مذاکره پس از 27 سال

 علی زمانی

امروز حسین کاظمی‌قمی، سفیر ایران در بغداد به عنوان رییس هیات مذاکره‌کننده ایران با برایان کراکر، سفیر آمریکا در بغداد در مورد عراق مذاکره می‌کند. این دور مذاکرات، نخستین مذاکرات رسمی دو کشور از زمان قطع روابط دیپلماتیک در سال 1359 است و به موضوع "بحران عراق" اختصاص خواهد داشت پیش از این آمریکا اعلام کرده بود که مایل است مذاکرات پیش رو در بغداد، در سطح سفرای دو کشور باشد و درخواست رسمی برپایی این مذاکرات، به واسطه مقام‌های عراقی به ایران، ارائه شده بود. "مذاکره با آمریکا" همواره از موضوعات بسیار حساس برای سیاستمداران ایران بوده و مخالفت و موافقت‌ها با این اقدام دیپلماتیک، وجود داشته است. با این حال، مذاکراتی که امروز آغاز می‌شود، از سوی برخی مقام‌های عالی‌رتبه آمریکایی، و همچنین تحلیل‌گران، اتفاقی بسیار مهم خوانده شده است. جان نگروپونته، معاون وزارت امور خارجه آمریکا پیش از این گفته بود برنامه مذاکره و گفت‌وگوی آتی میان ایران و آمریکا را "پیشرفت غیرمنتظره‌ای" نیست، اما این مذاکرات را "تحول مهمی" برای دو کشوری که به "شدت درگیر عراق" هستند، توصیف کرد.

رایان کراکر اولین مذاکره‌کننده

رایان کراکر متولد 19 ژوئن 1949 در واشنگتن است. پدرش کارمند نیروی هوایی آمریکا بود و وی نیز تحصیلات ابتدایی خود را در کشورهای مراکش، کانادا، ترکیه و همچنین آمریکا طی کرد. او در سال 1971 مدرک کارشناسی خود را در رشته ادبیات انگلیسی گرفت. آقای کراکر در سال 2001 موفق به کسب دکترای افتخاری در رشته حقوق از دانشکده ویتمان واشنگتن شد. رایان در سال 1979 با کریستین بارنز، منشی وزارت امور خارجه آمریکا در بغداد آشنا شد و پس از آن ازدواج کرد. در سال 1971 به سرویس خارجه آمریکا ملحق شد که پس از آموزش زبان فارسی در سال 1972 سرکنسول آمریکا در خرمشهر شد. وی در سفارت آمریکا در کشورهای قطر، عراق و مصر نیز خدمت کرد. آقای کراکر در سال 1990 سفیر آمریکا در لبنان، در سال 1994 سفیر آمریکا در کویت و همچنین در سال 1998 سفیر آمریکا در سوریه بود. کراکر 57 ساله همچنین از بمبگذاری سال 1983 سفارت آمریکا در بیروت جان سالم به در برده که در آن زمان به مرگ 63 آمریکایی از جمله 17 تفنگدار منجر شد. طی تجاوز عراق به کویت در سال 1990، وی رییس نیروهای ضربت عراق- کویت شد. کراکر در سال 1974 مسئول بخش اقتصاد و بازرگانی سفارت آمریکا در قطر بود، او سال‌ها وقت خود را برای فراگیری زبان عربی صرف کرد و پس از تکمیل مطالعاتش در سال 1978 در بخش خارجی دانشکده عربی در تونس به بغداد رفت و به عنوان مسوول بخش اقتصاد- بازرگانی منافع آمریکا در این کشور به کار پرداخت. وی مطالعات وسیعی در زمینه فرهنگ، تاریخ و زبان منطقه خاورمیانه دارد و به خوبی با مسایل این منطقه آشناست. او به دلیل خدماتش به کشور آمریکا موفق به کسب چندین مدال و نشان‌ افتخار شده و در ژانویه 2002 فرستاده موقت آمریکا در دولت جدید افغانستان و در سال 2004 نیز سفیر آمریکا در پاکستان شد و اکنون به جای زلمی خلیل‌زاد به عنوان سفیر آمریکا در عراق مشغول کار است. کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا در مراسم اعلام نامزدی رایان کراکر گفت که اندک دیپلماتهایی هستند که دارای چنین سوابقی مانند رایان باشند. وی زبان فرهنگ منطقه را می‌داند. رایان کراکر از کارشناسان مسائل خاورمیانه و از مشاوران اولیه طرح حمله به عراق بود که به علت مشاوره دادن برای اعطای سریع قدرت به عراقی‌ها توسط "پل برمر" اخراج شده بود، ولی هم‌اکنون بار دیگر نظرات او مورد توجه قرار گرفته است.

همه چیز به نفع ایران است

واشنگتن‌ پست نیز در تحلیلی آورده است در گفت‌وگوهای بین سفرای ایران و آمریکا در عراق همه چیز به نفع ایرانی‌ها است و واشنگتن به تهران خواهد گفت که چگونه می‌تواند به برقراری ثبات در عراق کمک کند. مقامهای ارشد آمریکایی گفته‌اند رایان کروکر سفیر آمریکا در عراق، همچنین گامهایی را که ایران می‌تواند برای کمک به برقراری ثبات در این کشور چه از نظر سیاسی و چه از نظر نظامی بردارد، ارائه خواهد کرد. به گفته این منابع، هرگونه دیدار بعدی بین مقامهای ایرانی و آمریکایی به کیفیت این گفتگو و همکاری ایران طی هفته‌های آتی بستگی دارد. یک مقام ارشد دولت آمریکا که خواست نامش فاش نشود، گفته اگر این دیدار سودمند واقع شود و این قول داده شود که این دیدارها با ارزش خواهد بود، ما با دیدار دوم موافقت خواهیم کرد. تحلیل‌گران هم اینگونه ابراز عقیده کردند که دولت جرج بوش رئیس‌جمهوری آمریکا با اهرم کم‌قدرتی وارد گفتگو می‌شود. "بروس ریدل" کارشناس مسائل خاورمیانه در انستیتو بروکینگز و از اعضای سابق مشاور امنیت ملی آمریکا و سیا (سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا) گفته در این گفتگوها همه چیز- در جغرافی، جمعیت‌شناسی و زمان- به نفع ایرانی‌هاست و آنها بر این مسئله واقفند. روابط ایران با هر حزب سیاسی در جوامع شیعه و کرد بهتر از ماست. ایران دارای بهترین ابزار اطلاعاتی در عراق است. این کشور همچنین از مزایای یک رابطه مذهبی با اکثریت مردم برخوردار است که یک رابطه منحصر به فرد محسوب می‌شود.

حضور زیباری در نشست

همچنین وزارت امور خارجه عراق دیروز اعلام کرد که هوشیار زیباری امروز در نشست آمریکا و ایران در خصوص عراق حضور می‌یابد. به نقل از خبرگزاری عراق، براساس بیانیه وزارت خارجه عراق، رایان کروکر سفیر آمریکا در عراق و حسن کاظمی ‌قمی سفیر ایران در بغداد، امروز با حضور هوشیار زیباری وزیر خارجه عراق دیدار می‌کنند. در این بیانیه آمده است: این دیدار از نتایج دو کنفرانس برگزار ‌شده در شرم‌ الشیخ است. سخنگوی دولت عراق نیز پیش از این بر حضور یک مسئول عراقی در این مذاکرات تاکید کرده بود.