عراق؛ خروج یا حضور؟ مساله این است

گروه بین‌الملل، آرمین منتظری: روز پنجشنبه، جرج بوش در کنفرانسی مطبوعاتی به انتقاد شدید از رویکرد نمایندگان کنگره در خصوص طرح دولت برای جنگ عراق پرداخت. جرج بوش که لحن تندی را برای سخنان خود برگزیده بود، صراحتاً اعلام کرد که طرح دولت برای عراق هیچ ربطی به نمایندگان کنگره ندارد و آنها حق ندارند جنگ عراق را مدیریت کنند. یک ساعت پس از این سخنان، نمایندگان کنگره که اکثریت آنها دموکرات هستند با اکثریت مطلق آرا دولت بوش را ملزم ساختند تا بخش اعظم نیروهای مستقر در عراق را تا تاریخ اول آوریل به خانه بازگرداند. رای 223 به 201 نمایندگان کنگره بار دیگر نشان داد که دموکرات‌ها بر رویکرد خود در خصوص رسم نقطه پایان بر سیاست‌های جنگ‌طلبانه بوش، اصرار دارند. البته دموکرات‌ها برای تصویب نهایی این طرح حداقل به 60 رای نمایندگان سنا نیز محتاج‌اند که البته رهبران حزب دموکرات نسبت به کسب رای موافق سنا، ابراز امیدواری کرده‌اند.

چندی است که دموکرات‌ها دولت بوش را تحت فشار قرار داده‌اند تا به هر ترتیب نیروهای آمریکا را از عراق خارج کند. در این میان، با در نظر گرفتن نظرات دموکرات‌ها و جمهوریخواهان، به نظر می‌رسد که هیچ پاسخی به این سوال که آیا خروج آمریکا از عراق حقیقتاً به‌نفع عراق است داده نشده. جماعت دموکرات کنگره آمریکا و مجلس سنا به این سوال پاسخ دهد که آیا پس از خروج ارتش آمریکا از عراق، تدابیر لازم برای برقراری امنیت در این کشور آشوب‌زده اندیشیده شده است؟ دموکرات‌ها در خصوص تلفات جانی و خسارت‌های مالی که جنگ عراق برای آمریکا به همراه داشته است، درست می‌گویند. در طی شش ماه گذشته نزدیک به 600 نظامی آمریکایی، طی حوادث گوناگون تروریستی در عراق جان خود را از دست داده‌اند. مردم آمریکا از جنگ خسته شده‌اند. ملتی که همواره عادت داشته در آسایش و آرامش زندگی کند، امروز با گسترش و توسعه سیاست‌های جنگ‌طلبانه دولتمردان‌شان، احساس ناامنی می‌کنند. این مردم، مردمی نیستند که اجساد عزیزان‌شان را برای‌شان بیاورند و به دولتمردان‌شان برای پایان دادن به جریان جنگ اعتراض نکنند. کشوری که همواره نشان مهاجم را در اکثر جنگ‌ها بر سینه داشته، پس از حادثه 11 سپتامبر در موضع دفاع از خود قرار گرفت. البته شاید بتوان چنین موضعی را به انتقام نیز تعبیر کرد، اما هر آنچه که هست، حقیقت این است که امروز آمریکایی‌ها از ادبیات رایج جنگ‌طلبانه در کشورشان خسته شده‌اند. امروز آمریکایی‌ها از انتقام گرفتن خسته‌اند و انتخابات کنگره و سنا که اخیراً برگزار شد، نشان‌دهنده تغییر افکار عمومی آمریکا از جنگ و خونریزی به برقراری آرامش و امنیت است، اما به نظر می‌رسد که دموکرات‌هایی که امروز بازگرداندن سربازان آمریکایی از عراق را وظیفه خود می‌دانند، وظیفه‌یی دیگر و مهمتر دارند. آنها باید به این سوال پاسخ دهند که چه تضمینی وجود دارد که عراق، پس از خروج آمریکا، دچار آشوب و بلوا نشود. «رایان کروکر» سفیر آمریکا، اخیراً طی گزارشی اعلام کرد اگر آمریکا از عراق خارج شود، این کشور به حمام خون بدل خواهد شد. آیا دموکرات‌ها پاسخگوی این سوال خواهند بود که چه تضمینی وجود دارد که ما پس از خروج آمریکا شاهد عراقی آرام و امن باشیم؟ امروز عراق اسیر آشوب و بلوا است. القاعده و دیگر گروه‌های تروریستی در عراق ریشه دوانده‌اند. انفجار، آدم‌ربایی، قتل و غارت از حوادث روزمره عراق است. جنگ فرقه‌یی در عراق شدت گرفته و طرفین دعوی به اماکن مقدسه یکدیگر حمله کنند. اینها حقایق انکارناپذیر تحولات عراق است. اگرچه منطقی است اگر هر ناظری این مسائل را مولود حمله نظامی آمریکا به عراق بداند. جمهوری‌خواهان در خصوص حمله به عراق و اتخاذ سیاست‌های نادرست و غیرواقع‌گرایانه در روند حضور نظامی خود در این کشور، شایسته سرزنش هستند. القاعده مولود حضور نظامی آمریکا در عراق است، اما آنچه مسلم است این است که امروز القاعده در عراق حضور دارد و هر روز دست به طراحی و اجرای عملیات تروریستی در این کشور می‌زند. آیا خروج ناگهانی نیروهای آمریکایی از عراق میدان را برای جولان گروه‌های تروریستی و حتی باقیماندگان بعثی‌ها فراهم نمی‌آورد؟ از آنجایی که تاکنون دولت آمریکا از بهره‌گیری از توانایی‌های همسایگان عراق، نظیر ایران، سوریه، عربستان و ترکیه سرباز می‌زند و همچنین نظر به وجود شائبه ناتوانی نیروهای امنیتی عراق در کنترل اوضاع امنیتی این کشور، این‌گونه به نظر می‌رسد که خروج نیروهای آمریکایی از عراق، بدون لحاظ کردن تدابیر مقدماتی، نظیر آنچه که در گزارش بیکر و همیلتون به دولت بوش شد و همچنین ارائه طرحی جامع و کامل، بیش از آنکه مایه حکمفرمایی ثبات و آرامش در عراق شود مایه آرامش و تسکین‌خاطر اکثریت دموکرات کنگره آمریکا خواهد شد. نگارنده معتقد است حضور نظامی آمریکا در عراق یک اشتباه بود. اشتباهی که موجب تولد و رشد گروه‌های تروریستی نظیر القاعده شد که امروز نه‌تنها منافع عراق، بلکه منافع کشورهای همسایه عراق را نیز تهدید می‌کند. اما چه بخواهیم و چه نخواهیم این اشتباه رخ داده است و امروز ترور در عراق حکمفرما است. عراق امروز را می‌توان ماترک دیگری از سیاست‌های غلط، غیرواقع‌گرایانه و سلطه‌طلبانه دولتمردان آمریکا دانست. آمریکا باید از عراق خارج شود اما باید مسوولیت آنچه را که در عراق در جریان است نیز بپذیرد. آمریکا باید بپذیرد که عامل اصلی مشکلات عراق است. در چنین شرایطی به نظر می‌رسد که خروج آمریکا از عراق بدون لحاظ مقدمات لازم برای انتقال کامل قدرت به دولت عراق و کمک گرفتن از کشورهای همسایه عراق، برای تثبیت و تقویت دولت این کشور، اشتباهی کمتر از اشتباه نخست آمریکا در خصوص حضور بلندمدت نظامی در عراق، نیست.