اصلاحات چتری از امنیت

محمدرضا تابش

مردم ایران در دوم خرداد، راهی نو برای فردای بهتر خویش برگزیدند. 8 سال اصلاحات در جامعه پر تب‌و‌تاب ایران، اثبات کرد که ایران همچنان محتاج اصلاحات است. اصلاحات تنها راه نجات کشور، تحقق آرمان‌ها انقلاب و تداوم دستاوردهای مردم‌سالار از ملت از مشروطیت تاکنون است. برای نیل به آزادی و پیشرفت، نه سکوت و انفعال چاره‌ساز است و نه شورش و رادیکالیسم ره به جایی می‌برد. البته کسی هم نیست که دل در گرو این آب و خاک داشته باشد و به دخالت بیگانه برای غلبه بر نارسایی‌ها و کاستی‌ها چشم بدوزد. آنچه برای دسترسی ملت ما به همه حقوق اساسی و حاکمیت خویش بر سرنوشت باقی می‌ماند، اصلاحات است و اصلاحات. پس دوم خرداد را گذشته نبینیم و آن را با نگاه به امروز و آینده‌مان بفهمیم. دوم خرداد، آن روزی است که تهدیدها علیه ایران رفع شد و فرصت‌های ملی و بین‌المللی جلوه کرد. آن‌گاه که مردم حماسه دوم خرداد را آفریدند، چشم‌انداز تازه‌ای در برابر آینده کشور گشوده شد و این، مسیری است که همچنان رهرو می‌طلبد. ایده اصلاحات هنوز هم می‌تواند مشارکت‌آفرین و وحدت‌بخش و هم دافع تهدیدات خارجی باشد. تجربه دوم خرداد از یکسو روابط ایران با کشورهای منطقه و اروپا را ترمیم کرد و موشک‌های آمریکایی را به انبارها بازگرداند و ظرفیت‌های تازه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را در جهان برای کشور فراهم ساخت و از سوی دیگر ضریب همبستگی ملی اعتماد و سرمایه اجتماعی را بالا برد و امید به فردای بهتر را در میان مردم تقویت کرد. این تجربه گرانبها همچنان ما را وا می‌دارد که با همه توان از دیدگاه‌های تنگ و افراطی دوری کنیم تا کشور با آسیب‌ها و خطرات هولناک روبه‌رو نگردد. اندیشه اصلاحات در درون نیز تحول کیفی را در جامعه ایران ایجاد کرد و آثار مثبت آن همچنان مستمر و متداوم است.

 امروز حتی مخالفان آن روز اصلاحات نیز، جز با مبنا و در گفتمان اصلاحات سخن نمی‌گویند. علاوه بر آن اصلاحات چتری از امنیت در این جهان پرآشوب بر سر کشور ما گستراند. از یاد نبرده‌ایم که در هشت سال فعالیت دولت و مجلس اصلاحات، همسایگان ما در غرب و شرق با دخالت خارجی روبه‌رو شدند ولی گفتمان حاکم بر جامعه اجازه نداد کمترین تعرضی حتی به لحاظ نظری متوجه کشور عزیز ما گردد. همین رویکرد اصلاح‌طلبانه که حاصل آن ارتقای سطح مشارکت مردم و امید به آینده و کاهش شکاف میان نخبگان جامعه و دولت بود، شاخص‌های اقتصاد کلان و خرد کشور را به تدریج بهبود بخشید. کشور در سال‌های آخر دولت اصلاحات، با میانگین مصرف سالیانه 5/17 میلیارد دلار ارز، در امور جاری و عمرانی، رشد اقتصادی 5/6 تا 7 درصد را تجربه کرد. این رشدی است که در دو سال گذشته حتی با مصرف 45 میلیارد دلار به کمتر از پنج درصد تنزل یافته است. حجم واردات کشور در سال آخر دولت اصلاحات (سال 83) به میزان 28 میلیارد دلار بود که 75 درصد آن را کالاهای سرمایه‌ای و واسطه‌ای تشکیل می‌داد. این در حالی است که سال گذشته کشور تجربه واردات حدوداً 50 میلیارد دلار را پشت سر نهاد که وجه غالب و گوشه‌هایی از آن در بازارهای مختلف از جمله میوه قابل مشاهده است. حجم نقدینگی کشور در سال آخر دولت اصلاحات، 63 هزار میلیارد تومان بود که در اسفند‌ماه سال گذشته به دو برابر یعنی 130 هزار میلیارد تومان رسیده است که اکنون سلامت و حیات اقتصادی کشور را به مخاطره انداخته است. چاره کار این است که حجم و ساختار دولت، کوچک و کارآمد و مقید به چارچوب‌های برنامه و سند چشم‌انداز بیست ‌ساله شود و دولت به جای تمرکز برنامه خود به تبلیغات سیاسی به توانمندسازی جامعه و نهادهای مدنی بیندیشد.

اگر چنین شود حاصل کار جز آن چیزی خواهد بود که اکنون مردم سختی‌های معیشتی، تورم و گرانی و عریض و طویل‌تر شدن بوروکراسی را تجربه می‌کنند. اگر امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی در پرتو اصلاحات بالا رفت، که رفت و اگر اقتصاد ایران در مسیر شکوفایی قرار گرفت، که گرفت و اگر سربلندی و عزت ایران در جهان فزونی یافت، که یافت؛ این مهم میسر نشد مگر در پرتو حرمت نهادن به حقوق ملت و بالا رفتن احساس آزادی و برابری حقوق اقوام، مذاهب و اقلیت‌ها در قالب شهروندان ایرانی. در سال اتحاد ملی و انسجام اسلامی، لازمه ارتقای خلاقیت، نوآوری و انتخابات نخبگان کشور آزادی، شرح‌صدر و قانون‌گذاری است و این پرسش را مطرح کرد که آیا اندیشمندان ما در حوزه و دانشگاه، فرهنگیان، دانشجویان، نویسندگان و روزنامه‌نگاران، زنان و کارگران و فعالان صنفی، سیاسی و فرهنگی ما در چنین فضایی به سر می‌برند؟ آیا غفلت از خواسته‌های صنفی اجتماعی و حتی سیاسی شهروندان و ترجیح نگاه‌ها و روش‌های امنیتی بر نگاه‌ها و روش‌های فرهنگی و حقوقی، بنیان‌های اعتماد و انسجام جامعه را مورد تهدید قرار نمی‌دهد؟ از یاد نبریم که جامعه ما چون سرشار از ظرفیت‌های بالقوه و بالفعل مادی و معنوی برای پیشرفت و توسعه است و چون مستظهر به دینی است که رشد انسان برپایه آزادی و عدالت و معنویت است، لذا بحق، انتظار برداشتن گام‌هایی بلند دارد. از یاد نبریم که متاسفانه جامعه ما، با جلوه‌های تاسف‌باری از فقر، فساد و تبعیض هم روبه‌روست. راه پاسخگویی به این ضرورت‌ها، چیز جز اصلاحات نیست. اصلاحات برپایه مردم‌سالاری و مردم‌سالاری برپایه انتخابات سالم، آزاد و عادلانه.