مقدمه:
غزه، منطقهای با وسعت 360 کیلومتر مربع مساحت و یک و نیم میلیون نفر جمعیت از پر جمعیتترین مناطق جهان به شمار میرود که در همین حال بیشترین میزان آوارگان را هم در خود جای داده است. این باریکه که تا چندی پیش در اشغال رژیم صهیونیستی بود، پس از انتفاضه دوم مسجدالاقصی و مقاومت شدیدی که در آن صورت گرفت توسط این رژیم تخلیه گردید. چندی پس از خروج نظامیان و شهرکنشینان صهیونیست از این منطقه انتخابات مجلس قانونگذاری فلسطین برگزار شد تا مردم فلسطین با رای قاطع خود حماس را به عنوان دولت آینده خود انتخاب کنند. این جنبش که در ابتدا جنبشی اجتماعی بود و سپس راه مقاومت را در پیش گرفته بود در سومین تحول خود با شرکت در انتخابات مجلس قانونگذاری وارد عرصه سیاسی شد تا به این ترتیب ملت فلسطین به عنوان انتخاب دموکراتیک خود نه تنها از جانب غربیها که داعیه دموکراسی و آزادی انتخابات را داشتند مورد تحریم قرار گیرند بلکه از طرف کشورهای عرب نیز طعم تلخ محاصره اقتصادی و سیاسی را بچشند. در این میان بود که سازمان سیاسی فتح که هنوز برایشان شکست در برابر حماس غیر قابل پذیرش بود با کمک سازمانهای اطلاعاتی اسرائیل فعالیت شدید خود برای سرنگونی دولت حماس را شروع کردند، هرچند میانجیگریهای عربی میان فتح و حماس از آنها میخواست تا با تشکیل دولت وحدت ملی از جنگ داخلی در غزه جلوگیری کنند اما بودند جریانها و نیروهایی که نمیتوانستند وحدت فلسطینیها را برتابند و به شدت در راه اخلال در این روند میکوشیدند. در چند ماه گذشته و همزمان با آغاز فعالیت دولت وحدت ملی فلسطین، نیروهای قانون گریز و آشوبطلب در نوار غزه بر فعالیت خود افزودند و مشکلات امنیتی جدی ای را به وجود آوردند به گونهای که بالاخره گردانهای عزالدین قسام شاخه نظامی حماس نتوانست این وضع را که با آدم ربایی و آدمکشی همراه شده بود برتابد و با اقدامی که در نوع خود بینظیر بود به سرکوب این جریان پرداخت. کنترل حماس بر نوار غزه باعث شد تا محمود عباس با اعلام انحلال دولت وحدت ملی خود دولتی به نخست وزیری سلام فیاض در کرانه باختری تشکیل دهد که هر دو امر به شدت از طرف حماس رد شد. با توجه به تحولات اخیر در عرصه فلسطین به سراغ دکتر ابواسامه عبدالمعطی نماینده جنبش مقاومت اسلامی فلسطین در تهران رفتیم تا در گفتوگوی نزدیک تحولات اخیر فلسطین را با وی به بررسی بنشینیم.
">مقدمه:
غزه، منطقهای با وسعت 360 کیلومتر مربع مساحت و یک و نیم میلیون نفر جمعیت از پر جمعیتترین مناطق جهان به شمار میرود که در همین حال بیشترین میزان آوارگان را هم در خود جای داده است. این باریکه که تا چندی پیش در اشغال رژیم صهیونیستی بود، پس از انتفاضه دوم مسجدالاقصی و مقاومت شدیدی که در آن صورت گرفت توسط این رژیم تخلیه گردید. چندی پس از خروج نظامیان و شهرکنشینان صهیونیست از این منطقه انتخابات مجلس قانونگذاری فلسطین برگزار شد تا مردم فلسطین با رای قاطع خود حماس را به عنوان دولت آینده خود انتخاب کنند. این جنبش که در ابتدا جنبشی اجتماعی بود و سپس راه مقاومت را در پیش گرفته بود در سومین تحول خود با شرکت در انتخابات مجلس قانونگذاری وارد عرصه سیاسی شد تا به این ترتیب ملت فلسطین به عنوان انتخاب دموکراتیک خود نه تنها از جانب غربیها که داعیه دموکراسی و آزادی انتخابات را داشتند مورد تحریم قرار گیرند بلکه از طرف کشورهای عرب نیز طعم تلخ محاصره اقتصادی و سیاسی را بچشند. در این میان بود که سازمان سیاسی فتح که هنوز برایشان شکست در برابر حماس غیر قابل پذیرش بود با کمک سازمانهای اطلاعاتی اسرائیل فعالیت شدید خود برای سرنگونی دولت حماس را شروع کردند، هرچند میانجیگریهای عربی میان فتح و حماس از آنها میخواست تا با تشکیل دولت وحدت ملی از جنگ داخلی در غزه جلوگیری کنند اما بودند جریانها و نیروهایی که نمیتوانستند وحدت فلسطینیها را برتابند و به شدت در راه اخلال در این روند میکوشیدند. در چند ماه گذشته و همزمان با آغاز فعالیت دولت وحدت ملی فلسطین، نیروهای قانون گریز و آشوبطلب در نوار غزه بر فعالیت خود افزودند و مشکلات امنیتی جدی ای را به وجود آوردند به گونهای که بالاخره گردانهای عزالدین قسام شاخه نظامی حماس نتوانست این وضع را که با آدم ربایی و آدمکشی همراه شده بود برتابد و با اقدامی که در نوع خود بینظیر بود به سرکوب این جریان پرداخت. کنترل حماس بر نوار غزه باعث شد تا محمود عباس با اعلام انحلال دولت وحدت ملی خود دولتی به نخست وزیری سلام فیاض در کرانه باختری تشکیل دهد که هر دو امر به شدت از طرف حماس رد شد. با توجه به تحولات اخیر در عرصه فلسطین به سراغ دکتر ابواسامه عبدالمعطی نماینده جنبش مقاومت اسلامی فلسطین در تهران رفتیم تا در گفتوگوی نزدیک تحولات اخیر فلسطین را با وی به بررسی بنشینیم.
*تحولات فعلی غزه را چگونه ارزیابی میکنید؟ درحالی که ما شاهد برگزاری اجلاس شرمالشیخ با حضور سران مصر، اردن، رژیم صهیونیستی و محمودعباس هستیم و از جانب دیگر مردم در نوار غزه در محاصره اقتصادی هستند، از نظر آب، غذا و دارو هم در مضیقه میباشند؟
**شرایط در حال حاضر در نوار غزه خوب و مناسب است، مردم در حال زندگی روزمره خود در سایه محبت و همزیستی مسالمتآمیز هستند، جریان زندگی شکل طبیعی خود را طی میکند، مدارس باز است و دانشآموزان در فصل امتحانات مشغول دادن امتحانات پایان سال خود میباشند، اما وضع عمومی در کرانه باختری، خائنانی که از نوار غزه فرار کردند و به این منطقه رفتند فتنه و فساد را هم با خود به این منطقه بردند و به شدت سرگرم ضربهزدن و فشار آوردن به جنبش حماس و اعضای آن میباشند این امر تنها شامل حماس نبوده و دیگر جریانهای فلسطین را هم در برگرفته است. به گونهای که منزل آقای عزیز الدویک رئیس مجلس قانونگذاری فلسطین را که در حال حاضر اسیر زندانهای دشمن صهیونیستی است را به آتش کشیدند، به صورت روزانه سرگرم دستگیری و یا به گروگان گرفتن رهبران و اعضای حماس هستند، اما در بعد سیاسی، با پایان گرفتن اجلاس شرمالشیخ با حضور گروه چهارگانهای که نام بردید، همانگونه که از ابتدا هم پیشبینی میشد چیزی برای عرضه نداشت و نتیجهای از آن حاصل نگردید، حمایتی که محمودعباس انتظار آن را میکشید نیز صورت نپذیرفت، همانگونه که مشاهده کردیم آقای حسنیمبارک رئیسجمهور مصر در این اجلاس به آقای محمودعباس یک بار دیگر یادآور شد و تاکید کرد که تنها راه برون رفت از مشکلات فعلی بازگشت به پای میز مذاکره و گفتوگو با حماس است و این تنها راه ممکن است این سیلی محکمی بود که عباس از این اجلاس دریافت کرد. این در حالی بود که محمودعباس بهزعم خویش میگفت حاضر نیست با آدمکشها و کودتاگرها مذاکره کند. اما اولمرت نخستوزیر رژیم صهیونیستی نتوانست هیچ وعدهای به عباس دهد مگر آزادی 250 اسیر فتح که در زندانهای این رژیم به سر میبرند. بالطبع اینها کسانی هستندکه یا دوران محکومیت آنها پایان گرفته و یا اینکه جرمهای سنگینی را مرتکب نشده بودند و مدت محکومیت آنها کم بوده است و این هم سیلی دیگری بود که عباس از اولمرت دریافت کرد.
در بعد دیگر براین باور هستم که این توهین بزرگی به محمود عباس بود، از این رهگذر که عباس قبول کرد تا اولمرت ملت فلسطین را بهخصوص در مورد اسیران و زندانیهای فلسطینی در زندانهای رژیم صهیونیستی به بازی بگیرد. ما انتظار داریم آقای محمود عباس عاقبت با حماس پای میز مذاکره نشسته و با این جنبش که دولت قانونی فلسطین را در دست دارد گفتوگو کند، ما هم در جنبش حماس براین باوریم که این راه تنها راه ممکن برای رسیدن به یک تفاهم همهجانبه و خارج شدن از بنبست فعلی است و آمادگی این امر را هم داریم تا مردم فلسطین با عزت و افتخار به راه خود ادامه داده و در برابر دشمن صهیونیستی ایستادگی کنند.
*محمود عباس نسبت به درخواست و پیشنهاد حسنی مبارک برای گفتوگو چه عکسالعملی از خود نشان داد، آیا در درون سازمان نیروهای وطنپرست و واقعگرا کسانی بودهاند که به عباس جهت پذیرفتن پیشنهاد مبارک فشار آورند و همانگونه که آقای اسماعیل هنیه نخستوزیر دولت وحدت ملی فلسطین از آمادگی حماس برای گفتوگو خبر داده است موضعی اتخاذ کنند؟
**بله، من براین باور هستم که آقای عباس از پیشنهاد مبارک برای مذاکره و گفتوگو بدون قید و شرط با حماس شوکه شد و این همان چیزی است که ما در حماس خواستار آن هستیم و تا این لحظه هیچ واکنش عملی و آشکاری نسبت به این دعوت مبارک چه از طرف عباس و چه از طرف کسانی که اطراف وی حضور دارند، مشاهده نشده است. معتقدم که این فراخوان فشار سنگینی را بر محمود عباس و اطرافیانش جهت آغاز گفتوگو با حماس وارد میآورد، اما این نکته قابل درک نیست که این امر چه وقت رخ خواهد داد، همانگونه که یادآور شدم ما آماده مذاکره بدون قید و شرط با فتح در هر زمان و مکانی هستیم.
از جانب دیگر آنچه که محمود عباس به عنوان کودتای حماس در غزه برمیشمرد، اصلا چنین چیزی نیست. حکومت قانونی و منتخب به هیچ عنوان علیه خودش کودتا نمیکند. آنچه در غزه اتفاق افتاد پاکسازی این باریکه از لوث وجود عدهای خائن، سرسپرده و مزدور وابسته با هدف بازگرداندن امنیت و آرامش در نوار غزه بود. خدا را شکر این امر به خوبی پیش رفت و با فرار گروه خائن به کرانه باختری اشغالی آرامش کامل به غزه بازگشت. نکته دیگر اینکه ما به هیچعنوان اجازه نخواهیم داد و قبول نخواهیم کرد که نوار غزه بار دیگر به درگیری، فتنهانگیزی، فساد و ترور بازگردد.
*هفته گذشته سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه وارد سرزمینهای اشغالی شد. لاوروف پس از تحولات روی داده در فلسطین مخالفت دولت متبوع خود را با انزوای حماس به صورت علنی اعلام کرده بود، شما موضع روسیه و سفر وی بهعنوان یکی از اعضای کمیته چهار جانبه برای صلح خاورمیانه به سرزمینهای اشغالی و دیدار وی با اولمرت و سپس عباس در راما... را چگونه ارزیابی میکنید؟
**در واقع موضع روسیه توانسته در سایه تحولات گوناگون ثبات متمایزی نسبت به مواضع اروپا و آمریکا، خارج از کمیته چهار جانبه داشته باشد. همانگونه که میدانیم روسیه تنها عضو این کمیته بود که از هیات اعزامی حماس به مسکو به سرپرستی خالدمشعل رئیس دفتر سیاسی این جنبش استقبال کرد و از انتخاب دموکراتیک مردم فلسطین که حماس را انتخاب کردند حمایت نمود و این چیزی بود که پوتین رئیسجمهوری این کشور از آن به عنوان سیلی محکم به آمریکا یاد کرد. روسیه امروز هم از ضرورت عدم انزوای حماس سخن میگوید و از مواضع ما که معتقدیم گفتوگو تنها راه ممکن برای خارج شدن از بنبست فعلی در فلسطین است حمایت میکند. در همین رابطه ما انتظار داریم دیدار آقای لاوروف در این راستا راه را هموار کند و باعث بازگشت فتح و حماس به گفتوگو گردد، همچنین انتظار داریم که روسیه نقش قویتر و بهتری در مساله فلسطین و اعاده حقوق فلسطینیها ایفا کند تا از این رهگذر با دشمن صهیونیستی که سرزمین ما و مقدسات ما را به اشغال درآورده و در حال مبارزه با آن هستیم بهتر عمل کنیم.
*مصر در طول دورانی که حماس توانست با رای مردم کنترل دولت را به دست گیرد مسیر مشکوکی را برگزید؛ از یک طرف نمیتوانست نسبت به انتخاب آزاد و دموکراتیک مردم فلسطین بیتفاوت باشد و از جانب دیگر به شدت در تقویت محمود عباس و نیروهای فتح تلاش میکرد بهگونهای که عمرسلیمان رئیس اطلاعات مصر و دیگر سران اطلاعاتی رژیم مصر کمکهای بیدریغ تسلیحاتی و مالی را در اختیار گروه فتح گذاردند و جلسات امنیتی مختلفی نیز با آنها برگزار کردند؛ چندی پیش آقای احمد ابوالغیظ وزیر امور خارجه مصر گفته بود که ما نمیتوانیم تشکیل یک امارت اسلامی در غزه را در کنار مرزهایمان برتابیم، موضع حماس در برابر موضعگیریهای ضد و نقیض مصر چگونه است و نقش این کشور را در معادلات فعلی چگونه بررسی میکند؟
**مصر همسایه ماست و دارای نقش بزرگی در قضیه فلسطین است، هزاران شهید را در خلال جنگهایش با رژیم صهیونیستی تقدیم کرده است و ما از این نقش تقدیر و تشکر میکنیم و تاکید میکنیم که روابط بین فلسطینیها به صورت عام و نوار غزه به صورت خاص، روابطی برادرانه و صادقانه و تاریخی است.
همچنین باید یادآوری کنیم به ضرورت همسایگی ما در حوزههای تاریخ، دین و زبان اشتراکات زیادی با هم داریم. ما دارای مصالح مشترک هستیم، من فکر نمیکنم که حماس در هیچ برههای از زمان امنیت ملی مصر را تهدید کرده باشد، بلکه برعکس این جریان خائن و سرسپرده که محمود دحلان رهبری آن را برعهده داشت، به شدت در راستای آن تلاش میکرد، ما هنگامی که به مراکز امنیتی این جریان در نوار غزه دست پیدا کردیم، موفق شدیم اسناد و مدارک فراوانی را به دست بیاوریم که نقش این جریان در دخالت در امور داخلی مصر را ثابت میکرد. آنها در راستای همکاری با سازمانهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی برای برهمزدن امنیت داخلی مصر تلاش میکردند و مقادیر بسیار بزرگی از مواد مخدر را به همین منظور در میان ملت مصر تقسیم میکردند.
اما در مورد ترس مصر از تشکیل یک امارت اسلامی در نوار غزه، ما تمام این مسائل را تکذیب میکنیم و تاکید داریم که در حال حاضر در مرحله آزادسازی هستیم و نوار غزه جزئی جداییناپذیر از کرانه باختری تحت اشغال و کل فلسطین است، من این سوال را مطرح میکنم که امارت اسلامی یعنی چه؟ ملت فلسطین در نوار غزه بالغ بر 99 درصد از مسلمانان هستند. افرادی که پایبند به دینشان هستند و به شدت بر حفظ شعائر اسلامی تاکید دارند. شما به هیچ عنوان نمیتوانید زنی را در نوار غزه بیابید که بدون حجاب باشد. تمام زنان در این منطقه تقریبا محجبه هستند و دارای حجاب کاملی میباشند، بدون هیچ فشاری و این مساله به دورهای که حماس بر نوار غزه کنترل یافت، برمیگردد.
پرچم مقاومت و جهاد در نوار غزه هنوز برافراشته است و به وسیله دولت و ملت حمایت میشود و این هم به دورهای بازمیگردد که حماس هنوز بر نوار غزه کنترل نیافته بود. من درک نمیکنم آنهایی که میخواهند مساله امارت اسلامی را بهعنوان یک تابو مطرح کنند، در پی چه هستند تا به این ترتیب با ساختن غولی در حوزه عربی و بینالمللی ترس از حماس را گسترش دهند. همه میدانند که در حال حاضر چیزی غیر از این در حال جریان است و ما به همه اطمینان میدهیم چنین چیزی اصلا مطرح نیست. نوار غزه همانگونه که پیشتر یادآوری کردم، مردمی مسلمان و مقید دارد.
*دیدگاه حماس در حال حاضر نسبت به توافقنامه مکه چیست؟ آیا هنوز آن را معتبر میداند؟
**ما معتقدیم که توافقنامه مکه یک دستاورد مهم، سرنوشتساز و تاثیرگذار برای ملت فلسطین، تمام جریانها و گروهها و به خصوص فتح و حماس بود. این توافق میتوانست موارد اختلافی را که میان افکار عمومی فلسطینیها جریان داشت، بین دو جنبش بزرگ فتح و حماس حل و فصل کند.
بر این باور هستیم که طرفهای حاضر در این کنفرانس به صورت صادقانه پای میز مذاکره حاضر نشدند تا حماس بالاخره مجبور شود نوار غزه را به صورت مسلحانه به کنترل خود درآورد، متاسفانه هیچ حسننیتی در جریان نبود.
از تمام بندهای این توافقنامه تنها یک بند آن به اجرا درآمد و آن هم تشکیل دولت وحدت ملی بود. در سه بند آن نیز هیچ اتفاقی رخ نداد، بندهایی چون پرونده امنیتی، پرونده مشارکت سیاسی و پرونده بازسازی سازمان آزادیبخش فلسطین، ما از جانب خود، خود را ملزم به اجرای این توافقنامه میدانیم و از دیگران هم میخواهیم که خود را به آن ملزم نشان دهند و با ما بر سر یک میز برای گفتوگویی جدی و همهجانبه حاضر شوند تا دیگر بندهای این توافقنامه هم به اجرا درآید.
*حماس طرح صلح عربی را چگونه میبیند؟ براساس طرحی که در سال 2002 و هنگام تشکیل کنفرانس سران اتحادیه عرب در بیروت ملک عبدا... طرح خود مبنی بر تشکیل کشور مستقل فلسطینی در نوار غزه و کرانه باختری رود اردن در مقابل صلح با رژیم صهیونیستی مطرح کرد، آیا حماس حاضر است این امر را بپذیرد و با تشکیل کشور مستقل فلسطینی در کرانه باختری و نوار غزه در مقابل اجرای آتشبس دائم در برابر رژیم صهیونیستی موافقت کند؟
**اول؛ باید بگویم که حماس آمادگی خود را برای تشکیل کشور مستقل فلسطینی در سرزمینهای اشغالی 1967 به پایتختی قدس اعلام کرده است و البته این ارتباط کاملی به بازگشت آوارگان و آتشبس طولانیمدت دارد و ما اسرائیل را هم به رسمیت نخواهیم شناخت.
باید این نکته را مجدداً یادآوری کنم که ما به هیچ عنوان و تحت هیچ شرایطی موجودیت اسرائیل را به رسمیت نخواهیم شناخت.
اگر رژیم صهیونیستی، اروپا و آمریکا به دنبال آرامش واقعی در منطقه هستند و آن را به صورت واقعگرایانه پیگیری میکنند، میتوانند از طرح ما مبنی بر تشکیل کشور مستقل فلسطینی در سرزمینهای اشغالی 1967 در مقابل آتش طولانی مدت استقبال کنند.
دوم؛ در مورد طرح عربی برای صلح باید بگویم که اعراب به صورت عام و عربستان به صورت خاص خود مواضع حماس را میدانند و هیچ نیازی به توضیح این دیدگاه از طرف حماس ندارند و این رژیم صهیونیستی است که این طرح صلح را رد میکند. شارون هنگامیکه در سال 2002 ملک عبدا... در بیروت این طرح را ارائه کرد، گفت: این طرح ارزش جوهری که با آن نوشته شده است را هم ندارد.
سوم؛ در مورد فرضیه عقبنشینی رژیم صهیونیستی از سرزمینهای اشغالی 1967، به نظر ما این فرضیهای غلط است و به هیچ عنوان به مرحله اجرا در نخواهد آمد و ممکن نیست ما دیدگاهی را براساس آن بنا کنیم.
رژیم صهیونیستی به صورت کامل از سرزمینهای اشغالی 1967 و قدس بهجز از راه مقاومت عقبنشینی نخواهد کرد و این رژیم به هیچ عنوان هیچ توافقنامه و طرحی را اجرا نخواهد کرد. رژیم اسرائیل حتی از قرارداد اسلو که نزدیک به 14 سال از آن میگذرد نیز عدول کرده و آن را اجرا نمیکند و حتی امضاکننده آن یعنی مرحوم یاسر عرفات را هم میکشند. با این تفاصیل آیا شما انتظار دارید که این رژیم چنین طرحی را به مرحله اجرا درآورد و از کرانه باختری و نوار غزه و قدس به صورت کامل عقبنشینی کند؟
*به عنوان آخرین سوال؛ مساله مقاومت و سلاح فلسطینی در حال حاضر چگونه است، با توجه به این که در حال حاضر حماس کنترل نوار غزه را در دست گرفته آیا سعی دارد با رژیم صهیونیستی تعامل کند و یا اینکه همچنان به شلیک موشکهای قسام ادامه میدهد؟
**مقاوت و سلاح مقاومت همچنان باقی خواهند ماند و به عنوان یک گزینه کاملا مطمئن از آن استفاده خواهد شد. این برعهده برادران ما در جریان مقاومت است که چگونه از این اهرم استفاده کنند، این که در کجا و کی باید از این سلاح استفاده کرد در حوزه نظامی است و آنها بهتر تشخیص خواهند داد. سلاح فلسطینی به عنوان وسیلهای برای دفاع از مردم مورد بهرهبرداری قرار خواهد گرفت و کسی نمیتواند این سلاح را از آنها بگیرد.