مخالفان سنیوره به ریاست جمهوری نزدیک شدند

گروه بین‌الملل ـ جناح رقیب دولت فؤاد سنیوره دیروز با کسب یک پیروزی غافلگیرانه در انتخابات میاندوره‌ای لبنان خیزبلندی را برای کسب کرسی ریاست جمهوری برداشت. نتایج این انتخابات که 2 ناحیه «بیروت» و «متن» برگزار شد از نگاه اغلب ناظران ضربه‌ای جدی بر موقعیت جناح 14 مارس و سمبل آن فؤاد سنیوره بود.

در انتخابات ناحیه متن دو چهره شاخص از مسیحیان مارونی به نمایندگی دو جناح درگیر (8 مارس و 14 مارس) شرکت داشتند. با میشل عون از طیف مخالفان دولت و امین جمیل از جبهه متحدان دولت که هر دو از نامزدان جدی جانشینی امیل لحود رئیس‌جمهوری این کشور هستند. کمیل خوری نامزد حزب آزاد ملی لبنان به رهبری میشل عون در برابر امین جمیل رئیس حزب کتائب وارد کارزار انتخاباتی شد. جمیل در اندیشه تصاحب کرسی نمایندگی پسرش پیر جمیل که سال گذشته ترور شده بود اما این رهبر فلانژیست در برابر نامزد مورد حمایت عون مارونی پذیرای شکست شد. اما انتخابات میاندوره‌ای دیروز حاوی نکات مهم دیگری نیز بود.

این انتخابات در شرایطی صورت گرفت که نبرد ارتش با نیروهای فتح‌الاسلام در اردوگاه نهرالبارد همچنان ادامه دارد و تقلای دولت برای بقای خود در برابر مبارزات گروه 8 مارس که مشروعیت آن را به چالش طلبیده، اوضاع مبهمی را در کشور بوجود آورده است. اما ناظران داخلی لبنان به تأیید و تحسین انتخابات دیروز پرداختند. آنها می‌گویند آرامش انتخابات به‌رغم تفاوت‌های حاد قومی مؤید دموکراسی انتخاباتی است که آن را از تقلب مبری ساخته است. اما سوای رونق فضای رقابت در انتخابات دیروز مسأله با اهمیت نتیجه این مبارزه است. امین جمیل و میشل عون از کاندیداهای احتمالی انتخابات ریاست جمهوری در پاییز امسال هستند که پیروزی هر یک از نامزدها در انتخابات اخیر می‌تواند به برتری حزب برنده در رأی‌گیری آینده منجر شود. جمیل بازنده این میدان متن بود و احتمال می‌رود که این باخت نقطه پایان داستان تلاش وی در عرصه سیاسی لبنان باشد.

لبنان به دلیل ماهیت قومی و مذهبی‌اش به ساختاری گرایش پیدا کرده که قدرت سیاسی آن در میان طوایف گوناگون تقسیم شده است و از آنجا که ریاست جمهوری به طور سنتی به مسیحیان می‌رسد، اکنون و با حادثه منطقه متن می‌توان محتمل‌ترین نیروی پیروز در انتخابات ریاست جمهوری را میشل عون از مخالفان دولت فؤاد سنیوره نخست‌وزیر دانست. جمیل به دلیل آن که نتوانست به پارلمان راه یابد خود را در فضایی بهت‌آور یافته که تحقق آرزوهای سیاسی‌اش در مقام یک رئیس‌جمهور یا یک نیروی قومی در لبنان را محال ساخته است. افزون بر این، نتایج انتخابات حکایت از آن دارد که خاندان سیاسی وی در این کشور ابهت گذشته را ندارد و مردم لبنان دیروز عملاً، در خروج از عرصه سیاسی را به وی نشان دادند. البته هنوز برخی همراهان سنیوره مدعی هستند که با آن که میشل عون برگ برنده را از آن خود کرده اما محبوبیت لازم را در میان هم‌کیشان مارونی ندارد. با این حال او می‌تواند در انتخابات بعدی به آرای مسیحیان ارتدوکس، کاتولیک و ارامنه امیدوار باشد.

دلایل شکست جمیل و پیروزی عون را می‌توان در مبارزات انتخاباتی کاندیداها جست‌وجو کرد. جمیل در این مبارزات همواره بر نقش خانواده جمیل در سیاست لبنان رجوع می‌کرد و توانمندی‌های خود در دوران گذشته ریاست جمهوری‌اش را به رخ مردم می‌کشاند. قتل پسرش پیر، که در کابینه سنیوره بر کرسی وزارت تکیه داده بود، محور دیگر تبلیغات انتخاباتی بود. او از گروه 14 مارس و حامی سنیوره است. بنابراین ارزش‌های این دولت و نحوه عملکرد آن را برجسته می‌ساخت که این سخنان در میان لبنانی‌ها مخاطب ندارد. اما کاندیدای مورد حمایت عون که از گروه‌ مخالف 8 مارس است از خاندان سیاسی خود سخنی به میان نیاورد و تنها به عملکرد دولت تاخت. وی (عیتانی) همواره تأکید می‌کرد که دولت کنونی نماینده مردم نیست و باید بنا به خواست مردم که سال گذشته تظاهرات گسترده‌ای را علیه آن سازماندهی کردند، کنار برود. بر اساس این معادله می‌توان انتخابات اخیر را جدالی میان 8 و 14 مارس دانست و از هم‌اکنون نتیجه آن را پیش‌بینی کرد که در آن ورق به نفع مخالفان دولت برخواهد گشت.

رفراندومی به نفع 8 مارس

دوستان جمیل بدون تردید سپس از اعلام نتایج دریافتند که حتی رنج خانوادگی ناشی از دست دادن فرزند و یادآوری خاطرات خوش دوران ریاست جمهوری جمیل نیز برای آنان رأی نمی‌آورد. بلکه در شرایط فعلی حاکمیت لبنان و پایان بحران سیاسی آن برای مردم حائز اهمیت بیشتری است. عیتانی و گروه‌های هوادارش بخوبی دریافته بودند که مسیحیان نیز از دولت رضایت ندارند و تأکید رهبران مسیحی 14 مارس بر حمایت از دولت آنان را از سایر بخش‌های کشور، بیگانه ساخته و حاکمیت کشور را به خطر انداخته است. عون در این جدال نشان داد که جناح 8 مارس از تجربه‌ای کلان در مبارزه بهره می‌گیرد. میشل عون در سال 2006 زمانی که از تبعید در فرانسه به کشور بازگشت آنچه را که او «فئودالیسم فرقه‌ای» می‌خواند و نیز شکاف‌های سیاسی میان طوایف را بشدت مورد انتقاد قرار داد.

به گفته تحلیلگران پیروزی اخیر نشاندهنده حمایت مردم از دیدگاه‌های او و جناحش در این‌باره است که سرانجام توازن سیاسی را به نفع 8 مارس رقم زد. ژنرال میشل عون در اتحادی که با حزب‌الله به وجود آورده خواستار پیوستن گروه‌های دیگر به این اتحاد شده تا سیطره انحصاری مجموعه خاندان‌های سیاسی حاکم بر لبنان را که جمیل یکی از مظاهر اصلی آن بود محو کند.

او تاکنون به بخشی از هدف خود رسیده اما جدال نهایی در 27 نوامبر (6 آذرماه) خواهد بود. در آنجا پارلمان 128 نفری لبنان رئیس‌جمهور بعدی را برخواهد گزید. در این پارلمان 64 کرسی در اختیار مسیحیان و 64 کرسی دیگر در اختیار مسلمانان است. نظر به این که مسیحیان بتدریج از هواداران 14 مارس نظیر جمیل رویگردان شده‌‌اند و مسلمانان و دیگر گروه‌ها به واسطه مقاومت حزب‌الله ـ مخالف دولت و از طیف‌های 8 مارس ـ به مخالفت با سنیوره برخاسته‌اند براحتی می‌توان شکست دوم جمیل (14 مارس) در رقابت برای ریاست جمهوری را به عیان دید.