اسرائیل و حماس به سوى یک رویارویى

درافشانى

 یک ارزیابى شتابزده از روند تحولات فلسطین پس از پیروزى به قدرت رسیدن جنبش حماس در سرزمین‌هاى اشغالى حکایت از یک رویارویى شدید در شرایط بحرانى کنونى دارد.

با تشکیل دولت جدید فلسطین در سرزمین‌هاى اشغالى یک تغییر آشکار در لحن و ادبیات دولت جدید که متأثر از دیدگاه‌ها و مواضع مبارزاتى جنبش حماس است، ایجاد شده است. در جدیدترین موضعگیرى جنبش حماس در مقابل تهدیدهاى فزاینده اسرائیل و فشارهاى سیاسى و اقتصادى علیه دولت جدید فلسطین «خالد مشعل» از رهبران حماس شروط این جنبش را براى به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستى اعلام کرده است. عقب نشینى کامل از سرزمین‌هاى اشغالى سال، 1967 برچیده شدن کامل شهرک‌هاى یهودى نشین در کرانه باخترى رود اردن و بیت المقدس، تخریب دیوار حائل و آزادى زندانیان فلسطینى دربند اسرائیل از جمله شرط هایى است که رئیس دفتر سیاسى جنبش حماس براى شناسایى اسرائیل تعیین کرده است. این در شرایطى است که پس از گذشت کمتر از یک ماه از تشکیل دولت جدید فلسطین به ریاست اسماعیل هنیه، اتحادیه عرب و اغلب دولت‌هاى عربى خواستار پذیرش طرح صلح بیروت از جانب دولت جدید فلسطین شده‌اند. ضمن آن که ارائه کمک‌هاى مالى از سوى اعراب به فلسطینى‌ها را نیز به نوعى به این مسأله مرتبط ساخته‌اند. جدى شدن این خواسته مى تواند به معناى وارد ساختن فشار مضاعف به دولت تحت امر حماس در سرزمین‌هاى اشغالى باشد. با این حال اصرار رهبران حماس و دولت جدید فلسطین بر حفظ مواضع خود و عدم تمکین در برابر فشارهاى سیاسى و اقتصادى غرب و حتى حملات و تهدیدهاى نظامى اسرائیل در شکل ظاهرى خود نشان از رویکرد رهبران حماس در پیش گرفتن مواضع و سیاست هم سطح با اسرائیل و آمریکا و اروپا دارد. اما در عین حال نمى توان از این نکته غافل ماند که رژیم صهیونیستى در تبلیغات خود علیه دولت جدید فلسطین و جنبش حماس درصدد آماده ساختن و حتى شوراندن افکار عمومى علیه حماسى‌ها است. به باور ناظران سیاسى هدف اصلى از اتخاذ چنین رویه اى بیشتر در جهت عملى ساختن طرح اعلام شده اولمرت نخست وزیر جدید اسرائیل براى تعیین مرزهاى جدید در سرزمین‌هاى فلسطینى است. وى با سازش ناپذیر توصیف کردن دولت جدید فلسطین درصدد است تا بدون مشارکت طرف فلسطینى به طور یک جانبه طرح خود را براى تعیین حد و مرزى به اجرا درآورد. اگرچه به اعتقاد طرف فلسطینى و حتى در صف دولت‌هاى عربى و اتحادیه عرب طرح یکجانبه نخست وزیر اسرائیل که از قضا حمایت تدریجى دیگر احزاب را نیز جلب کرده است به پیچیده شدن هر چه بیشتر مناقشه فلسطین و ایجاد بى ثباتى در منطقه منجر خواهد شد، اما نمى توان در این نکته تردید داشت که با اجرایى شدن طرح یکجانبه هم یهود اولمرت قفل محکم‌ترى به مناقشه فلسطین زده خواهد شد.

این در حالى است که شکل گیرى انتفاضه دوم فلسطینى‌ها در سپتامبر سال 2000 میلادى را مى توان واکنشى قهرآمیز از جانب فلسطینى‌ها نسبت به سیاست منفعلانه دولت فلسطین و تشکیلات خودگران در برابر زیاده خواهى‌هاى اسرائیل توصیف کرد. بنابراین آنچه از ادبیات سیاسى دولت جدید فلسطین در مقابل فشارها و تهدیدهاى طرف اسرائیلى به ذهن مى رسد، تغییر این دیدگاه است. تغییر لحن گفتار دولت جدید به رهبرى حماس و اصرار بر حفظ مواضع خود در برابر اشغالگرى اسرائیل، اگرچه مى تواند در صورت ادامه یافتن به سمت یک رویارویى نظامى با مشخصات خاص خود امتداد پیدا کند، اما این نگرانى را نیز در میان اسرائیلى‌ها افزایش مى دهد که انتفاضه سوم و به مراتب سخت‌تر از پیش در راه خواهد بود.