انتخابات سرنوشت‌ساز در ترکیه

 ابوالقاسم قاسم‌زاده

امروز (یکشنبه) انتخابات مجلس ترکیه انجام خواهد گرفت و مردم در سراسر این کشور برای انتخاب نمایندگان جدید مجلس پای صندوق‌های رأی می‌روند، انتخابات برای انتخاب 550 نماینده مجلس از آن جهت سرنوشت‌ساز خوانده شده است که از پی آن بن‌بست چگونگی انتخاب رئیس‌جمهور آینده ترکیه شکسته خواهد شد و نسبت اکثریت و اقلیت از مجموعه احزاب اسلام‌گرا و معتدل در برابر احزاب لائیک و ضدمذهبی‌های افراطی تغییر پیدا می‌کند، البته در صورتی که احزاب اسلام‌گرا موفق شوند، اکثریت مطلق را به دست آورند.

در نظر سنجی‌های دو روز مانده به روز انتخابات، پیروزی حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب‌طیب‌ اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه، با کسب 6/42 درصد آراء و در برخی دیگر از آمارها، با کسب نزدیک به 45 درصد آراء مسجل شده و این حزب اسلام‌گرا پیروز انتخابات اعلام خواهد شد.

 در این نظرسنجی‌ها همچنین نشان داده شده است که حزب خلق جمهوری ترکیه از احزاب مخالف اسلام‌گرایان این کشور، حداکثر 3/17 درصد آراء را به دست خواهد آورد و حزب جنبش ملی ترکیه نیز 5/12 درصد از آراء را بخود اختصاص خواهد داد.

 رهبری حزب خلق جمهوری ترکیه را «دنیز بایکال» و حزب جنبش را «دولت بهجلی» بعهده دارند. در کنار احزاب ترکیه که بیش از 15 حزب کوچک و بزرگ دارد، نزدیک به 750 نفر به طور مستقل در این انتخابات شرکت کرده‌اند. نظرسنجی اخیر نشان می‌دهد که حداکثر 6 درصد آراء را نامزدهای مستقل کسب خواهند کرد. این مجموعه برای کسب 550 کرسی نمایندگی در مجلس ترکیه مبارزه انتخاباتی داشتند و امروز در انتخابات سراسری نتایج این مبارزه مشخص و معلوم خواهد گردید.

پیروزی حزب «عدالت و توسعه» به رهبری اردوغان نخست‌وزیر ترکیه در این انتخابات چند پی‌آمد را خواهد داشت:

1- اگر مجموعه احزاب اسلام‌گرا نسبت اکثریت مطلق را در مجلس ترکیه به دست آورند، مسیر برای انتخاب دکتر عبدالله گُل (وزیر خارجه کنونی) برای ریاست جمهوری ترکیه هموار می‌گردد. اما نباید از نظر دور داشت که احزاب لائیک به سادگی تسلیم نخواهند شد و ماجرای سیاسی انتخاب رئیس‌جمهور در فاز جدید چرخش‌های جدیدی خواهد داشت.

2- حزب حاکم، حزب عدالت و توسعه که رهبری آن را نخست‌وزیر کنونی اردوغان بعهده دارد، مقبولیت اجتماعی و عمومی خود در جامعه ترکیه را در این انتخابات به نمایش گذاشته است. این حزب، مفهوم «عدالت و توسعه» را در برنامه سیاسی و اجرایی خود با موفقیت خوبی انجام داده است و مردم ترکیه نسبت به گذشته از شرایط اقتصادی و سیاسی کشور خود به رهبری نخست‌وزیری اردوغان، رضایت بیشتری دارند. از نتایج فوری این موفقیت ائتلاف وسیع‌تر احزاب با حزب عدالت و توسعه خواهد بود که قدرت مانور آن را وسعت خواهد داد.

3- همواره بعد از هر انتخابات پارلمانی در ترکیه، نگاههای سیاسی به ارتش معطوف می‌گردد که در ترکیه از قدرت‌ فوق‌العاده برخوردار است. اگر اردوغان همانگونه که در این روزها با اعلام مواضع مستقل و بخصوص درباره مرزهای ترکیه با عراق و بحران کُردهای ترکیه با نگاه نظری سران ارتش نزدیک شده است، نظر موافق سران ارتش را نیز کسب کند، یکپارچگی فوق‌العاده از انجام برنامه‌های مدیریتی برای آینده ترکیه را به دست خواهد آورد.

4- انتخابات امروز، سرنوشت‌ساز خواهد بود از آن جهت که دمکراسی با روش «اعتدال» در ترکیه به آزمایش گذاشته خواهد شد.

آمریکا نگران است، اتحادیه اروپا از نزدیک وقایع ترکیه را رصد می‌کند و در آینده نزدیک شاهد چندگانگی تحلیل از سوی دلتمردان آمریکا و اتحادیه اروپا نسبت به ترکیه خواهیم بود.

 5- ترکیه از پس انتخابات امروز در صورتی که مسیر انتخاب رئیس‌جمهور را با آرامش طی کند، به تعریف منطقه‌ای خود در خاورمیانه نزدیک‌تر خواهد شد و از اولین پی‌آمدهای آن حضور فعال‌تر درباره بحران عراق است. اگرچه امروز نیز آرایش نظامی ارتش ترکیه در مرزهای عراق و زمزمه تشکیل نشست سه‌جانبه آمریکا، ترکیه و عراق در خبرها ظاهر شده است. همچنین موضوع پیوستن به اتحادیه اروپا و نگاه این کشور به همکاری با «اتحادیه اروپا» عنوان دیگری است که پس از آن انتخابات همچنان در صدر مسایل قرار خواهد گرفت.

 انتخابات مجلس و سراسری در ترکیه، توازن قدرت سیاسی احزاب از یکسو و از سوی دیگر گرایش عمومی جامعه ترکیه را به دو مفهوم «لائیسته» و «اسلام» نشان خواهد داد. و از این انتخابات، «رجب‌طیب اردوغان» بعنوان یک رفراندوم عمومی از جامعه ترکیه، برای تائید روش و برنامه‌های حزب «اعتدال و توسعه» یاد خواهد کرد و از آن بهره‌گیری می‌کند.