جنگ 5 هزار میلیارد دلاری

مترجم: حسین رزمنده

ژوزف استیگلیتز، عضو ارشد بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول و از برندگان جایزه نوبل اقتصادی طی مقاله‌ای که در روزنامه وال استریت ژورنال به چاپ رساند، بار مالی سنگین جنگ 5  هزار دلاری در عراق توسط بوش را بر دوش مالیات‌دهندگان آمریکایی، این‌گونه توصیف کرد: هزینه‌های جانبی جنگ چون هزینه درمان مجروحان جنگی، بهره وامهای اخذ شده برای تأمین هزینه‌های جنگ و مهمات جنگی استفاده شده در جنگ عراق و افغانستان 7 هزار میلیارد دلار است. این اعداد و ارقام صرفاً هزینه‌های صورت گرفته توسط واشنگتن برای ادامه جنگ در عراق و افغانستان را در بر می‌گیرد، در حالی که سایر کشورهای حاضر در ائتلاف تحت رهبری آمریکا نیز با بار مالی تنها 6 میلیارد دلاری این دو جنگ را بر دوش کشیده‌اند.

علاوه بر آن جدی‌ترین چالشی که بعد از هزینه سرسام‌آور آمریکا و متحدانش را هدف قرار داده است، مشکلاتی است که از بابت سربازان آسیب‌دیده برای این کشورها بویژه آمریکا پیش آمده است. به طوری که هزینه‌های ناشی از رسیدگی به مجروحان و معلولان جنگی ارتش آمریکا طی سالها و دهه‌های آتی را صدها میلیارد دلار برآورد کرده است. جوزف استیگلیتز در ادامه می‌نویسد: به همراه «لیندا بلایم» از استادان اقتصاد دانشگاه ‌هاروارد به طور مشترک کتابی با عنوان جنگ 5 هزار میلیارد دلاری، «هزینه‌های منازعه عراق» نوشته‌اند که در سال 2005 متوجه شدند که برآورد رسمی ‌دفتر بودجه کنگره آمریکا برای هزینه جنگ را بسیار اندک و برای انحراف افکار عمومی ‌آمریکا فقط 500 میلیارد دلار برآورد کرده است. این رقم از نظر ما دو نفر آن قدر کم و اندک بود که آن را نپذیرفتیم و خود تصمیم به تحقیق گرفتیم. نتیجه تحقیقات ما در ژانویه 2006 هزینه جنگ را نزدیک به 5 هزار و در پایان سال 2007 بیش از 5 هزار میلیارد دلار نشان داد که در مجموع با رقم جنگ افغانستان به 7 هزار میلیارد دلار افزایش می‌یابد.

ماه آینده یعنی آوریل، ششمین سالگرد اشغال عراق آغاز می‌شود. آمریکا در حالی ششمین سال از طولانی‌ترین جنگهای اول و دوم جهانی را پشت سر می‌گذارد که هزینه عملیات نظامی‌ روزانه (بدون محاسبه مثلاً مراقبت از مجروحان در آینده) تاکنون از 13 سال جنگ ویتنام بیشتر بوده و به دو برابر هزینه جنگ کره رسیده است.

آمریکا فقط برای هزینه‌های جاری جنگ (یعنی هزینه‌های جاری وزارت دفاع خود) در عراق و افغانستان ماهی 16 میلیارد دلار هزینه می‌کند که معادل کل بودجه سالانه سازمان ملل متحد است.

در این میان مبالغ هنگفتی پول نقد نیز در این راه ناپدید می‌شود. از جمله برای مثال 8/8 میلیارد دلار پول صندوق توسعه برای عراق در زمان نهاد موقت ائتلافی و میلیونها دلاری که در چاله‌های فراوان وزارت دفاع ناپدید می‌شود و در هیچ حسابرسی رسمی‌10 سال گذشته هیچ اثری از آنها به دست نیامده است. وزارت دفاع آمریکا، دارای امور مالی است که فقط بر مبنای یک نظام حسابداری سنتی استوار است که حتی به درد یک بقالی بزرگ هم نمی‌خورد. زیرا به قدری نارساست که در واقع دانستن اینکه چه مقداری پول در این تشکیلات خرج می‌شود و یا برای چه مصرفی خرج می‌شود غیرممکن است.

در این میان اطلاعات گمراه‌کننده‌ای نیز از سوی دولت آمریکا ارایه شده است که عبارتند از: در ژانویه 2007 کاخ سفید برآورد کرد که هزینه اعزام نیروهای تازه نفس به عراق 6/5 میلیارد دلار خواهد شد اما این رقم فقط هزینه 4 ماه سربازان جنگی بود و دولت آمریکا به هزینه‌های مربوط به 15 هزار تا 28 هزار نیروی پشتیبانی که باید به آنها هم پول پرداخت می‌شد، اشاره‌ای نکرده بود همچنان که در آمار رسمی ‌به هزینه‌های مربوط به مرگ و میر نظامیان یا مراقبت از مجروحان اشاره‌ای نکرده‌اند. اگرچه نسبت کنونی مجروحان به کشته‌ها یعنی 7 به یک بالاترین نسبت در تاریخ آمریکاست. در موارد دیگر نیز وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) با پنهان کاریها و اطلاعات غلط و گمراه‌کننده در فهرست رسمی‌ تلفات دست برد و فقط مجروحان در عملیات جنگی را ذکر کرده است.

فهرست جداگانه دیگری هم وجود دارد که دسترسی به آن آسان نیست و آن فهرست نظامیانی است که در عملیات «غیرجنگی» مجروح شده‌اند. مثلاً در سقوط بالگردها، حوادث آموزشی، بیماران (دو سوم تخلیه‌شدگان پزشکی قربانیان بیماریها هستند). مجروحانی که از طریق بالگردها و هواپیما منتقل نمی‌شوند ـ یعنی در میدان جنگ مداوا می‌شوند ـ این افراد جزء مجروحان به شمار نمی‌آیند. و ما «جوزف استیگلیتز و لیندا بلایم» تصادفاً به چنین فهرستی برخوردیم. سازمانهای سربازان قدیمی ‌آمریکا با استناد به قانون آزادی اطلاعات توانستند به آمار کامل مجروحان دسترسی پیدا کنند (که به استناد آن نسبت مجروحان به کشته‌شدگان به 15 به یک افزایش می‌یابد). به طوری که اداره امور سربازان قدیمی ‌مجبور شده‌اند به مراقبتهای بهداشتی بخش خصوصی رو بیاورند و در شرایطی که حتی دولت برای مداوا و مزایای آنان پول می‌دهد و فشار اثبات حقانیت دریافت این کمکها برعهده نظامیان است و نه دولت. رقم 5 تریلیون دلار شامل هزینه‌های مزایای مرگ و مراقبت از بعضی از شدیدترین جراحتهای جنگی، بدترین جراحتهایی که مجروحان ارتش تاکنون دیده‌اند، در طول 50 سال آینده است. این در حالی است هنوز با انبوه ادعاها و شکایات از سوی مجروحان و جانبازان جنگ ویتنام مواجه است.

هر فرد آمریکایی از شیرخواره تا کهنسال، ماهیانه 138 دلار و در مجموع تاکنون 5 هزار میلیارد دلار پرداخته است. هزینه ماهیانه جنگ 15 میلیارد دلار و سود بانکی که آمریکا مجبور است تا سال 2017 بابت وام دریافتی برای تأمین مالی جنگ از جیب شهروندان آمریکایی بپردازد، بالغ بر یکهزار میلیارد دلار می‌باشد.