ایران ـ الجزایر؛ تبلور انسجام اسلامی

محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهوری اسلامی ایران امروز در رأس هیأتی بلندپایه به الجزایر سفر می‌کند. از آنجا که اولویت روابط در سطوح منطقه‌ای و جهانی، کشورهای همسو با سیاستهای مشترک ایران بویژه بازیگران جهان اسلام است؛ الجزایر از این منظر مستعد توسعه مناسبات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی با ایران می‌باشد.

اگرچه رابطه سیاسی ایران و الجزایر پس از به قدرت رسیدن جبهه نجات اسلامی در این کشور وارد مرحله‌ای نزولی شد، ولی پس از رفع سوءتفاهم چندساله، بار دیگر هر دو کشور خواهان ارتقای سطح همکاریها در زمینه‌های گوناگون شدند. الجزایر یکی از مهمترین بازیگران سیاسی شاخ آفریقاست و موقعیتهای آن در سازمانهای منطقه‌ای، اتحادیه آفریقا و سازمانهای دیگر از قبیل اوپک و کنفرانس اسلامی، این کشور را به‌عنوان یک عنصر تأثیرگذار مطرح می‌نماید.

پیوندهای فرهنگی، دینی بین دو ملت ایران و الجزایر، دو کشور را به‌سوی توسعه و ارتقای روابط ترغیب می‌کند. مردم مسلمان الجزایر سالها برای کسب استقلال خویش با استعمار فرانسه مبارزه کردند و در این راه 5/1 میلیون شهید تقدیم آرمانهای خویش نمودند تا شاهد عدم‌وابستگی باشند. این ویژگی، بسترهای همگرایی بین دو ملت را از جایگاه معقول و حایز اهمیتی برخوردار می‌نماید.

جمهوری اسلامی نیز 8 سال با صدام متجاوز مبارزه کرد و سربلندی خویش را به بهای تقدیم شهدای جنگ تحمیلی به‌دست آورد. در پیشینه تاریخی هر دو کشور مسلمان، روحیه استکبارستیزی ثبت و ضبط می‌باشد، چنانکه امروزه این ویژگی می‌تواند الگویی برای دیگر مسلمانان جهت برون‌رفت از بن‌بستهای موجود باشد.

اگر روابط الجزایر با ایران از بدو پیروزی انقلاب اسلامی مورد امعان‌نظر قرار گیرد؛ اهمیت تعاملهای دو کشور بیشتر تبیین می‌گردد. سفارت این کشور پس از قطع روابط سیاسی ایران و آمریکا به‌عنوان حافظ منافع کشورمان در نظر گرفته شد و اقدامهای میانجیگرایانه کشور مذکور برای حل‌وفصل مسایل مربوط به گروگانها که براساس بیانیه الجزایر به آزادی آنها منجر گردید، از فرازهای روابط دو کشور می‌باشد. پس از شهریور 1366 به دنبال حوادث مکه که در آن حدود 400 نفر از زائران ایرانی به شهادت رسیدند، وزیر امور خارجه وقت الجزایر آقای احمد طالب طی دیداری با همتای ایرانی خود در تهران، از حوادث مکه ابراز تأسف نمود و بر پشتیبانی کشورش از انقلاب اسلامی ایران تأکید کرد.

اما آنچه افزون‌بر سیر ارتباطهای مقبول و قابل دفاع دو کشور طرفین را به گسترش همکاریها تشویق می‌کند، همسویی در دیدگاهها نسبت به مسایل منطقه‌ای و جهانی است.

در سالهای اخیر موضوع هسته‌ای ایران به دلیل عدم‌رعایت موازین حقوقی و فنی از سوی صاحبان قدرت، با عینک امنیتی مورد آنالیز قرار گرفته است تا از این منظر به نتیجه دلخواهشان دست پیدا کنند، ولی کشورهای مستقل و واحدهای سیاسی غیروابسته به بلوک قدرت، از برنامه هسته‌ای ایران دفاع کرده‌اند. الجزایر از کشورهایی است که همواره از فعالیتهای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی در چارچوب ان.پی.تی حمایت می‌کند. شایان ذکر است، اظهارهای مقامهای سیاسی دو کشور در خصوص پدیده تروریسم، بر همگرایی دیدگاهها می‌افزاید. این دو کشور پدیده مذکور را محکوم نموده و از دیگر کشورها برای برخورد با این موضوع براساس موازین حقوقی سازمان ملل دعوت می‌نمایند. سطح روابط اقتصادی دو کشور نیز موضوع دیگری است که برای تعمیق و ارتقای آن با توجه به ظرفیتهای موجود طرفین، تأکید می‌شود. امروزه روابط کشورها ترکیبی از مؤلفه‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است؛ یعنی نگاه اقتصادی، متغیر تابعی از مؤلفه سیاسی است که براساس سردی یا گرمی روابط سیاسی، سطح تعامل اقتصادی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. الجزایر یک برنامه 150 میلیارد دلاری برای توسعه اقتصادی و صنعتی خود پیش‌بینی کرده است که این امر زمینه مساعدی را برای سرمایه‌گذاری شرکتها و سرمایه‌گذاران ایران فراهم می‌‌کند.

بدین‌ترتیب، همه مؤلفه‌های تأثیرگذار جهت توسعه روابط دو کشور بر مبنای منافع ملی و اسلامی طرفین، از درجه اهمیت قابل اعتنایی برخوردار است. پهنه جهان اسلام با توجه به مؤلفه‌های تأثیرگذار سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، سیاستمداران این کشورها را به ارتقای سطح مناسبات با اهتمام به منافع ملی در ظرف ایدئولوژی اسلامی تشویق می‌نماید که از این منظر می‌توان روابط شایسته و بایسته‌ای را در میان واحدهای سیاسی جهان اسلام شاهد بود.

جمهوری اسلامی که روابط خارجی خود را بر مبنای اصول سه‌گانه «عزت، حکمت و مصلحت» پایه‌گذاری نموده است؛ می‌کوشد ضمن احترام به حقوق دیگر کشورها، تعاملهای سیاست خارجی خود را در حوزه منافع متقابل تعریف نماید تا از این رهگذر شاهد شکل‌گیری روابط مؤثر دوجانبه و چندجانبه با کشورهای اسلامی باشد.

انتظار می‌رود در سالی که از سوی حضرت آیة‌الله خامنه‌ای جهت مقابله با تهدیدها و فتنه‌های عناصر فرامنطقه‌ای، تحت عنوان «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» نامگذاری شده است؛ گسترش روابط میان کشورهای اسلامی، راهبردی جهت خروج آنان از انفعال باشد تا با حضوری فعال بتوانند نسبت به حوادث پیرامونی موضعگیری نمایند.

بدون تردید، حضور پررنگ جمهوری اسلامی در جهان اسلام، می‌تواند در خنثی کردن توطئه بیگانگان نقش بسزایی را ایفا و نقشه تشدید تفرقه میان مسلمانان را بی‌‌اثر نماید.