زندانهای مخفی «سیا»؛ رسوایی مشترک آمریکا و اروپا
رسانههای آمریکایی اعلام کردند که یک بازرس اروپایی گفته است سازمان جاسوسی آمریکا بین سالهای 2003 تا 2005 در لهستان و رومانی زندانهای مخفی داشته که در آنها افراد متهم به همکاری با القاعده، بازجویی میشدهاند.
در این زندانها، زندانیان ماهها در زندان انفرادی بوده و تحت بیخوابی و سایر رفتارهای خشن قرار میگرفتند.
به گزارش این رسانهها؛ «خالد شیخمحمد» و «ابو زبیده» که از سران متهم به تروریسم بودند در لهستان بازجویی شدند.
شیخ محمد زیر شکنجه ادعا کرده که طراح حمله تروریستی 11 سپتامبر بوده و ابو زبیده یکی از مأموران عملیاتی ارشد القاعده به شمار میرود.
«دیک مارتی» سناتور سوئیس که از طرف شورای اروپا مأمور رسیدگی به فعالیتهای سازمان سیا شده، گفت: «بالاترین مقامات دولت در کشورهایی که این مراکز بازداشت وجود داشتند، از آن مطلع بودند.» لهستان و رومانی این گزارش را رد کرده و گفتهاند که خیالبافی سیاسی است و مقامات اتحادیه اروپا ادعای مقامات لهستان و رومانی را پذیرفتهاند.
در این گزارش آمده که زندانیان را هفتهها بدون لباس و با غذای بد در زندانهای انفرادی با گرمای شدید و سر و صدا و بیخوابی نگهداری میکردند.
این گزارش اشارهای به محلهای این زندانها و نام افراد ندارد.
شهادت زندانیان قبلی و فعلی، مدافعان حقوق بشر، یا کسانی که در راهاندازی و اداره این زندانها کمک میکردهاند، مبنای این گزارش است.
زندانهای مخفی و پروازهای سری برخلاف معاهدههای حقوق بشر در اروپا است.
شورای اروپا که جدای از اتحادیه اروپا است، قدرت تنبیه کشورها را به جز اخراج آنها از این شورا، ندارد. این شورا چهار سال پس از جنگ جهانی دوم برای ترویج دمکراسی، حقوق بشر و اجرای قانون در اروپا تشکیل شد.
محل این شورا در «استراسبورگ» فرانسه است و 47 کشور عضو آن هستند که بسیاری از آنها عضو اتحادیه اروپا نیستند.
خبرگزاری آمریکایی «آسوشیتدپرس» در گزارشی در همین ارتباط نوشته است که هرگونه تحریم علیه لهستان و رومانی بسیار بعید به نظر میرسد، مگر این که بدون هیچ شبههای، اتحادیه اروپا که 27 عضو دارد، وجود این زندانها را در این دو کشور تأیید کند.
«فریسو روسکام ابینگ» سخنگوی اتحادیه اروپا گفت: «ما مکرراً نیاز به تحقیقات و بازرسی عمیق، مستقل و بیطرف را تأیید کردهایم.»
«رابرت سزانیاوسکی» وزیر خارجه لهستان گفت که «مارتی» هیچ دلیل و مدرکی برای ادعاهایش ارائه نداده و زندان سری در لهستان وجود نداشته است.
او که بین سالهای 2001 تا 2005 وزیر دفاع لهستان بود به مسخره گفت: «البته که من همه چیز را سازماندهی کردم و فرش قرمز هم برای آنها انداختم.»
«نوریکا نیکولای» سناتور رومانی یافتههای مارتی را کاملاً بیاساس خواند.
«پل جیمی جولیانو» سخنگوی سازمان سیا گفت: با این که هنوز این گزارش را ندیدهام، ولی شورای اروپا منبع اظهارات کاملاً نادرست علیه سیا و عملیات ضد تروریسم بوده است. بوش وجود برنامه زندانهای سری سازمان، سیا را تا سپتامبر 2006، یعنی وقتی که اعلام کرد این سازمان محمد و 13 متهم به تروریسم را به گوانتانامو منتقل کرده، تأیید نکرده بود.
«توماس استگ» سخنگوی دولت آلمان، اظهارات مارتی مبنی بر مانعتراشی دولت در این تحقیقات را رد کرد.
او افزود: تا امروز مارتی نتوانسته در گزارشهای خود، شواهد و مدارکی را ارائه دهد که این ادعاها را تأیید کند. این گزارش اشاره دارد که همکاری کشورهای متحد آمریکا برای برنامه بازداشت سری ضروری و بخشی از چارچوب کار امنیتی سازمان ناتو بوده است.
در این گزارش آمده؛ زندانهای مخفی در اروپا بصورت مستقیم و منحصراً توسط سازمان سیا اداره میشد. در حالی که احتمال میرود تنها گروه خیلی معدودی از هر یک از کشورهای مربوطه، شامل دولتهایشان، از محل این زندانها خبر داشته باشند، اما شواهد کافی در دست است که عالیرتبهترین مقامات آنها از فعالیتهای غیرقانونی سازمان سیا در کشورشان خبر داشتند.
رسانههای آمریکایی همچنین اعلام کردند که به طور نمادین، همزمان با ورود بوش به رم، در سفر اخیر اروپایی خود، محاکمه غیر حضوری 26 شهروند آمریکایی در ایتالیا به جرم ربودن یک متهم به فعالیتهای تروریستی از مصر، آغاز شد.
بهزعم بسیاری از این رسانهها، پرونده یاد شده در بلندمدت بر روابط آمریکا و ایتالیا اثر خواهد گذاشت.
ابعاد گستردهتر شکنجه
از جانب دیگر، روزنامه آمریکایی واشنگتن پست نوشت؛ نتایج تحقیقات شورای اروپا حاکی از آن است که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) از توافقنامههای نظامی سازمان ناتو، برای تأسیس زندانهای مخفی در لهستان و رومانی، بمنظور شکنجه روانی و فیزیکی افراد مظنون به فعالیتهای تروریستی استفاده کرده است.
«دیک مارتی» اظهار داشت سازمان سیا این عملیات را در چارچوب ناتو انجام داده و به سازمانهای اطلاعاتی کشورهای عضو (از جمله لهستان و رومانی) این پوشش را داده تا به سازمان سیا در استتار پروازهای مخفیانه، و تأسیسات بازجویی که پس از حملات 11 سپتامبر راهاندازی شد و تا پاییز سال گذشته ادامه داشت، کمک کنند.
سخنگوی سازمان سیا نیز ضمن آنکه این گزارش را جهتگیرانه و تحریف شده توصیف کرد، گفت عملیات ضدتروریستی سیا، قانونی و مؤثر و کاملاً تحت نظارت و به نفع بسیاری از مردم، حتی خود اروپاییها بوده است، بویژه که همکاریهای مقابله با تروریسم آمریکا با اروپا بسیار قوی است.
پس از آنکه روزنامه «واشنگتن پست» در سال 2005 گزارشی را در مورد وجود زندانهای مخفیانه سازمان سیا در اروپای شرقی منتشر کرد، بسیاری از کشورهای اروپایی از این مسأله خشمگین شدند و شورای اروپا نیز به مارتی مأموریت داد در مورد این مسأله تحقیقاتی را انجام دهد.
مارتی در این گزارش ضمن رد عمیق رفتارهای آمریکا با زندانیان، اظهار داشت که ما باید برای همیشه این طرز تفکر دولت بوش را از بین ببریم که معتقد است اگر نمیتواند چنین اقداماتی را در داخل کشور خود علیه زندانیان یا شهروندان خود انجام دهد، پس بهتر است آن را در کشوری دیگر انجام دهد که پاسخگو نباشد.
در این گزارش اشاره شده است که بسیاری از کشورهای اروپایی به همراه سازمان ناتو و آمریکا با این تحقیقات همکاری نکردهاند.
این گزارش برای بسیاری از دولتهای اروپایی نیز حیاتی بوده، زیرا آنها اجازه دادهاند که از طریق حریم هوایی آنها، زندانیان به مکانی دیگر انتقال یابند.
هر چند این گزارش بیشتر براساس منابعی تهیه شده است که در این گزارش شناسایی نشدهاند، ولی مارتی گفته است با بیش از 30تن از اعضای سازمانهای اطلاعاتی در آمریکا و اروپا (اعم از مشغول به خدمت و بازنشسته) و همچنین غیرنظامیانی که به صورت پیمانکاری برای این سازمانها کار کردهاند، صحبت کرده است.
در این گزارش، جزئیات جدیدی در مورد روشهای انجام عملیات سازمان سیا، تاکتیکهای بازداشت و بازجویی در زندانهای مخفی ارائه شده است.
بنابراین گزارش؛ مدارک حاکی از آن است که سازمان سیا برای کنار گذاشتن مقامات غیرنظامی، از مقررات اورژانسی استفاده کرده است که پس از حملات 11 سپتامبر توسط ائتلاف ناتو به تصویب رسیده بود.
واشنگتن پست نوشته است؛ به برنامه مخفیانه زندانیها، در سازمان ناتو درجه «فوق سری کیهانی» داده شده بود.
همچنین دو کشور لهستان و رومانی که از اعضای جدید سازمان ناتو هستند در این برنامه مشارکت چشمگیری داشتهاند، زیرا آنها قصد داشتند با همکاری با آمریکا، روابط را خود با واشنگتن تقویت کنند.
بنابراین تحقیقات، از تأسیسات موجود در مرکز آموزش اطلاعاتی در لهستان برای بازداشت و بازجویی اکثر مظنونان مهم سازمان سیا، از جمله خالد شیخ محمد و ابوزبیده از عوامل ارشد القاعده، استفاده شده است.
هر دو این افراد در این محل با استفاده از تکنیکهای بهبود یافته بازجویی که حسن تعبیری برای واژه شکنجه است، مورد بازجویی قرار گرفتهاند.
براساس مدارک مربوط به اطلاعات پرواز و اطلاعاتی که توسط منابع اطلاعاتی ارائه شده است، این احتمال وجود دارد که محمد که در اول مارس 2003 در پاکستان دستگیر شده باشد و نخست به کابل انتقال یافته و از آنجا در هفتم مارس به یک فرودگاه نظامی در لهستان برده شده باشد.
به گفته برخی منابع، وقتی پروازهای سازمان سیا به حریم هوایی این فرودگاه نزدیک میشد، عوامل لهستانی به تمامی کارکنان خود دستور دادند که منطقه فرود هواپیما را ترک کنند. معمولاً یک تیم فرود متشکل از دو یا سه خودرو در انتظار بودند که گاهی موتور این ماشینها نیز خاموش نمیشد. پس از متوقف شدن هواپیما، این خودروها به سمت هواپیما حرکت میکردند و مقامات آمریکایی به گونهای که برج مراقبت لهستان هیچ دیدی نسبت به آنها نداشته باشد، بازداشتشدگان را سوار بر خودروها میکردند.
پس از آن این خودروها به سرعت با استفاده از درهای امنیتی جلوی فرودگاه از محل خارج میشدند و پس از طی کردن مسیری که آسفالت نشده بود به ورودی مرکز آموزش اطلاعاتی میرسیدند و در آنجا زندانیان نگهداری شده و مورد بازجویی قرار میگرفتند.
در این گزارش همچنین به توصیف وضعیت سلولهای مخفیانه سازمان سیا اشاره شده که این اطلاعات از طریق مصاحبه با زندانیان پیشین یا کنونی، طرفداران حقوق بشر، یا افرادی که در زندانهای مخفیانه سازمان سیا کار کردهاند، بدست آمده است.
واشنگتن پست افزوده است؛ توصیف این سلولها تنها به اظهارات یک زندانی تکیه نکرده است و در حقیقت ترکیبی از تمامی اظهارات بوده است، البته در این گزارش اشاره نشده است که زندان کدامیک از کشورها توصیف شده است.
بر اساس آن، برخی از زندانیان گاهی برای چند هفته به صورت عریان در سلولهای خود نگهداری میشدند و برخی از آنان حتی تا مدت چهار ماه را در سلولهای انفرادی و با محرومیتهای شدید حسی سپری میکردند.
آنها در تمامی این مدت در سلولهایی تنگ و در حالی که دستها و پاهایشان در تمامی مدت بسته بود، نگهداری میشدند.
واشنگتن پست به نقل از گزارش شورای اروپا نوشته است؛ دمای این سلولها نیز در درجههای بسیار شدید نگهداری میشد. در برخی موارد دما بسیار گرم و در برخی موارد نیز به حد انجماد سرد بوده است.
نگرانی سازمانهای حقوق بشر
وجود بازداشتگاههای مخفی آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) برای نگهداری از مظنونین به تروریسم، مسألهای است که از حدود دو سال گذشته مورد توجه و نگرانی شدید سازمانهای حقوق بشری در جهان قرار گرفته است.
وجود چنین زندانهایی از نوامبر سال 2005 در مرکز توجهات جهانی قرار گرفت، از سوی سازمانهای حقوق بشری دنبال شد و 10 ماه پس از آن در سپتامبر 2006، جرج بوش رئیسجمهور آمریکا بر وجود آن صحه نهاد.
در آخرین واکنش به وجود چنین زندانهایی، شش سازمان حقوق بشری پیشرو در جهان دست به انتشار گزارشی مشترک در زمینه جزئیات مربوط به بازداشتگاههای مخفی سیا زدهاند.
«نقش آمریکا در ناپدید شدنهای اجباری در پیکار با تروریسم»، عنوان گزارشی است که در خصوص بازداشتگاههای مخفی سیا منتشر شده است.
این گزارش حاوی نام و جزئیات فردی 39 نفر است که احتمال میرود در بازداشتگاههای سیا باشند و محل نگهداری از آنها روشن نیست.
در این گزارش 21 صفحهای همچنین به خانواده و خویشاوندان این مظنونین اشاره میشود که آنها هم طعم بازداشتگاههای مخفی را چشیدهاند. خردسالترین این افراد 7 سال سن داشته است. سازمانها و مراکزی که در تهیه این گزارش همکاری کردهاند عبارتند از عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر، زندانیان در قفس، مرکز حقوق قانون اساسی، تعویق مجازات و مرکز حقوق بشر و عدالت جهانی دانشگاه نیویورک.
از میان مراکز اخیر، سه سازمان همچنین اقدام به تشکیل پروندهای در دادگاه فدرال آمریکا کردهاند که بر اساس قانون آزادی اطلاعات، خواهان روشن شدن جزئیات این زندانها، فهرست کامل زندانیان و اطلاعات مربوط به آن شدهاند.
دستگاه دولتی بوش در پی قبول رسمی وجود بازداشتگاههای مخفی سیا همواره عنوان کرده است، افراد دستگیر شده مظنون به تروریسم بینالمللی هستند و میتوانند خطری بالقوه برای امنیت آمریکا و جهان محسوب شوند.
گزارش حقوق بشر اخیراً به بازداشتهایی اشاره میکند که از تاریخ 11 سپتامبر 2001 به بعد توسط سرویس مخفی آمریکا در کشورهای مختلف صورت گرفته است و با توجه به مخفی بودن این عملیات و فقدان شواهد و مدارکی مبنی بر چگونگی رفتار با زندانیان، خواهان شفافسازی کاخ سفید در این زمینه و بسته شدن فوری این مراکز مخفی میشود.
خانم خوزه فینا سلومون کارشناس دفتر مرکزی عفو بینالملل در لندن در خصوص انگیزه تهیه این گزارش میگوید: ما میدانیم افرادی هماکنون به طور مخفیانه در بازداشت مقامات آمریکایی هستند و این نقض حقوق بشر محسوب میشود. اینکه بازداشتشدگان از حق تماس با خانواده، برخورداری از وکیل مدافع، و هرگونه سیستم قضایی محروم هستند، مصادیق نقض حقوق بشر است.
فینا سلومون میگوید: وجود این زندانهای مخفی از سوی کاخ سفید هم تأیید شده و این به خودی خود مسأله پراهمیتی برای همه ارگانهای حقوق بشر است.
اکنون آنچه در دست داریم، فهرستی از 39 نفر است که بر اساس اطلاعات ما توسط سیا و مقامات مربوط آمریکایی دستگیر شدهاند و اکنون محل نگهداری از آنها روشن نیست.»
وی در ادامه گفت: عفو بینالملل و دیگر ارگانهای حقوق بشری خواهان انتشار فهرستی از اسامی و مشخصات بازداشتشدگان و همچنین افشای محل این بازداشتگاههای مخفی توسط واشنگتن هستند.
39 نفری که در گزارش اخیر از آنها نام برده شده، اتباع کشورهای مصر، کنیا، لیبی، مراکش، پاکستان و اسپانیا هستند که احتمالاً در کشورهای عراق، پاکستان، سومالی، و سودان دستگیر شده و سپس به بازداشتگاههای مخفی سیا منتقل شدهاند.
خانم سلومون در خصوص توجیه آمریکا مبنی بر اتهامات تروریستی وارد شده به این افراد و احتمال خطرناک بودن آنها تأکید میکند: «اینکه کسی مظنون به تروریسم باشد یا نه، ارتباطی به دستور کار عفو بینالملل ندارد، آنچه به ما مربوط میشود، این است که راهکار فعلی در مواجهه با این مسأله غیرقانونی و نادرست است.»
محبوس داشتن مظنونین در محلهای نامعلوم و حتی مکانهایی مانند گوانتانامو غیرقانونی و غلط است و به ما برای امن کردن دنیا هم هیچ کمکی نمیکند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
