جنایت کاخ سفید زیر نام سازمان ملل متحد

سعید سبحانی

به راستی سازمان ملل متحد چه توجیهی برای عدم نقش‌آفرینی موثر خود در بحران عراق دارد؟ پاسخ این سوال تلخ، ولی مشخص است: شورای امنیت سازمان ملل متحد متشکل از ایالات متحده آمریکا، انگلستان، فرانسه، چین و روسیه است. واشنگتن خود به عنوان اصلی‌ترین اشغالگر عراق در شورای امنیت حضور دارد و با لابیهای خود مانع از دخالت سازمان ملل در جهت بهبود اوضاع عراق می‌شود. اگر افرادی مانند زلمای خلیل‌زاد، سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد بر نقش‌آفرینی سازمان ملل در بغداد تاکید می‌نمایند، به دلیل فرار از باتلاق عراق است و "بهبود اوضاع عمومی عراق" جایگاهی در این میان ندارد.

انگلستان به‌عنوان اصلی‌ترین و راهبردی‌ترین شریک واشنگتن در نظام بین‌الملل نیز در جهت اهداف و منافع کاخ سفید گام برمی‌دارد. فرانسه که از مخالفان اولیه جنگ عراق بود، هم‌اکنون با امتیازات پشت پرده‌ای که از دولت بوش دریافت نموده است به هیچ عنوان حاضر به مخالفت با اشغال و خونریزی در عراق نیست. چین و روسیه نیز ترجیح داده‌اند در این خصوص سکوت نمایند تا خللی در اهداف میانی آنها در اروپا و خاور دور ایجاد نشود. وجود افرادی نژاد‌پرست و افراطی مانند بوش، بلر، براون و نیکولاس سارکوزی تاکنون مانع از نقش‌آفرینی سازمان ملل در بغداد شده است.

واقعیت تلخ‌تر دیگر آنکه بان‌ کی ‌مون، دبیرکل فعلی سازمان ملل متحد و وزیر امور خارجه سابق دولت کره‌جنوبی، خود از موافقان اشغال عراق به شمار می‌رود. حمایت بان ‌کی ‌مون از حضور نیروهای کره‌ای در بغداد واقعیت تلخی است که نمی‌توان آن را کتمان نمود. در جریان انتخاب جانشین کوفی ‌عنان، آمریکا به دنبال فردی بود تا مواضع واشنگتن در نظام بین‌الملل را تقویت نموده و از این طریق بر وزن جریان سلطه بیفزاید. از این‌‌رو بان‌ کی ‌مون با لابی آمریکا، انگستان و فرانسه به‌عنوان دبیرکل سازمان ملل متحد برگزیده شد. اظهارات اخیر سفیر واشنگتن در بغداد نشان‌دهنده این است که کاخ سفید از سازمان ملل استفاده‌ای کاملا ابزاری می‌نماید.

کروکر راجع‌به نقش آینده سازمان ملل در عراق گفت که شورای امنیت چندی پیش به تقویت نقش این سازمان در عراق پرداخت که طبق آن نیروهای سازمان ملل در عراق همکاری نزدیکی با نیروهای عراقی خواهند داشت. به گفته کروکر سازمان ملل می‌تواند در زمینه‌های انتخابات و مرزها و مسائل متعلق به قوانین و مسائل انسانی و مهاجران عراقی با مسئولان عراقی همکاری کند، اما نیروهای آمریکایی مستقر در عراق به هیچ‌وجه زیر پرچم سازمان ملل فعالیت نخواهند کرد.!

سازمان ملل متحد علاوه‌بر اینکه نسبت به این سخنان و سخنان مشابه مقامات آمریکایی واکنش نشان نداده بلکه در جهت تقویت این مواضع خصمانه گام برداشته است. حضور فردی مانند بان ‌کی ‌مون نیز این روند را طی ماههای اخیر تشدید نموده است. در حالی که مقامات ارشد سیاسی و نظامی آمریکا "خروج از بغداد" را به‌عنوان تنها راه باقیمانده مقابل خود ارزیابی می‌کنند، سازمان ملل متحد ترجیح داده تا در این خصوص سکوت کرده و تصمیم‌گیری در مورد عراق را به نومحافظه‌کاران افراطی کاخ سفید واگذار نماید.

بحران آمریکا در عراق به نقطه‌ای رسیده است که حتی نزدیک‌ترین افراد نظامی به جبهه نومحافظه‌کاران نیز به بوش توصیه کرده‌اند تا صحنه عراق را ترک کرده یا حداقل تعداد نیروهای خود را در این کشور کاهش دهد. در این راستا رئیس‌ ستاد مشترک ارتش آمریکا احتمالا از جرج بوش، رئیس‌جمهوری این کشور خواهد خواست سطح نیروها در عراق را تا سال آینده میلادی کاهش دهد. ژنرال "پیتر پیس" قرار است از بوش بخواهد تا سال آینده میلادی از شمار نیروهای نظامی بکاهد.

 انتظار می‌رود پیس که ژنرال نیروی دریایی است و ریاست وی بر ستاد مشترک اواخر ماه سپتامبر به اتمام می‌رسد بر این امر تاکید کند که حفظ نیروها از تعداد بیش از 100 هزار نفر در عراق سال آینده میلادی بشدت بر ارتش فشار وارد می‌کند و از توانایی آن برای مقابله با دیگر تهدیدها می‌کاهد. این گزارش در زمانی انتشار می‌یابد که ژنرال "دیوید پترائوس" فرمانده ارشد ارتش آمریکا در عراق قرار است ارزیابی خود را اواسط ماه آینده میلادی درباره پیشرفت عملیات نظامی در عراق ارائه کند. دولت بوش تاکنون به درخواست‌ها برای خروج نیروها از عراق بی‌توجه بوده و برای توجیه این موضع خود به دستاوردهای طرح افزایش 30 هزار نفری نیروها و رسیدن سطح این نیروها به 160 هزار نفر اتکاء می‌کند. ژنرال پیس این‌‌گونه عنوان خواهد کرد که کاهش نیروها در عراق از نظر راهبردی از اهمیت برخوردار است و پیشنهادهای خود را به عوض ارایه گزارش رسمی، بطور خصوصی ارائه خواهد کرد. بوش ژنرال پیس را برای دور دوم ریاست ستاد مشترک ارتش آمریکا معرفی نکرده و وی این پست را در اواخر ماه سپتامبر ترک خواهد گفت.

در چنین شراطی سازمان ملل متحد تصمیم گرفته است بدون هرگونه انتقادی نسبت به ادامه اشغال عراق، در کنار سربازان آمریکا قرار گیرد و به تقویت مواضع آنها در بغداد بپردازد. تا زمانی که بافت سیاسی و حقوقی شورای امنیت سازمان ملل متحد به صورت فعلی اداره شود، سازمان ملل در جهت بهبود اوضاع عراق گامی برنخواهد داشت. حضور آمریکا، انگلستان و فرانسه در شورای امنیت سازمان ملل متحد مانع از تحقق "ثبات و آرامش" در عراق خواهد داشت.

تاملی بر اظهارات اخیر بان کی مون

آخرین اظهارنظر بان کی مون در خصوص عراق نکاتی را دربر دارد که به سادگی نمی‌توان از کنار آنها گذشت. دبیرکل سازمان ملل متحد تاکید کرد که افزایش احتمالی حضور این سازمان در عراق به شرایط امنیتی در این کشور بستگی خواهد داشت. بان کی مون در مراسم سالگرد انفجار در مقر سازمان ملل در بغداد که 22 کشته برجای گذاشت، در سخنانی اظهار داشته است که تصمیم اخیر شورای امنیت در تقویت حضور سازمان ملل در عراق فرصتی است تا مسیر "سرجیو ویه‌را دوملو" و همکارانش را ادامه دهیم، اما من تاکید می‌کنم که اتخاذ هرگونه تصمیمی در این زمینه خصوصا به شرایط امنیتی در عراق بستگی دارد.

نکته اول اینکه بحران اصلی عراق "امنیت" است و نه "حضور صوری سازمان ملل متحد". بان‌کی‌مون در حالی از شرایط امنیتی عراق ابراز نگرانی می‌کند که سازمان ملل کوچکترین گامی در جهت حل این معضل اساسی برنداشته است. دبیرکل سازمان ملل متحد به گونه‌ای سخن می‌گوید که گویا سازمان ملل متحد تنها وظیفه حضور در مناطق بحران‌زده و اشغال شده را دارد و وظیفه‌ای در قبال مقابله با اشغالگران برعهده ندارد.

نکته دوم اینکه آمریکا خواهان حضور حداقلی سازمان ملل در عراق بود، اما اکنون از لزوم نقش‌آفرینی بیشتر این سازمان در بغداد سخن می‌گوید؟ در ابتدای سال 2003 میلادی آمریکا نخستین موشک خود را بدون مجوز سازمان ملل متحد به عراق شلیک نمود اما هم‌اکنون از این سازمان ناکارآمد می‌خواهد تا در بغداد نقش‌آفرینی بیشتری، البته در سایه حضور اشغالگران، داشته باشد.! فارغ از استفاده‌ ابزاری کاخ سفید از شورای امنیت سازمان ملل متحد که در طول دهه‌های اخیر به وفور رخ داده است، شاهد هستیم که واشنگتن در مقطع کنونی خواهان بین‌المللی نمودن بحران عراق به سود منافع خود است. بر این مبنا مقامات آمریکایی سعی دارند ضمن دخیل نمودن سازمان ملل متحد در بغداد از بار شکست خود در عراق بکاهند و در عین‌حال نقش خود را به‌عنوان اصلی‌ترین اشغالگر بغداد حفظ نمایند.

در نهایت اینکه سازمان ملل متحد نقش اصلی خود را در عراق و دیگر نقاط بحران‌زده دنیا فراموش نموده است. این فراموشی تعمدی بارها در طول تاریخ پس از جنگ جهانی دوم رخ داده است. مسلما با توجه به آگاهی رو به رشد دولتها و ملتهای آگاه در دنیا بافت و ساختار فعلی سازمان ملل متحد باید تغییر کرده و بافتی کارآمد جایگزین آن شود. بافتی که بتواند در مقابل جریان سلطه به‌طور کامل ایستادگی نماید.