ترفند جدید برای مقابله با القاعده

به ظاهر این طرح بر مبنای پروژه مشابه نظامیان آمریکایی در استان انبار عراق برای سرکوب شبه‌ نظامیان شورشی که با توفیق درخور توجهی هم همراه بود، تدوین شده است. آنچه باقی می‌ماند این که در غیاب تعداد قابل توجهی از نیروهای آمریکایی در پاکستان امکان اجرایی کردن چنین طرحی وجود دارد یانه. علاوه بر آن موفقیت آمریکایی‌ها در همراه ساختن رهبران قبایل مرزی پاکستان افغانستان با خود هم در‌هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

یکی از مولفه‌هایی که در جهت تحقق اهداف ایالات متحده در مناطق قبایلی نشین پاکستان قرار گرفته افزایش ناخرسندی ساکنان بومی ‌نسبت به عملکرد شبه نظامیان خارجی حاضر در صفوف طالبان و واحدهای القاعده به علاوه تشدید نگرانی‌ها نسبت به احتمال افزایش بی ثباتی در پاکستان است. شبه نظامیان نزدیک به القاعده طی هفته‌های اخیر به تحرکات خود در مناطق مرزی پاکستان و افغانستان افزوده‌اند که همین مساله می‌تواند به همکاری برخی قبایل مرزنشین پاکستان با نیروهای آمریکایی منجر شود. طرح همکاری قبایلی، پیش نویسی است توسط فرماندهی عملیات ویژه ارتش ایالات متحده تهیه شده و بین کارشناسان مبارزه با تروریسم نهادهای نظامی ‌و اطلاعاتی مختلف آمریکا توزیع شده اما هنوز به طور رسمی ‌از سوی فرماندهی ارشد ارتش ایالات متحده مورد تایید قرار نگرفته است.

گفته می‌شود چارچوب اصلی این طرح از سوی مقامات ارشد پاکستانی و آمریکایی تایید شده و اجرایی شدن آن مستلزم تامین بودجه است. ایجاد نیروی مرزبانی‌ای به استعداد 85 هزار تن که اعضایش از بین شبه‌نظامیان قبایل مناطق مرزی استخدام می‌شوند یکی از بخشهای این طرح است که بودجه‌ای 350 میلیون دلاری برای آن پیش بینی شده است.

پس از 11 سپتامبر 2001 دولت جورج بوش، رئیس‌جمهور ایلات متحده با اهرمهایی چون اعطای میلیاردها دلار کمک بلاعوض و اعمال فشارهای سیاسی بر دولت پرویز مشرف، رئیس‌جمهور پاکستان در تلاش بوده اسلام آباد را به تشدید عملیات نظامی ‌علیه شبه نظامیان تندرویی که گفته می‌شود در مناطق مرزی پاکستان با افغانستان مخفی شده‌اند، وادارد.

با این همه، اقدامات پراکنده ارتش پاکستان در مناطق مرزی نتیجه‌ای جز وارد آمدن تلفات سنگین و خسارت قابل توجه به واحدهای نظامی‌ و برانگیختن خشم و نارضایتی ساکنان بومی‌ به همراه داشته است.

مقامات آمریکایی به خوبی از این شکست‌ها آگاهند اما تلاش نوظهور برای یافتن متحدانی در مناطق قبایلی نشین و سرمایه‌گذاری در جهت ایجاد نیوری مرزبانی و از بومی‌ها را نشانی از افزایش نگرانی از پا گرفتن احساسات افراطی در مناطق مرزی پاکستان با افغانستان و حضور رو به تزاید نیروهای طالبانی و غعالان القاعده در این مناطق توصیف می‌کنند.

پنتاگون به جای سیا

طرح مقابله با گروه‌های شورشی پنتاگون که قرار است با مسلح کردن شبه نظامیان قبایلی و با الگوبرداری از طرح مشابه ارتش ایالات متحده در مثلث سنی عراق به مرحله اجرا درآید برای اولین بار پس از حوادث سه شنبه سیا نیویورک پای طراحان استراتژیک ارتش آمریکا را به پاکستان باز می‌کند که تا پیش از این محدوده اختصاصی فعالیت آژانس اطلاعاتی آمریکا (CIA) تلقی می‌شد.

تا این مقطع تنها شماری محدود از مستشاران نظامی ‌آمریکا در پاکستان حضور داشتند که به فرماندهان ارشد ارتش پاکستان مشاوره می‌دادند، اطلاعات به درد بخور را دسته‌بندی کرده و برای مراکز فرماندهی ارتش آمریکا می‌فرستادند و اطلاعات به دست آمده از اداره جاسوسی ارتش را با هدف بهبود عملیات سرکوب افراطیون در اختیار پاکستانی‌ها قرار می‌دادند.

تا آنجا که به پیشینه فعالیت نیروهای ویژه ارتش ایالات متحده باز می‌گردد اعزام نیروهای آمریکایی به کشورهایی که امنیت آنها به شکلی به منافع ایالات متحده گره خورده موضوع جدیدی نیست. به گفته مقامات آمریکایی طرح جاری مکمل بسته کمکهایی است که از سوی آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) و وزارت امور خارجه برای اعطای 750 میلیون دلار کمک بلاعوض به 7 منطقه قبایلی نشین پاکستان در نظر گرفته شده است. این بسته قرار است صرف ارتقای امنیت مناطق قبایلی نشین، بهبود شرایط آموزشی، امکانات بهداشتی و سایر کارهای عام المنفعه شود.

بخش‌هایی از این طرح پیش از این سقوط توسط روزنامه لس‌آنجلس تایمز افشا شده بود. در گزارشی که هفته گذشته در این روزنامه انتشار یافت ادعا شده پنتاگون از مدتها قبل در حال فراهم آوردن زمینه اجرای طرح ایجاد نیروی مرزبانی بومی‌ در پاکستان بوده است. منتقدان این طرح می‌گویند ممکن است تلاش برای نیروی مرزبانی بومی‌ در پاکستان دیر هنگام بوده و تلاشی ناکام و بی‌ثمر برای مهار مناطق بی‌قانون پاکستان باشد. به اعتقاد این دسته نیروهای طالبان و واحدهای القاعده طی سالهای گذشته اقدام به تجدید قوا کرده‌اند و از توان کافی برای بی‌اثر کردن تلاشهای ارتش ایالات متحده در مناطق قبایلی پاکستان برخوردار هستند.

مهمترین تغییری که در اجرای این طرح در روند امور و چگونگی مشارکت آمریکایی‌ها در پروسه مبارزه با القاعده و طالبان در پاکستان به وجود می‌آورد جایگزینی واحد عملیات ویژه سیا در پاکستان با واحد اطلاعاتی ارتش ایالات متحده یا به عبارت ساده‌تر سپردن سکان هدایت عملیات مبارزه با تروریسم در پاکستان به نظامیان آمریکایی است.

اعزام نیرو بی‌اعزام نیرو

فرماندهان ارشد ارتش ایالات متحده تاکید دارند نظامیان آمریکایی به هیچ عنوان به طور مستقیم در عملیات سرکوب افراطیون طالبانی و واحدهای القاعده در پاکستان مشارکت نخواهند داشت. به‌رغم این تاکید پاره‌ای از کسانی که به پیش‌نویس طرح ایجاد نیروهای مرزبانی بومی‌ در پاکستان دسترسی داشته‌اند از احتمال مشارکت مستقیم عوامل نیروهای ویژه ارتش ایالات متحده در آن دسته اقداماتی خبر می‌دهند که هدفشان انجام عملیات علیه فرماندهان ارشد طالبان یا رهبران القاعده است.

شرط موفقیت این طرح همکاری همه‌جانبه رهبران قبایل مرزنشین پاکستان است. در غیاب همکاری این گروه امکان اجرای پروژه آمریکایی‌ها وجود ندارد اگرچه به اعتقاد تحلیلگران ارتش آمریکا تلفیقی از مشوق‌های مالی و فشارهای دولتی نتیجه‌بخش خواهد بود و راه را برای ایجاد نیروی مرزبانی بومی‌ فراهم می‌آورد.