سردرگمی آمریکا در برنامهریزی برای عراق
هفتهنامه آمریکایی نیوزویک در گزارشی نوشته است که هرچند مشخص نیست کاخ سفید چه برنامهای برای سال 2008 دارد ولی نکته مشخص این است که نیروهای نظامی آمریکا در عراق تا مدتها حضوری طولانی خواهند داشت.
«مایکل هرش» نویسنده این گزارش نیوزویک، گفته است: مشخص نیست که بوش چه طرحی را برای آینده عراق در نظر دارد و او اینبار هم همچون طرح اولیه اشغال عراق سردرگم است.
نیوزویک نوشته است: تنها چیزی که به گفته یکی از مقامات کاخ سفید قطعی است این است که نیروهای آمریکایی تا مدتی طولانی در عراق حضوری قدرتمند خواهند داشت.
هرش افزوده است که یک سال قبل از پایگاه هوایی «بلد» در شمال بغداد دیدن کردم، در آن زمان مشخصترین نشانهای که از طریق آن میتوانستم تشخیص دهم بوش تا چه مدتی قصد دارد در عراق باقی بماند، ترکهای ایجاد شده در باند بتنی فرودگاه بود.
سرتیپ «فرانک گورنک»، فرمانده پایگاه و فرمانده نیروی سرکوبگر هوایی 332 آمریکا، از این ترکها بسیار نگران بود زیرا بتن باندهای پرواز، بخاطر فرود مکرر هواپیماهای اف16 و سی130 و دیگر هواپیماهای آمریکا دچار کوبیدگی شده بود. تعداد پروازها نیز در این پایگاه به اندازهای زیاد بود که پس از «هیتروت»، بلد به شلوغترین مرکز هوایی تبدیل شده بود.
ظاهراً هیچکس بیشتر از بوش در مورد طرح عراق دچار سردرگمی نیست. او در روزهای اخیر در دو سخنرانی مختلف به دو طرح احتمالی اشاره کرده است، یکی از آنها طرح پیشنهادی گروه مطالعه عراق به رهبری «بیکر» و «همیلتون» است که پیشنهاد کرده از اوایل سال 2008 نیروهای آمریکایی عقبنشینی خود را آغاز کنند و طرح دیگر براساس الگوی کره جنوبی است که توسط نیروهای آمریکایی اشغال شده و بیش از 50 سال است که یکی از خطوط مقدم جدی آمریکا در منطقه است.
بالاخره کدامیک از این دو طرح مورد استفاده قرار خواهد گرفت؟ ظاهراً هیچکدام از این طرحها عملی نخواهد شد. یکی از منتقدان واشنگتن نیز اخیرا اعلام کرده به نظر میرسد بوش آماده است تا پایان قریبالوقوع طرح افزایش نیروهای خود در عراق را اعلام کند، زیرا از بسیاری لحاظ این طرح قادر به ایجاد امنیت در سراسر بغداد نبوده و این مساله باعث به حرکت درآمدن دولت فلج شده عراق نیز نگردیده است.
نیوزویک در پایان این گزارش و به نقل از یکی از مقامات کاخ سفید نوشته است که گروه مطالعات عراق در مورد ماموریت ما دچار سوءتفاهم شده و این مساله را درک نکرده که ارتش نمیتواند تنها با استفاده از نیروهای ویژه خود ماموریتهای ضد«القاعده» را انجام دهد، زیرا گروه القاعده کاملاً در بخشهای مختلف عراق پراکنده شده است.
معیارهای آمریکایی
از سویی، روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز در گزارشی نوشته است که رهبران سیاسی عراق تاکنون نتوانستهاند در مورد قوانینی که موردنظر آمریکا بوده و واشنگتن آنها را به عنوان معیارهایی برای ارزیابی عملکرد دولت بغداد تعیین کرده، به توافق دست یابند و آنها را برآورده کنند.
نیویورک تایمز نوشت: با وجود فشارهای کنگره، کاخ سفید و فرماندهان ارشد ارتش آمریکا، رهبران سیاسی عراق هنوز به معیارهای موردنظر واشنگتن عمل نکردهاند و این در حالی است که تنها سه ماه دیگر باقیمانده که کاخ سفید گزارش خود را در مورد پیشرفت اوضاع در عراق ارائه کند.
به نوشته این روزنامه، بنبستها نیز به جایی رسیده که بسیاری از مقامات آمریکایی و عراقی این مساله را مورد سؤال قرار دادهاند که آیا هیچ قانونی واقعا پیش از پایان سال جاری به تصویب خواهد رسید یا خیر؟
این روزنامه مینویسد: به طور نمونه کردها در پارلمان عراق از رایگیری در مورد قانون جنگ نفت در این کشور جلوگیری کردهاند، شیعیان از طرح مورد حمایت آمریکا برای وارد کردن مجدد بعثیهای سابق به دولت، خشمگین هستند و سنیها نیز خواستار یک تجدیدنظر در مورد قانون اساسی هستند تا رئیسجمهوری بعدی این کشور از قدرت بیشتری برخوردار باشد.
نیویورک تایمز نوشته است که حتی اگر این پیشنهادات به تصویب برسد، این تردید وجود دارد که آیا معیارهای کنونی قادر به متوقف کردن چرخه خشونت در جوامع عراق است یا خیر؟
این روزنامه افزوده است که دولت مرکزی در مناطق شیعهنشین در جنوب عراق، سنینشین در غرب و کردنشین در شمال، شدیدا بیاعتبار شده است زیرا گروههای رقیب در داخل هر کدام از این دستهها برای به دست گرفتن کنترل بودجه عمومی و مشاغل به رقابت با یکدیگر پرداختهاند.
محدودیتهای سیاسی عراق سؤالات دشواری را برای پروژه آمریکا در این کشور مطرح میکند. هدف اولیه از افزایش نیروهای نظامی آمریکا در عراق ایجاد فضایی مناسب برای آشتی سیاسی بود، پس اگر بین دستههای مختلف کشور مصالحه گسترده صورت نگیرد یا چندان موثر نباشد، چه کار باید انجام داد؟
اکثر سیاستمداران غربی در عراق و واشنگتن از بحث علنی در مورد طرح دومی برای عراق خودداری میکنند، ولی رهبران عراقی و برخی از کسانی که با آنها کار میکنند اعتراف کردهاند که روزهای آنها گاهی مملو از وحشت و ناامیدی است.
بسیاری از آنان توجه خود را به ائتلاف محلی و خطرناک با شورشیان یا شورشیان پیشین معطوف کردهاند که گفتهاند با القاعده مبارزه خواهند کرد به گونهای که حتی در میان امیدوارترین آنها نیز انتظارات کاهش یافته است.
«اشرف قاضی»، نماینده ویژه سامان ملل در عراق، با اشاره به اینکه، با بودن در عراق نمیتوان تا زمانی که مسأله رخ دهد خوشبین بود، اظهار داشت: هرچند ممکن است در سال جاری بتوان به یک برنامه گسترده آشتی ملی در مورد برخی قوانین جدید دست یافت، ولی هیچ تضمینی وجود ندارد که بگوییم تمامی آنها به تصویب خواهد رسید.
نیویورک تایمز در ادامه گزارش خود نوشته است: دولت عراق در ماه اکتبر یک کمیته بازبینی قانون اساسی تشکیل داد تا به اصلاحات بالقوه رسیدگی کند و به این گروه چهار ماه فرصت داده شده بود تا پیشنهادات خود برای انجام تغییرات را ارائه کند.
«نیکلاس هایسوم»، از کارشناسان قانون اساسی در سازمان ملل که از نزدیک با این گروه همکاری کرده، به نیویورک تایمز گفت؛ 31 عضو این گروه به صورت مرتب با یکدیگر دیدار میکردند.
شیخ «همام حمودی»، یکی از روسای این سه کمیته و از اعضای مجلس اعلای اسلامی عراق، در اینباره میگوید: ما احساس کردیم که تعهد اخلاقی وجود دارد.
ما ماموریتی برای انجام دادن داریم.
البته مذاکرات آنها در نهایت بر سر بسیاری از مسائل به بنبست رسید، به عنوان مثال سنیها، شیعیان و کردها در ابتدا نمیتوانستند در مورد چگونگی تقسیم درآمدها و مسئولیتها بین دولت فدرال و منطقهها به توافق برسند.
آینده وضعیت شهر نفتخیز «کرکوک» در ابهام باقی مانده است، زیرا کردها در انتظار رفراندومی هستند که قرار است در پایان سال جاری برگزار شود.
کردها امیدوار هستند این رفراندوم به آنها این قدرت را بدهد که کنترل منطقه را به دست گیرند.
نیویورک تایمز افزوده است: از دیگر مسائل مورد اختلاف این بوده که آیا در قانون اساسی، کشور عراق باید به عنوان یک کشور عربی تعریف گردد یا خیر. یکی دیگر از مسائل مورد اختلاف نیز این بوده که آیا قدرت رئیسجمهوری باید افزایش یابد.
به نوشته نیویورک تایمز، آمریکاییها به دنبال آن هستند تا در پایان سال جاری انتخابات استانی برگزار کنند، ولی این پیشنهاد نیز به حالت تعلیق در آمده است، زیرا برخی از افراد نگران هستند که این انتخابات باعث افزایش خشونتها شود.
این روزنامه افزوده است: از سوی دیگر، نگرانیهای مشابه در مورد ضعف دولت مرکزی باعث جلوگیری از پیشرفت در مورد دیگر قوانین، بخصوص قوانین مربوط به درآمدهای دولت شده است.
نیویورک تایمز در پایان گزارش خود نیز به نقل از «جابر حبیب» که از اعضای شیعه کمیته بازبینی قانون اساسی معرفی شده، نوشته است که هنگام بحث در مورد قانون اساسی، آمریکاییها پیشنهاد کردند که تمامی چکها توسط یک کرد، سنی و شیعه امضاء گردد ولی این پیشنهاد فوراً مورد مخالفت قرار گرفت.
مصاحبه جلال طالبانی
جلال طالبانی رئیسجمهوری عراق در گفتگو با شبکه «العربیه» تاکید کرد: ایران آمادگی خود را برای مشارکت در برقراری ثبات در عراق اعلام کرده است.
مجری این شبکه از طالبانی پرسید که اخیراً برخی از روابط نزدیک «مام جلال» با ایران و پیش از آن با سوریه سخن میگویند و آن را نامفهوم و غیرقابل توجیه میدانند، زیرا در برهه کنونی ایران به عنوان یکی از عوامل بحران در منطقه شناخته شده است که از حماس در فلسطین و حزبالله در لبنان و همانگونه که آمریکاییها میگویند از شبهنظامیان تندرو در عراق حمایت میکند و در واقع این همسویی «جلال طالبانی» با این کشورها نامفهوم است.
طالبانی پاسخ داد که اولاً دوست دارم بگویم که سیاست من نزدیک شدن به تمام کشورهای منطقه است و این کار را از کشورهای عربی آغاز کردم.
اولین کشوری که به آن سفر کردم اردن بود، سپس به مصر و عربستان رفتم و تمایل شدید دارم بار دیگر به مصر سفر کنم من به ترکیه ایران و سوریه سفر کردهام و علت توجه من به ایران و سوریه این است که اعتقاد دارم اگر بتوانیم ایران و سوریه را با عراق در مسأله مبارزه با تروریسم همراه کنیم، ماموریت نابودی تروریسم به میزان هفتاد درصد آسان خواهد شد. طالبانی افزود: به همین سبب ما بر گفتگو با برادران ایرانی و سوری به منظور جلب حمایت آنها در مبارزه با تروریسم تمایل داریم.
خبرنگار العربیه سپس با شیطنت خاصی این سوال را مطرح کرد که آیا این به معنی آن است که ایران و سوریه مسئول هفتاد درصد حوادث تروریستی در عراق هستند؟
رئیسجمهوری عراق پاسخ داد که نه، ایران و سوریه مسئول تروریسم نیستند ایران و سوریه میتوانند به ما برای نابودی هفتاد درصد فعالیتهای تروریستی در عراق کمک کنند نکته دوم اینکه ایران میتواند به ما در ساکت کردن شبهنظامیان کمک کند، چرا که در حقیقت این گروهها میتوانند مشکلات طایفهای برای ما به وجود آورند برخی از این شبهنظامیان برای ما مشکل ایجاد میکنند مثلاً هنگامی که یک انفجار با خودروی بمبگذاری شده در منطقه شیعهنشین رخ میدهد و بیگناهان کشته میشوند، برخی از این شبهنظامیان به انتقام از عربهای سنی دست میزنند که منجر به نوعی از فتنه طایفهای میشود طالبانی خاطرنشان کرد که اکنون با تلاشهای ایران و فتوای آیتالله علی سیستانی مرجع بزرگ شیعه و همچنین با بیانیه مقتدی صدر چنین عملیاتی متوقف شده است که به معنای از بین رفتن خطر جنگ طایفهای است و تلاشها در حال حاضر بر اجرا شدن قانون برضد تروریستها و قانونشکنان از هر جریانخواه شیعه یا سنی متمرکز شده است.
خبرنگار العربیه که تلاش میکرد که از طالبانی این جواب را بگیرد که ایران در امور عراق مداخله میکند، پرسید: اما آقای رئیسجمهور، ما هر روز از ژنرالهای ارشد آمریکایی میشنویم و مشاهده میکنیم که انواع مواد منفجره پیشرفته را در تلویزیون نشان میدهند و میگویند این مواد از ایران میآید و همه این مواد در عملیات انفجاری تروریستی مورد استفاده قرار میگیرد.
طالبانی پاسخ داد که این آمریکاییها هستند که اینگونه میگویند ما نیز از برادران ایرانی خواستیم درباره این مسائل توضیح دهند آنها هم میگویند که ما این مواد منفجره را به این گروهها ندادهایم بلکه آنها از جریانهای دیگری این مواد منفجره را دریافت کردهاند ایرانیها به ما گفتهاند برای همکاری با آمریکاییها و دولت عراق به منظور تشکیل کمیته سه جانبه که مسئولیت برقراری امنیت و ثبات را در عراق برعهده گیرد، آماده هستند و متعهد میشوند که تشکیل این کمیته عامل مهمی در برقراری ثبات و اجرای قانون و سرکوب شبکههای القاعده در صورت موافقت آمریکاییها و عراق با تشکیل آن باشد.
طالبانی پاسخ داد: نه با قاطعیت استفاده از عراق به عنوان برگه فشار برضد آمریکاییها را رد میکنیم، اما ما معتقدیم که موضع ایران در قبال عراق که موضع این کشور در قبال لبنان و فلسطین تفاوت میکند، لذا اعتقاد دارم آنها آماده هستند در برقراری امنیت و ثبات در عراق مشارکت داشته باشند، لذا مشارکت در کمیته سه جانبه آمریکایی، ایران و عراقی یا دوجانبه ایرانی و عراقی را برای کمک به برقراری ثبات در عراق پیشنهاد کردهاند.
توصیه برای تعامل
یک عضو ارشد مرکز «آمریکن پراگرس» در واشنگتن گفته است که آمریکا باید با همسایگان عراق بیشتر تعامل داشته باشد، اما اقداماتی که تاکنون در این زمینه انجام گرفته به همسایگان عراق انگیزه لازم برای مشارکت در ایجاد ثبات در این کشور را نمیدهد.
«برایان کاتولیس» در مقالهای در روزنامه واشنگتن پست نوشته است که «ریچارد دلوگار» و «جرج و واینوویچ» از سناتورهای جمهوریخواهی بودند که ضمن اعلام جدایی از دولت بوش خواستار آغاز بازگشت نیروهای آمریکا از عراق شدند. هر چند اکثر ناظران تنها به بخش اول اظهارات آنها مبنی بر آغاز طرح عقب نشینی نیروها توجه کردند ولی تعداد کمی به بخش دوم اظهارات آنها که خواستار تشدید تلاشهای دیپلماتیک با همسایگان عراق شده بود تا نقش سازندهتری در منطقه ایفا کنند، توجه کردند.
«کاتولیس» که همچنین یکی از روسای راهبرد جدید این مرکز برای عراق و خاورمیانه موسوم به «راهبرد نوین» است، افزوده است: تشدید اقدامات دیپلمات جهت باثبات کردن عراق در گفتار بسیار سادهتر از عمل کردن به آن است، زیرا در منطقه پیچیدهای که مملو از تنشها و درگیریهای شدید است، درگیریهای داخلی در حقیقت به جنگهای غیرمستقیم برای نیروهای منطقهای تبدیل شده است به گونهای که کشورها در برابر هم، شیعه در برابر سنی، اعراب در برابر فارسها و کردها قرار گرفتهاند.
به گفته وی، آرام کردن این تنشها کار سادهای نخواهد بود و در حقیقت دستیابی به یک اجماع بین دستههای سیاسی آمریکا بسیار سادهتر از آن است که رهبران کشورهای همسایه عراق را بتوان در مورد اقدام بعدی در عراق متقاعد کرد و به اجماع رساند ولی آمریکا نباید از این چالشهای دیپلماتیک ترس داشته باشد زیرا دیپلماسی بینالمللی و منطقهای در حقیقت کلید مدیریت تهدیدات امینت ملی مرتبط با عراق است.
وی افزوده است: دولت بوش پس از تاخیری طولانی در نهایت با شرکت در کنفرانسهای امنیتی در بغداد و مصر این روند را در فصل بهار آغاز کرد و «رایان کروکر»، سفیر آمریکا در عراق نیز در اواخر ماه مه مذاکرات دو جانبه محدودی را با ایرانیان برگزار کرد، اما هرچند این اقدام صحیح بود ولی برای حل مشکلات عراق کافی نیست.
کاتولیس مینویسد دو عنصر اصلی که در این اقدامات به چشم نمیخورد یک ارائه ساختار صحیحی از حمایت و دیگری ارائه انگیزههای صحیح برای کشورهای دخیل است.
به نوشته وی، «جرج بوش» رئیسجمهوری آمریکا باید اعلام کند که حاضر است با قدرتهای جهانی و تمامی کشورهای همسایه عراق قطعنامه جدیدی را در شورای امنیت به تصویب برساند چرا که اعتبار قطعنامه کنونی که حضور نظامی آمریکا در عراق را مشروع میداند، سال جاری پایان مییابد.
این عضو ارشد نهاد آمریکایی افزوده است: با وجود چنین قطعنامهای، هماکنون نیز کشورهایی از جمله عربستان، این حضور آمریکا را اشغالگری نامشروع میدانند.
وی نوشته است: این قطعنامه جدید اطمینان خواهد داد که دیگر کشورها نیز به سهم خود در ایجاد ثبات در عراق و خاورمیانه عمل کنند و همچنین باید یک طرح پنج ساله بنا کند که از ابتدای فصل بهار با معیارهایی همچون طرح آشتی ملی و بازسازی عراق در قبال تعهدات رسمی جامعه بینالمللی در عراق باشد.
به گفته وی، بهترین راه برای انگیزه دادن به همسایگان عراق نیز این است که آمریکا به کشورهای جهان اعلام کند قصد دارد در یک جدول زمانی مشخص نیروهای خود را از عراق خارج کند، این مساله باعث خواهد شد کشورهای دیگر بخشی از مسئولیتها را در عراق برعهده گیرند.
وی افزوده است: رهبران جهان و خاورمیانه هماکنون نگران هستند که خروج ناگهانی ارتش آمریکا از عراق به پیامدهای مخربی برای منافع آنها منجر شود.
کاتولیس نوشته است: در نتیجه هماکنون زمان آن رسیده است که آمریکا ضمن سرمایهگذاری بر این ترسها، دیگران را مجبور کند تا به سهم خود در ایجاد ثبات در عراق عمل کنند.
این عضو نهاد آمریکایی تاکید دارد آمریکا طی بیش از چهار سال گذشته که تقریبا به تنهایی در عراق عمل کرده در حقیقت باعث تضعیف امنیت ملی خود شده است.
میزان آمادگی نظامی آمریکا شدیداً رو به کاهش است و دیگر کشورها که 25 هزار نیروی نظامی به عراق فرستاده بودند هماکنون این نیروها را به 12 هزار نفر کاهش دادهاند و در نتیجه زمان آن رسیده که بجای انجام تغییرات جزئی، یک تغییر اساسی در راهبرد خود اتخاذ نماییم.
آمریکا نیاز دارد تا یک اجماع بینالمللی جدید در مورد عراق بوجود آورد و این اجماع باید به گونهای باشد که تهدیدات عراق را به رسمیت بشناسد، ساختار اقدامات بینالمللی را در قطعنامه جدید سازمان ملل مشخص کند و با اعلام صریح اینکه آمریکا به زودی از عراق خارج خواهد شد به دیگر کشورها انگیزه لازم برای همکاری در عراق را بدهد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
