبی توانسته است از سردرگمی رقبای سوسیالیست خود و نیز مشکلات امنیتی فرانسه بیشترین بهرهگیری را بکند و با تکیه بر شعار اخلاق، امنیت، ارزش کار، تقبیح بیکاری و توصیه بر احساس مسئولیت گوی سبقت را از رقیب خود برباید. از آقای سارکوزی نقل شده که گفته است دو هفته پس از اینکه در سال 2002 وزیر کشور شدم یکی از روزنامهها نوشت که سارکوزی به جنگ فقرا رفته است. من بخودم گفتم مگر نه اینکه امنیت در وهله اول به حال فقرا مفید واقع میشود. در جای دیگری از او نقل شده که «من نمیتوانم قبول کنم آنها که نمیخواهند کار کنند تحمیل بر سحرخیزانی باشند که برای انجام مسئولیت خود کار میکنند». و بالاخره، در فراز دیگری در مقاله لوموند دیپلماتیک به نقل از آقای سارکوزی آمده است که من نسبیگرائی روشنفکری در مقوله فرهنگ و اخلاق را تقبیح میکنم.
آقای سارکوزی که گفته است علاقمند است با سیاستهای گذشته آقای شیراک «نوعی انقطاع» ایجاد کند پس از پیروزی در دو شاخه داخل و خارج تلاش مجدانهای کرده تا نشان دهد که با دیگر رؤسای جمهور فرانسه فرق دارد.
در جبهه داخل بلافاصله با رهبران اتحادیههای کارگری و کارمندی ملاقات کرده و قول داده است که به بازار کار رونق دهد و صدای فرانسویان خاموشی باشد که رسانهها از آنها سخن به میان نمیآورند. همچنین وی علیرغم پیروزی قاطع به رقیب سوسیالیست خود چند پست کلیدی را به سوسیالیستها پیشنهاد کرده و در اشغال پستهای حساس بینالمللی بعضی از شخصیتهای باسابقه سوسیالیست را نامزد و پیشنهاد کرده است، در بعد سیاست خارجی وی از «اتحادیه مدیترانهای» سخن گفته و خواستار پیوند جنوب اروپا و شمال آفریقا شده است و این اتحادیه را برای آینده اروپا و جامعه مشترک اروپا ضروری دانسته است. برای تحقق عملی این پیشنهاد، وی به الجزایر، تونس و لیبی سفر کرده و با اینکه مراکشیها ترجیح دادهاند آقای سارکوزی را در یک سفر رسمی بلندمدتتر پذیرا باشند تا یک دیدار چند ساعته وی به تلاش در واقعیت بخشیدن به پیشنهاد خود ادامه داده است. در کنار آقای سارکوزی، نخستوزیر او نیز عازم ایتالیا شده و در ملاقات رسمی آقای سارکوزی و نخستوزیر یونان نیز موضوع اتحادیه مدیترانهای در دستور جدی کار قرار گرفته است. بنظر میرسد آقای سارکوزی بخواهد ابتدا با تکیه بر پنج کشور شمال آفریقا یعنی الجزایر، تونس، مراکش، لیبی و موریتانی و پنج کشور اتحادیه اروپایی فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، پرتغال و مالت، شورائی تشکیل دهد و متعاقباً ترکیه را نیز وارد این شورا کند. ترکها از ابتدا با پیشنهاد آقای سارکوزی با این استدلال که او میخواهد از ورود ترکیه به اتحادیه اروپا جلوگیری کند و اتحاد مدیترانهای را جایگزین اتحادیه اروپا برای ترکیه کند، مخالفت ورزیدهاند البته بعید به نظر میرسد که وقتی «روند بارسلون» که از سال 1995 ایجاد شده مورد بیتوجهی اتحادیه اروپا واقع شده این اتحادیه دل به پیشنهاد جدید آقای سارکوزی بدهد.
رئیسجمهور فرانسه، در مصاحبه با روزنامههای الوطن الجزایر و الصباح تونس بسیار خوشبینانه به استقبالی که از پیشنهاد او شده است برخورد کرده است. آقای سارکوزی اهداف اولیه تشکیل این اتحادیه را تأمین امنیت، مبارزه با تروریسم و مهاجرتهای غیرقانونی و تأمین انرژی ذکر کرده. وی در پایان دیدار چند ساعته خود با رئیسجمهور الجزایر گفته است که او از همکاری شرکتهای گاز فرانسه (GDF)، سوئز (SUEZ) و توتال (TOTAL) با شرکت نفت و گاز الجزایر SONATRACH استقبال میکند. آقای سارکوزی در نظر دارد با صدور فنآوری صلحآمیز هستهای به الجزایر تأمین گاز از این کشور را تضمین کند. همچنین گفته میشود آقای سارکوزی که بهخاطر سیاستهای تند زمان وزارت کشورش در میان مسلمانان ساکن در حومه شهرهای فرانسه محبوبیت چندانی ندارد قصد دارد با نزدیکی به ممالک مسلمان شمال آفریقا دل این مسلمانان ساکن فرانسه را که نوعاً از شمال آفریقا آمدهاند بهدست آورد.
اگر مجاز باشیم عملکرد سه ماهه آقای سارکوزی را ارزیابی کنیم با احتیاط میتوان گفت که او و دولتش در این مدت کوتاه فعالانه عمل کرده و فرصت کافی به رقبای سوسیالیست و کمونیست خود برای زیر سؤال بردن برنامههای دولت جدید را ندادهاند. با این حال قرار است از سال آینده دولت سارکوزی 22700 پست دولتی را حذف کند و از هماکنون با شنیده شدن اخبار مربوط به افزایش هزینههای آموزش و بهداشت اتحادیههای نیرومند کارگری، خود را برای عکسالعمل آماده سازند. دولت فرانسوا فینیون خواهان آن است تا مهلت 2010 را که دولت شیراک برای سروسامان دادن به بدهیهای دولت مقروض فرانسه از اتحادیه اروپا گرفته بود به 2012 افزایش دهد. که چنین تقاضائی نیز خبر خوشی برای آقای سارکوزی نخواهد بود.