اجلاس همسایگان عراق در استانبول با یک عکس یادگاری آغاز شد؛ عکسی که با حضور رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه، نوری مالکی نخستوزیر عراق، بان کی مون دبیر کل سازمان ملل و وزرای خارجه میهمان از کشورهای بحرین، کانادا، مصر، فرانسه، آلمان، ایران، عراق، ایتالیا، ژاپن، اردن، کویت، روسیه، سوریه، عربستان، انگلیس، آمریکا و نمایندگان اتحادیه عرب، دبیر کل سازمان کنفرانس اسلامی و دبیر کل سازمان ملل و مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا. عکس میهمان ترکها در کاخ چراغان که پس از صرف صبحانه کاری دو ساعته گرفته شد یک غایب بزرگ داشت؛ کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا که با تاخیر به ترکیه رفت و گفته میشود که تاخیر وی به دلیل حضور وزیر امور خارجه ایران در عکس یادگاری بود. غیبتی که در عکس یادگاری اختتامیه و حضور رایس و متکی در آن جبران شد و دو وزی خارجه بدون هیچ ملاقات جانبی با یکدیگر، عکسی با لبخند گرفتند.
محمدرضا باقری معاون عربی، آفریقایی وزارت امور خارجه هم درباره احتمال دیدار و گفتوگوی وزیر امور خارجه ایران با همتای آمریکاییاش گفت: مذاکره با آمریکاییها در دستور کار وزیر امور خارجه کشورمان قرار ندارد.
نوبت که به منوچهر متکی وزیر خارجه رسید، او بسته پیشنهادی ایران را گشود که چندی است که گفته میشود طرح مهمی است و خود وی هم امید به پذیرش آن دارد. طرح تهران در اجلاس استانبول در سه قالب امنیتی، اقتصادی و سیاسی با 14 بند است. آنگونه که خبرنگار ایسنا گزارش میدهد در این طرح بر خروج اشغالگران بر اساس یک جدول زمانبندی و اعلام رسمی آن از سوی سازمان ملل، واگذاری تمامی مسوولیتها به دولت عراق تا زمان خروج نیروهای بیگانه، توانمند نمودن ارتش و پلیس عراق توسط دولت این کشور، اخراج فوری تمامی شرکتهای امنیتی بیگانه خصوصا شرکت «بلک واتر» از عراق و تشکیل یک کمیته حقیقت یاب برای پیگیری اقدامات آنان و کشتار بیگناهان و ارائه نتیجه آن به دبیر کل سازمان ملل، بازگشت همه گروههای سیاسی خارج شده از دولت عراق به دولت، عفو عمومی برای همه نیروهای میلیشیای موجود که با گروههای تروریستی شناخته شده همکاری نداشتهاند و خلع سلاح آنها و نهایت کمک عربستان، سوریه، ایران و ترکیه با مشارکت سازمان ملل به دولت عراق در اجرای طرح تاکید شده است. در طرح تهران آمده است: «کشورهای منطقه در اولویت اول و دیگر کشورهای فرا منطقهای، دولت عراق را در بازسازی ویرانیهای ناشی از جنگ در چارچوب قوانین و سیاست این کشور یاری رسانند.»
وزیر خارجه ایران در حاشیه نشست استانبول در گفتوگویی با خبرنگاران، با بیان اینکه مقامات عراقی از کمترین امکان برای تصمیمگیری و تصمیمسازی برخوردارند و امکانات لازم در اختیار آنها نیست، گفت: من مواضع جمهوری اسلامی ایران را در این اجلاس بیان و تاکید کردم که باید در مورد حل مسائل عراق اقدام عملی انجام شود و جلسات تشریفاتی، مشکل مردم عراق را حل نمیکند. سوال ما این است که آیا کسی هست که بگوید نیروهای خارجی چه زمانی عراق را ترک میکنند؟ و کی مشکلات مردم عراق حل میشود؟
وی با بیان اینکه اجلاس همسایگان عراق با همکاری مشترک ترکیه و دولت عراق برگزار شده و اعضای شرکت کننده در یک جلسه صبحانه کاری که حدود دو ساعت طول کشیده شرکت کردهاند و ئدر این جلسه اعضا حدود یک ساعت و نیم مواضع خود را مطرح کردهاند، گفت: در این صبحانه کاری، محورهایی را که به عنوان طرح ایران قرار بود در اجلاس بعدازظهر مطرح کنم، بیان کردم و مورد مشورت قرار دادم. موضوعاتی مثل خروج بیگانگان از عراق که در این ارتباط برخی از کشورها اظهار نظر کردند و تاکید داشتند که اصل مساله درست است ولی باید تبعات آن را نیز در نظر گرفت و این کار یکدفعه صورت نگیرد.
متکی در بخش دیگری از صحبتهای خود با تاکید بر اینکه باید نیروهای بیگانه از جمله نیروهای آمریکایی از عراق خارج شوند، گفت: ما معتقدیم که باید هرچه زودتر سفارتخانههای خارجی، بخصوص سفارتخانههای همسایگان عراق در این کشور تشکیل شود و همچنین یک کمیته کاری از همسایگان بزرگ و موثر این کشور مثلا ایران، عربستان، ترکیه و سوریه تشکیل شده و مسائل عراق را مورد بررسی قرار دهند و مسائلی که بعضا منشأ اختلاف است مثل چگونگی توزیع درآمد ملی، مرزهای داخلی استانها و مباحثی اینگونه را پیشنهاد کردیم که اجرای آنها دو سال متوقف شود که در مورد آن تصمیمگیری و تصمیمسازی شود و همچنین کشورهای همسایه در بازسازی عراق مشارکت فعال داشته باشند.
معاون وزیر امور خارجه ایران با اشاره به حمایت تعدادی از کشورها از پیشنهاد ایران گفته بود، حمایت برخی از کشورها از پیشنهاد ما باعث شد موضوعات ذکر شده از دستور کار خارج شود و برای بحث و بررسی و اجلاسهای بعدی منتقل شود. وی ادامه داد: همچنین درباره واژگان و ادبیات برخی از موضوعات، جمهوری اسلامی ایران ملاحظاتی داشت که بنا بر پیشنهادهای ایران، ادبیات بسیاری از بندها تغییر یافت.
دیدار متکی و کوشنر
متکی شب گذشته نیز پیش از حضور در مراسم ضیافت شام به میزبانی وزیر امور خارجه ترکیه با برنار کوشنر، همتای فرانسوی خود دیدار داشت. وزیر امور خارجه ایران در دیدار با وزیر امور خارجه فرانسه گفت: قضاوت البرادعی در خصوص فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی ایران مبنای قضاوت است.
وزیر امور خارجه فرانسه هم در این دیدار با تاکید بر حق برخورداری جمهوری اسلامی ایران از انرژی مسالمتآمیز هستهای تصریح کرد: اگر چنانچه گزارش البرادعی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی حکایت از عدم وجود نگرانی درباره فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی ایران داشته باشد ما نیز این موضع را تایید میکنیم. کوشنر با اشاره به تحولات لبنان اظهار داشت: ما از تلاشهای خیرخواهانه جمهوری اسلامی ایران در این باره حمایت میکنیم. وی ابراز علاقه کرد تا از ایران دیداری داشته باشد.
وزیر امور خارجه کشورمان نیز در این دیدار با اشاره به مواضع اصولی و سازنده فرانسه در گذشته در روال مسائل مختلف منطقهای تاکید کرد: تداوم ایفای نقش سازنده فرانسه جایگاه و اهمیت این کشور در صحنه بینالمللی را ارتقا خواهد بخشید.