لزوم تداوم نظارت بر قیمت‌ها

شریف خسروی

 احمدی نژاد در دیدار با مسئولان وزارت بازرگانی خواستار اعمال سیاست این وزارتخانه برای تداوم ثبات قیمت‌ها در سراسر سال شد. متعاقب این نشست وزیر بازرگانی در گفتگو؛ بخش خبری ساعت 21 شبکه یک راهکارهای وزارتخانه متبوع خود را برای کنترل قیمت‌ها در طول سال در پی خواسته رییس جمهور برشمرد که در جای خود قابل تامل و تقدیر است اما برای کنترل قیمت‌ها در طول سال چند نکته حائز اهمیت است.

1) سازمان بازرسی و نظارت بر قیمت کالاها و خدمات به عنوان بازوی مهم وزارت بازرگانی در نظارت بر بازار عمل می کند. متاسفانه به رغم تلاش‌های موجود، هنوز هم نرخهای مصوب در بسیاری از فروشگاهها رعایت نمی‌شود. وضع قیمت گذاری در بخش تولیدات غیر کارخانه‌ای نظیر میوه‌جات، سبزی، حبوبات، گوشت و… به شدت آشفته است و از مکانیزم خاصی پیروی نمی‌کند. به عبارت دیگر قیمت محصولات عرضه شده در فروشگاهها حداقل 3 برابر قیمت فروش محصول توسط کشاورزان است. یعنی واسطه‌ها تا حداقل 300 درصد بیشتر از کشاورزان سود می برند این چرخه باید شناسایی و تحت کنترل قرار گیرد، آنهم در همه فصول سال. اگر دولت توان شناخت درآمدها و اخذ مالیات متناسب از آنها را داشت، بازار نمی‌توانست این همه آشفته باشد و قیمت‌ها از یک روند منطقی پیروی می کرد، لذا شایسته است وزارت بازرگانی در قدم اول فروشندگان عمده در میادین میوه و تره بار را ملزم به ارایه فاکتور فروش نماید و از فروشندگان خود بخواهد تا با کسب یک سود متعارف (حداکثر 20 درصدی) و نصب بر چسب فروش اقدام به عرضه نمایند. گسترش فروشگاههای عرضه مستقیم از دیگر سیاست‌های کارا در این زمینه می باشد.

2) سازمان بازرسی و نظارت بر قیمت‌ها باید به سرعت بازرسی‌های خود افزوده و در برخورد با متخلفان شدت عمل به خرج دهند، شایسته است دستگاه قضایی نیز با اختصاص شعبه‌ای خاص به صورت خارج از نوبت به پرونده‌های متخلفان رسیدگی نماید.

3) متاسفانه اقدامات مسئولان در مبارزه با گرانفروشان تا امسال همواره به صورت مقطعی بوده و بعد از زمان کوتاهی اثر خود را در تعدیل قیمت‌ها از دست داده است لذا سیاست بازرسی از فروشندگان و کنترل قیمت‌ها باید در سراسر سال تداوم داشته باشد و در مواقع مورد نیاز (مثل مناسبت‌های خاص) تشدید شود.

4) اقتصاد یک مقوله علمی است، برخورد با آن هم ابتدا باید به شیوه‌های علمی باشد. از این رو لازم است دستگاههای متولی با حمایت هدفدار از تولیدکنندگان داخلی به توسعه بخش عرضه محصولات کمک نمایند، با افزایش عرضه، قیمت‌ها خود به خود میل به کاهش خواهد داشت. این افزایش باید از طریق افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید و قطع دست واسطه‌ها باشد. افزایش عرضه کمی و کیفی محصولات علاوه بر اشباع بازارهای داخلی راه را برای ورود ایران به بازارهای جهانی هموار خواهد نمود.

5) ذخیره سازی محصولات و ایجاد توازن منطقی بین برداشت و عرضه محصول با میزان مصرف از دیگر سیاست‌هایی است که علاوه بر کنترل قیمت‌ها از وارد شدن ضرر به کشاورزان جلوگیری می کند، لذا در بسیاری از بخشها باید سیاست خرید محصولات باغی و زراعی توسط دولت دنبال شود.

6) واردات هدفمند اقلام مورد نیاز مورد خوبی است که اثرات آن را در قیمت مرکبات در نوروز 85 شاهد بودیم. البته این نوع سیاست حمایت از مصرف کنندگان نباید برای عده‌ای رانت ایجاد نماید.

کلام آخر آن همه ابزار لازم برای کنترل قیمت‌ها در بازار وجود دارد، اراده عملی همه باید برای کنترل شکل بگیرد قیمت تاکسی و حمل و نقل هر ساله افزایش یافته و برای افزایش، خود را نیازمند دلیل ندانسته است، اراده شکل گرفته برای مبارزه با افزایش قیمت‌ها باید این رویه را در هم شکند.