درون زندان‌های مخفی سیا

در زندان‌های مخفی «سیا» که بسیاری پس از وقایع 11 سپتامبر در آنها محبوس بوده‌اند، چه گذشته است؟ مجله آمریکایی «نیویورکر» در شماره دیروز خود، خواننده را به تأمل درباره این مکان‌های سری دعوت می‌کند که به‌رغم تکذیب‌های رسمی به نظر می‌رسد که شکنجه در سطحی گسترده و به شکلی منظم در آنها اعمال شده است. «جین میر»، خبرنگار این نشریه تحقیقات خود را بر مبنای یک گزارش محرمانه کمیته بین‌المللی صلیب سرخ گذاشته که از شهادت 15 مظنون تهیه شده است. این مظنونان اکنون در «گوانتانامو» به سر می‌برند. گزارش صلیب سرخ محرمانه است، چرا که این سازمان «توداری» را لازمه ادامه کار خود می‌داند.

به نوشته روزنامه «لوموند» فرانسوی، نتیجه‌گیری‌های این گزارش تجدیدنظرپذیر نیست. چرا که، به گفته یک منبع کمیته صلیب سرخ، مسئولان آمریکایی که در برنامه «سیا» دست داشته‌اند، مرتکب «جنایاتی جدی» شده‌اند که در نقض کنوانسیون ژنو و قوانین آمریکا صورت پذیرفته است، تا بدانجا که، بسیاری از مأموران سیا نگران آینده خود شده، به دنبال محو کردن گذشته خود از نقطه‌نظر قضایی برآمده‌اند.

به گفته خبرنگار «نیویورکر»، ریشه برنامه زندان‌های مخفی به 17 سپتامبر 2001 و زمانی باز می‌گردد که رئیس‌جمهور «بوش» اجازه داد واحدهایی شبه‌نظامی با مأموریت به دام انداختن و یا کشتن اهدافی که در سراسر جهان به عنوان تروریست شناخته شده‌اند، تشکیل گردد. در آن زمان، «سیا» در زمینه بازجویی با کمبود مأمور «کارکشته» مواجه بود. بنابراین، افسران به بررسی آرشیوهای آژانس پرداختند و در این جست‌وجو، به «طرح فنیکس» برخوردند که در سال‌های 1349 و 1350 از سوی ارتش آمریکا در ویتنام مورد استفاده قرار گرفته بود و در این طرح به منبع الهام آنها تبدیل گردید. مسئولان اطلاعاتی آمریکا همچنین به متحدان باتجربه‌تر خود در زمینه مبارزه ضدتروریستی روی آورده، به‌ویژه با مصر، اردن و عربستان به مشورت پرداختند، کشورهایی که به طور منظم از سوی وزارت خارجه آمریکا به نقض حقوق بشر متهم شده‌اند.

هنگامی که نخستین مظنونان دستگیر شدند، «سیا» از آمادگی لازم برخوردار نبود و بنابراین سران آژانس به مأموران خارجی با روش‌هایی روی آوردند که در جهان اطلاعات افرادی شبیه به آنچه در فیلم «پرتغال مکانیکی» (اثر «استانلی کوبریک») می‌گذرد، توصیف شده‌اند. این افراد از روان‌شناسان نظامی سابق، هرگز خود شکنجه نکرده اما به سربازان چگونگی مقاومت در برابر آن را آموخته بودند. آنها تحت فرماندهی آمریکا شبیه‌سازی غرق کردن، محرومیت از خواب، انزوا، قرار دادن در برابر دمای حداکثر و صداهای کرکننده و انواع تحقیرهای جنسی و مذهبی را اعمال کردند. این کارشناسان تحصیلکرده و متخصص طرح شکنجه‌ای را به کار می‌بردند که از روش‌های «کاگ‌ب» برگرفته شده بود. هدف نهایی دادن این احساس به زندانیان بود که هیچ‌چیز و هیچکس دیگر نمی‌تواند آنها را آزاد کند. «استیو کلاینمن»، یک سرهنگ ذخیره آمریکا که مخالف برنامه مخفی «سیا» بود، معترضانه به «نیویورکر» می‌گوید: «کاگ‌ب از این روش‌ها علیه افرادی استفاده می‌کرد که از دولت خود روی‌گردان شده بودند، اما نه برای به دست آوردن اعترافات کاذب از آنها. کاگ‌ب به دنبال اطلاعات نبود.» روزنامه آمریکایی در ادامه تصریح می‌کند، روش‌ها به مرور زمان پیشرفته‌تر شد، تا بدانجا که هر مرحله برای شکستن فرد پیش‌بینی و کدگذاری شده بود. به طوری که، به گفته یک کارشناس خارج از «سیا»، «شما در هر مرحله می‌دانید که زندانی چه خواهد گفت، زیرا که آن را قبلاً شنیده‌اید.» «جین میر» تأکید می‌کند، هیچ قیاسی میان برنامه سیا و سوءرفتارهای «گوانتانامو و ابوغریب» از سوی مأموران ناشی و یا نامتعادل، امکان‌پذیر نیست. شکنجه‌های اعمال شده از سوی مأموران سیا حتی سبب شد تا یک زندانی یمنی سه‌بار دست به خودکشی بزند. در سلول او، هفته‌ها و حتی ماه‌ها بود که صداهای گوشخراش موسیقی و یا خنده‌های هولناکی که از فیلم‌های وحشتناک برگرفته شده بود، پخش می‌شد. سپس او را هفت روز برهنه نگه داشته و پس از آن بازجویان زن را به سراغش فرستادند و ... و مثال «خالد شیخ محمد» که شکنجه‌های متعدد «سیا» را متحمل شده و طعم زندان‌های این آژانس را در خاک افغانستان، لهستان و کوبا (گوانتانامو) چشیده، واقعاً ناراحت‌کننده است. «محمد» در مجموع مسئولیت 31 توطئه تروریستی را برعهده گرفت، رقمی که کارشناسان حتی برای یک تروریست رده بالا نیز «غیرمحتمل» می‌دانند. از بین جنایاتی که او مسئولیتشان را عهده‌دار شد، می‌توان به حملات 11 سپتامبر و طرح سوء قصد علیه «بیل کلینتون»، «جیمی کارتر» و یا پاپ «ژان پل دوم»، اشاره کرد، اما همچنین قتل «دانیل پرل» روزنامه‌نگار آمریکایی در سال 2002 در پاکستان! به گفته «جین میر»، برنامه «مکان‌های سیاه» سازمان اطلاعاتی آمریکا پس از اعلام «بوش» در همین زمینه و انتقال آخرین محبوسان زندان‌های مخفی به «گوانتانامو»، در پاییز سال گذشته رها شد. اما کاخ سفید هنوز نیز حاضر نیست در محکومیت «بازجویی‌های پیشرفته»ـ که در خاک آمریکا غیرقانونی به شمار می‌روندـ چیزی بگوید و این بدان معناست که آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا می‌توانند به محبوس کردن نامحدود مظنونان در مکان‌های مخفی و بدون هیچ پایه و اساس قضایی، کماکان ادامه دهند.

سرویس خارجی کیهان