ابوالغیط و رایس در توجیه قرارداد تسلیحاتی جدید
موضوع تازهای نیست
گروه سیاسی، آزاده افتخاری: با گذشت یک هفته از برگزاری دومین دور گفتوگوهای نمایندگان ایران و آمریکا در خصوص شرایط امنیتی عراق و در حالی که به گفته مقامات بغداد رایزنیهای تهران ـ واشنگتن در سطح کارشناسی همچنان ادامه دارد، کاندولیزا رایس و رابرت گیتس وزیران خارجه و دفاع آمریکا با مذاکره در خصوص جزئیات قراردادهای عظیم تسلیحاتی به منطقه خاورمیانه آمدهاند.
دو مقام عالیرتبه دولت بوش برخلاف سفرهای قبلی خود که تنها با وعده همکاریهای بیشتر سعی در جلب حمایت بیش از پیش متحدان عرب خود داشتند، این بار با چمدانهایی پر از اسناد و مدارک فروش تسلیحات ـ شامل موشکهای هدایتشونده، سکوهای فوق پیشرفته و برخی تجهیزات دریایی ـ مهمان شیخنشینهای منطقه هستند. آنها میکوشند از این طریق کشورهای عرب منطقه را به حمایت از دولت عراق ترغیب کنند و در عین حال ضریب اطمینان آنها را در مقابل افزایش توانمندیهای دفاعی و نظامی ایران افزایش دهند.
گزارشها حاکی از آن است که دولت بوش قصد دارد با عربستان سعودی و پنج کشور دیگر حاشیه خلیجفارس ـ شامل قطر، بحرین، کویت، عمان و امارات متحده عربی ـ قراردادهای تسلیحاتی گسترده به ارزش 20 میلیارد دلار منعقد کند. همچنین 43 میلیارد دلار کمک نظامی به اسرائیل و مصر (در دورهای ده ساله) نیز بخش دیگری از بسته مشوقهای ایالات متحده، است که به کشورهای نه چندان متحد و بعضاً دشمن ایران ارائه میشود. این در حالی است که برخی مقامات دولت بوش نیز به صراحت اعلام کردهاند هدف از این اقدام تحدید نفوذ ایران و اطمینان از تداوم پشتیبانی اعراب از سیاستهای واشنگتن است.
روزنامه نیویورک تایمز با اشاره به مخالفت برخی حقوقدانان و مقامهای آمریکایی با عقد قراردادهای جدید تسلیحاتی میان واشنگتن و اعراب مینویسد: با وجود مخالفتها، دولت بوش میکوشد به هر نحو ممکن کنگره را به حمایت از این اقدام ترغیب کند. رایس نیز در توجیه این طرح میگوید: ارسال سلاح به عربستان و دیگر کشورهای حوزه خلیجفارس ضریب امنیت منطقه را افزایش میدهد. هر چند عقد قراردادهای تسلیحاتی واشنگتن با متحدان عرب خود مقوله تازهای نیست، اما اعلام این خبر در شرایط کنونی و در حالی که هنوز به تصویب کنگره آمریکا نرسیده است، توجه ویژه جوامع جهانی را به خود معطوف کرده است و به گمانهزنیها در خصوص هدف نهایی این اقدام دامن میزند.
رایس و گیتس در یک سفر نادر
رایس پیش از ترک واشنگتن به مقصد مصر و عربستان در جمع خبرنگاران گفت: هدف از این معاملات به هم ریختن توازن نظامی در منطقه یا آغاز یک رقابت تسلیحاتی جدید نیست. وی افزود: همکاریهای امنیتی آمریکا و متحدانش موضوع جدیدی نیست و ما میخواهیم توازن نظامی و استراتژیک منطقه را حفظ کنیم. این در حالی است که محمدعلی حسینی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در جریان کنفرانس خبری هفتگی خود خاطرنشان کرد سیاست آمریکا فضایی از ترس و نگرانی در میان کشورهای منطقه پدید میآورد و به روابط خوب آنها آسیب میزند. وی ادامه داد: آنچه برای منطقه خلیجفارس لازم است، امنیت، ثبات، صلح و توسعه اقتصادی است.
از سویی دیگر مصطفی محمدنجار وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح نیز در اظهاراتی جداگانه اعلام کرد: خرید و تولید تسلیحات حق هر کشوری است و ایران هیچگونه نگرانی از تقویت بنیه دفاعی کشورهای مسلمان دوست و برادر خود ندارد.
اما رایس همچنان مدعی است که دخالت و نفوذ ایران منطقه خاورمیانه را ناامنتر میکند و از ایران به عنوان تنها چالش استراتژیک پیشروی ایالات متحده یاد میکند. وزیر امور خارجه آمریکا برخلاف محمدعلی حسینی بر این عقیده است که معامله تسلیحاتی با اعراب منطقه را بیثبات نمیکند. واشنگتنپست در این زمینه گزارش داد: آمریکا قصد دارد معاملهای 13 میلیارد دلاری با مصر و قرارداد 30 میلیارد دلاری با اسرائیل منعقد کند. این روزنامه آمریکایی به نقل از رایس نوشت: آنها دوستان و متحدان نزدیک ما هستند و تاریخ روابط استراتژیک ما به چند دهه قبل بازمیگردد. از سویی دیگر ما میخواهیم به تعهدات خود در قبال دوستانمان عمل کنیم و شرایط لازم برای حفظ امنیت آنها را مهیا کنیم.
در همین حال خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از وزیر امور خارجه آمریکا ادعا کرد: این اقدام نیروهای میانهرو را تقویت میکند. سفر همزمان رایس و گیتس به منطقه خاورمیانه و تلاش آنها برای بررسی جزئیات معاملهای که تا شهریورماه به تصویب کنگره آمریکا نمیرسد از اهمیت این منطقه و البته لزوم حمایت اعراب از مواضع کاخ سفید حکایت دارد. گیتس پیش از ترک آمریکا به مقصد مصر ضمن نادر توصیف کردن سفر همزمان وزیر خارجه و دفاع آمریکا به یک منطقه گفت: «اگر نگوییم هیچگاه چنین امکانی پیش نمیآید، اما بسیار به ندرت دو مقام عالیرتبه وزارت خارجه و دفاع همسفر میشدند.»
وی افزود: «گمان میکنم که این امر از اهمیت ویژه خاورمیانه در منافع حیاتی ایالات متحده و اطمینان یافتن از مواضع دوستان عرب واشنگتن ناشی میشود.»
آمریکا هم انتظاراتی دارد
هر چند مقامات آمریکایی میگویند ایران تنها عامل پشت پرده برای ترغیب دولت بوش به ارائه مشوقهای تسلیحاتی به اعراب نیست، اما به هر حال از اهمیت فاکتور ایران در این مورد بیشتر سخن گفته میشود. به بیانی دیگر ایالات متحده با فروش تسلیحات به کشورهای عرب منطقه اهداف چندگانهای را دنبال میکند که از جمله آنها میتوان به هماهنگ کردن موضع آنها در قبال ایران، عراق و روند صلح اعراب ـ اسرائیل اشاره کرد. اما در این بین با توجه به فضای حاکم بر روابط ایران و ایالات متحده، تکیه بر فاکتور ایران برای توجیه افکار عمومی آسانتر از سایر موارد است.
در حالی که رایس و گیتس رهبران عرب را در شرمالشیخ ساحل تفریحی مصر و جده در عربستان ملاقات میکنند، وزیر امور خارجه آمریکا تاکید دارد که کشورش متحدان عرب خود را با استفاده از قرارداد فروش سلاح برای معامله در زمینههای دیگر تحت فشار قرار نمیدهد. اما در مقابل نیکلاس برنز دستیار وزارت امور خارجه آمریکا در امور سیاسی در گفتوگویی تلفنی ادعا کرد ایران عامل نگرانی منطقه است و در عین حال به طور تلویحی این نکته را خاطرنشان ساخت که ایالات متحده برخی توقعات را از متحدان خود دارد.
وی با بیان اینکه موضوع عراق در صدر منافع سیاسی خارجی آمریکا قرار دارد، افزود: «از دوستان خود در منطقه میخواهیم که نه تنها از آنچه آمریکا در عراق انجام میدهد بلکه از دولت عراق نیز حمایت کنند.» در همین حال ایهود اولمرت، نخستوزیر اسرائیل که از افزایش 25 درصدی سطح همکاریهای نظامی آمریکا با کشورش بسیار خرسند به نظر میرسد ادعا کرد: «لزوم حمایت آمریکا از کشورهای عرب میانهرو را درک میکنیم.»
قراردادهایی مثل همیشه
علاوه بر موضع آمریکا و اسرائیل، رویکرد کشورهای عرب منطقه در قبال قراردادهای تسلیحاتی جدید نیز بسیار قابل تامل به نظر میرسد. شبکه تلویزیونی العربیه به نقل از احمد ابوالغیط وزیر امور خارجه مصر که کشورش به تازگی یخ روابط دیپلماتیک با ایران را شکسته است مینویسد: من بیانیه وزارت امور خارجه ایران را مشاهده کردم و از آن بسیار شگفتزده شدهام.
وی افزود: کمک تسلیحاتی آمریکا به مصر جدید نیست و طی 25 سال گذشته همواره ادامه داشته است. ابوالغیط در مورد فروش تسلیحات به شش کشور عربی حوزه خلیجفارس نیز گفت: توافقنامههای نظامی میان آمریکا و کشورهای حوزه خلیجفارس نیز بر همین اساس بوده و در واقع از سال 1979 آغاز شده و 10 سال دیگر نیز ادامه دارد.
وزیر امور خارجه عربستان در خصوص نشست سهشنبه در شرمالشیخ با حضور رایس و وزرای خارجه کشورهای شورای همکاری خلیجفارس و اردن گفت در این نشست بسیاری از مسائل و در راس آن بحران جاری عراق، مساله لبنان و تشکیل دو کشور مستقل اسرائیل و فلسطین مطرح شد.
از سویی دیگر وزیر امور خارجه آمریکا نیز در کنفرانس خبری مشترک با همتای مصری خود گفت: کمک نظامی به اعراب منطقه، مصر و اسرائیل در چارچوب همکاریهای دو دهه گذشته انجام میشود و نکته جدیدی در آن وجود ندارد.
ایران، کلید ایجاد ثبات
اما در بین کشورهای اروپایی، آلمانیها موضع دوگانهای را در مورد همکاریهای نظامی آمریکا و اعراب اتخاذ کردهاند. خبرگزاری فرانسه به نقل از مارتین یگر وزیر امور خارجه آلمان گزارش داد ما از آنچه ثبات بیشتر در منطقه خلیجفارس را به ارمغان بیاورد حمایت میکنیم و به همین دلیل باید با دقت تحولات را زیر نظر داشته باشیم. وی در عین حال افزود: کشورهای حاشیه خلیجفارس باید در حل تنشهای احتمالی از طریق گفتوگو اقدام کنند. یگر در عین حال از ایران به عنوان کلید روند ایجاد ثبات بیشتر در منطقه نام برد. روزنامه واشنگتنپشت مینویسد با وجود ابراز امیدواری رایس نسبت به تصویب معاملات تسلیحاتی با اعراب در کنگره آمریکا اما برخی از مقامات آمریکایی از هماکنون مخالفت با این طرح را آغاز کردهاند. تام نتوس رئیس دموکرات کمیته امور خارجه مجلس نمایندگان آمریکا از جمله افرادی است که موضع مخالفی در این مورد اتخاذ کرده است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
