بحران گروگانگیری در افغانستان همچنان ادامه دارد
حکایت گرفتاران کرهای ایالت غزنه
محمدحسین روانبخش
روز پنجشنبه 28 تیر ماه 23 تبعه کره شمالی که 18 تن از آنها زن بوده و به یک گروه خیریه کلیسایی تعلق داشتند، هنگامی که با اتوبوس از قندهار به کابل باز میگشتند توسط افراد مسلح طالبان در ولایت غزنه افغانستان ربوده شدند.
نیروهای طالبان بلافاصله با اعلام این اقدام خود برای رهایی گروگانها خواستار آزادی زندانیان خود از زندانهای افغانستان و همچنین خروج نیروهای کره جنوبی ـ که در قالب نیروهای چند ملیتی در افغانستان هستند ـ شدند. مهلت اولیه طالبان کمتر از یک هفته بود که با پایان آن، پلیس ایالت غزنه اعلام کرد جسد یکی از گروگانها که تیرباران شده بود را در بیابانهای این ولایت یافته است. براساس اعلام وزارت خارجه کره جنوبی، مقتول «بائه هیونگ کیو» 42 ساله و کشیش پروتستان بوده که رهبری گروه ربوده شده را برعهده داشت.
طالبان همچنین تهدید کرد که در صورتی که تا بعدازظهر روز بعد خواستههای آنها عملی نشود، گروگان دیگری را خواهد کشت. همزمان منصور دادالله از اعضای طالبان در مصاحبهای با کانال 4 تلویزیون انگلیس از ادامه آدمربایی خارجیان در افغانستان سخن گفت و اعلام کرد: گروگانگیری روشی مفید است و اعضای طالبان دستور دارند شهروندان خارجی را هر کجا که یافتند به گروگان بگیرند!
وی که خود اوایل سال جاری میلادی در مقابل رهایی خبرنگار ربوده شده ایتالیایی از زندان دولتی افغانستان آزاد شد، معامله بر سر آزادی گروگانهای خارجی را اقدامی موثر دانسته است.
پلیس افغانستان طی ماههای اخیر سفر شهروندان خارجی به نقاط بیرون از کابل را منع کرده و گفته میشود به منظور اعمال این ممنوعیت، در مسیرهای خروجی از پایتخت پاسگاههای بازرسی ایجاد شده است. هنگام ربوده شدن شهروندان کرهای، مقامات پلیس غزنه گفتند که اگرچه این افراد قصد عبور از مسیری خطرناک را داشتند اما سفر خود را به اطلاع مقامات امنیتی افغانستان رسانده بودند تا برای آنان محافظ مسلح تعیین شود. وضعیت نابسامان افغانستان، فرصت مناسبی برای گروههای مسیحی به وجود آورده تا به دنبال تبلیغ دین خویش در میان مردم رنج کشیده افغانستان باشند و به نظر میرسد گروه گرفتار کرهای هم برای نیل به این هدف، به افغانستان سفر کرده بود. دولت کره جنوبی بعد از این اتفاق، سفر تمامی شهروندان خود به افغانستان و عراق را ممنوع اعلام کرد (در بعضی خبرها نام ایران هم به عنوان منطقه ممنوعه برای سفر شهروندان این کشور آمده بود که بعدا اعلام شد اشتباهی صورت گرفته و منظور عراق بوده است). با انتشار خبر ربوده شدن شهروندان کره جنوبی، همچنین راهپیماییهای مختلفی در این کشور در حمایت از خروج نظامیان کرهای از افغانستان برگزار شده است و به نظر میرسد فشار افکار عمومی بر دولت این کشور روبه تزاید است.
4 مرداد جسد دومین گروگان کرهای در نزدیکی جادهای در ولایت غزنه پیدا شد. روز قبل از آن، «قاری یوسفاحمدی» سخنگوی طالبان با اعلام قتل دومین گروگان، ضربالاجل آزادی 21 گروگان دیگر را تمدید کرد و همچنین تهدید کرد که در صورت عدم اجرای خواستههای طالبان، همه گروگانها کشته خواهند شد.
وی همچنین گفت: «به دلیل اینکه، دولت افغانستان از آزاد کردن اسرای طالبان خودداری کرد، گروگان دوم کشته شد. دولتهای افغانستان و کره جنوبی مشغول دروغگویی و فریب دادن هستند و به قولشان در آزادسازی اسرای طالبان عمل نکردند.»
همزمان با این خبر، شبکه تلویزیونی الجزیره، تصاویری از گروگانهای وحشتزده کرهای را پخش کرد که طبق معمول به منبع کسب این تصاویر اشارهای نکرد.
یک روز پس از آن، از سویی در درگیری نیروهای ناتو با طالبان دستکم 50 نفر از نیروهای طالبان به قتل رسیدند و از سویی دیگر مذاکره سران محلی افغان با طالبان برای آزادی گروگانهای باقی مانده انجام پذیرفت. همچنین فرستاده ویژه رئیسجمهور کره جنوبی وارد کابل شد تا با حامد کرزای رئیسجمهور افغانستان و مقامهای بلندپایه دیگر این کشور درباره بحران گروگانها گفتوگو کند. در مذاکرات چند شب قبل میان مقامات افغانی و طالبان هیچ پیشرفتی حاصل نشده است و مذاکرهکنندگان تقاضاهای مختلفی را از سوی ربایندگان از جمله آزادی زندانیان طالبان و نیز پرداخت پول نقد شنیدند.
محمد صدیقی رئیس پلیس منطقه قرهباغ ولایت غزنه ـ که گفته میشود محل نگهداری گروگانها است ـ اظهارنظر کرد که در بین مقامات طالبان درباره آزادی گروگانها اختلافنظر به وجود آمده است. یک مقام وزارت امور خارجه کره جنوبی هم اعلام کرد: گروگانها سالم هستند و مقامها تلاش میکنند دارو و سایر اقلام را به آنها برسانند.
روز جمعه 5 مرداد، یکی از گروگانهای کره جنوبی که خود را «یوسیون جو» معرفی کرد با BBC تماس گرفت و ضمن خواستار کمک برای آزادی آنها، گفت که بیمار است و در شرایط بدی قرار دارد. این خانم کرهای که در حضور طالبان تماس میگرفت، گفت: یه مقامات کره جنوبی بگوئید برای آزادی ما کاری بکنند. در همین روز مقامهای افغانستان اعلام کردند که به دلیل اختلافات موجود میان رهبران طالبان، این گروه ضربالاجل داده شده به دولت کرزای برای اعدام یا مبادله گروگانها را تا اطلاع ثانوی تمدید کرده است.
قاری محمد یوسف سخنگوی طالبان هم گفت: حال همه گروگانها خوب است و مذاکرات با دولت افغان ادامه دارد.
وی همچنین افزود: زمان معینی برای پایان یافتن گروگانگیری تعیین نکردیم چون دولت افغانستان تاکید کرده است که این قضیه را با مذاکره حل میکند اما اگر مذاکره با شکست همراه باشد بیشک گروگانها را اعدام میکنیم.
حامد کرزای رئیسجمهور افغانستان هفتم مرداد در دیدار فرستاده ویژه رئیسجمهور کره جنوبی با عنوان اینکه «گروگانگیری موجب شرمساری مردم این کشور است» قول داد که دولتش، تمام تلاش خود را برای رهایی بیخطر شهروندان ربوده شده کرهای بهکار خواهد بست.
دولت کره جنوبی، هیات بلندپایهای را برای مذاکره در مورد سرنوشت 21 گروگان را به افغانستان اعزام کرد تا شاید با رایزنی و همکاری دولت کرزای بحران گروگانگیری به پایان رسد. از سوی دیگر، پاپبند یکت شانزدهم رهبر کاتولیکهای جهان هم خواستار رهایی گروگانهای کرهای در افغانستان شد. وی پس از مراسم نیایش روز یکشنبه در رم گفت: گروگانگیرها باید از این اعمال شیطانی دست بردارند و کرهایها را آزاد کنند.
شورای اعلای افغانستان هم با انتشار اعلامیهای خواهان رهایی گروگانها شد. این شورا در اطلاعیه خود اعلام کرد: شورای سراسری عملا از رهبران طالبان به طور جدی میطلبد تا به پیروی از فرمانهای پیامبر بزرگوار اسلام که در همه حالات، حتی در جنگ با کفار ـ کشتار زنان و اطفال را نهی نموده، عمل کنند. این شورا همچنین از طالبان خواسته است که باعث خدشهدار شدن تاریخ افغانها نشوند.
با این وجود، طالبان تهدید کردند بقیه گروگانها را اگر با درخواستشان مبنی بر آزادی 8 نفر از نیروهای اسیرشان موافقت نشود، خواهند کشت. همچنین اعضای گروه مذاکرهکننده با طالبان که 2 تن از نمایندگان مجلس جزو آنها هستند از عدم پیشرفت مذاکرات خبر دادند.
قاری یوسفاحمدی، سخنگوی طالبان نیز گفت که آنها فهرستی از 23 زندانی مورد نظر خود را برای آزادی در ازای اتباع کرهای اعلام کردهاند و هم اکنون منتظر پاسخ دولت افغانستان هستند. وی افزود: دولت به ما گفته که به زمان برای مذاکره نیاز دارد و بزودی اسرای ما را آزاد خواهند کرد.
سخنگوی طالبان ابراز امیدواری کرد که فرستاده رئیسجمهور کره جنوبی بتواند دولت افغانستان را متقاعد به تبادل زندانیان کند. وی برای چندمین بار تاکید کرد: اگر آنها اسرای طالبان را آزاد نکند، طالبان هیچ گزینهای جز کشتن گروگانهای کرهای نخواهد داشت.
با ادامه یافتن بحران، از طرفی طالبان مهلت جدیدی برای دولت افغانستان تعیین کرد (هشتم مرداد) و مقامات افغانستان هم گفتند که حاضرند برای آزادی شهروندان کرهای با طالبان معامله کنند.
والی ایالت غزنه افغانستان در گفتوگویی با یکی از شبکههای خبری انگلستان گفت: دولت افغانستان حاضر است در مقابل آزادی مردان به گروگان گرفته شده با طالبان وارد معامله شده اما آنها (طالبان) باید، زنان ربوده شده را بدون هیچ قید و شرطی آزاد کنند. قاری یوسف احمدی هشدار داده بود اگر دولت تا ظهر 8 مرداد با خواستههای طالبان موافقت نکند، طالبان برخی از گروگانها را خواهد کشت. این سخنگوی طالبان هم به BBC گفت که طالبان هیچکدام از گروگانها را بدون پذیرفته شدن خواستههایشان آزاد نمیکنند. همچنین طالبان به رسانهها اعلام کردند که در فهرست فرماندهان اسیر خود ـ که به نظر آنها باید با گروگانها مبادله شوند ـ تغییراتی وارد کردهاند. نامهایی که قبلا اعلام شده بود جزو اسرایی بودند که تحت اسارت نیروهای آمریکایی در بگرام زندانی بودند اما در فهرست جدید، آنها خواستار آزادی زندانیان تحت اسارت دولت افغانستان در زندان پل چرخی شدند.
خبر آمادگی دولت افغانستان برای معامله با طالبان در حالی منتشر میشود که بیشتر مقامات افغان گفته بودند اگر مذاکره با طالبان به نتیجه نرسد به نیروی نظامی متوسل خواهند شد.
هشتم مرداد ماه بعد از پایان مهلت، محمد گیلانی نماینده هیات مذاکرهکننده افغانستان که در ایالت غزنه بسر میبرد، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه گفت: طالبان به ما اطلاع دادند که با وجود اتمام مهلت تعیین شده همه گروگانها زنده هستند.
وی همچنین خبر داد که مذاکرات با گروگانگیرها به بنبست رسید و طالبان در این مذاکرات هیچ انعطافی از خود نشان ندادند. وحیدالله مجددی رئیس هیات مذاکرهکننده از طرف دولت افغانستان نیز در این خصوص اعلام کرد: ما از طالبان درخواست کردهایم که یک مهلت 48 ساعته دیگر به ما بدهند تا زمینه یک تصمیمگیری منطقی را فراهم کنیم و اکنون منتظر پاسخ طالبان هستیم.
رسانههای خبری پیگیر این موضوع همچنین خبر دادند سخنگوی طالبان از زمان پایان ضربالاجل، تلفن همراه خود را خاموش کرده و امکان ارتباط با او امکانپذیر نیست. بنا به آنچه خبرگزاریها نوشته بودند اختلاف در مذاکرات دولت افغانستان و طالبان از آن جا نشات گرفت که مقامات دولتی اصرار داشتند زنان گروگان گرفته شده باید بدون قید و شرط آزاد شوند و مابقی گروگانها با اسرای طالبان مبادله شوند اما طالبان حاضر به چنین کاری نبودند.
دهم مرداد ماه، حامد کرزای رئیسجمهور افغانستان خبر داد که مقامات افغان برای حفظ جان گروگانهای کرهای هر کاری که بتوانند انجام میدهند اما تبادل آنان با اسرای طالبان در دستور کار نیست. وی تاکید کرد: به طور کلی با قبول در خواستهای ربایندگان نباید گروگانگیری را تشویق کرد.
از سوی دیگر بستگان گروگانها در سئول پایتخت کره جنوبی مقابل سفارت آمریکا در این کشور تجمع کرده و خواستار دخالت واشنگتن برای حل بحران شدند که تا آن روز 14 روز ادامه پیدا کرده بود. این تجمع ادامه راهپیماییها و تجمعهای قبلی در سئول بود که اکثر آنها در نزدیکی سفارت آمریکا انجام میشد و در آن، مردم کره شعارهایی مانند، رد بوش! نکش! مذاکره کن» و «بوش! تو مسئولی» سر میدادند. خانواده گروگانها و دولت کره جنوبی تاکید دارند که باید خواسته طالبان در مورد تبادل زندانیان اجرا شود اما آمریکا و سایر کشورها با چنین امر مخالف هستند. آنها دولت افغانستان را به دلیل تبادل 5 نیروی اسیر طالبان با یک خبرنگار ایتالیایی در چند ماه قبل مورد انتقاد قرار داده بودند. به نظر میرسد اظهارنظر حامد کرزای هم در واقع بازگویی خواسته این کشورها بود.
سازمان دیدهبان حقوق بشر که مقر آن در نیویورک قرار دارد نیز خواستار آزادی فوری گروگانهای کرهای شد و اعلام کرد که گروه طالبان به دلیل قتل 2 گروگان جزو جنایتکاران جنگی است.
در اوج بحران گروگانگیری اتباع کره جنوبی، خبر رسید که اجساد 4 مقام قضایی افغان که دو هفته قبل ربوده شده بودند در ولایت غزنه ـ محل دستگیری و اختفای کرهایها ـ پیدا شد. سخنگوی طالبان نیز بلافاصله در تماس تلفنی با خبرنگاران مسئولیت اعدام آنها را به عهده گرفت و گفت که این افراد چون برای دولت افغانستان کار میکردند، کشته شدند. به گفته معاون رئیس پلیس غزنه این 4 نفر، قضات دادگاه ولایت پکتیکا در همسایگی غزنه بودند که دو روز پس از شروع گروگانگیری، ناپدید شده بودند.
طالبان ضربالاجل 48 ساعته دیگری برای دولت افغانستان تعیین کرد. با نزدیک شدن پایان این ضربالاجل یک مقام افغان اعلام کرد: دولت افغانستان تحت فشار دولت کره جنوبی، سرانجام برای آزادی گروگانها، چارهای جز آزاد کردن اسرای طالبان ندارد. براساس گزارش پایگاه اینترنتی روزنامه لوموند، مشاور دولت افغانستان که خواست نامش فاش نشود، افزود در غیر این صورت طالبان همه گروگانها را خواهد کشت و این مناقشه ممکن است هفتهها به درازا بکشد.
این مقام افغان همچنین اظهار داشت: مقامات افغانستان امروز تاوان اشتباه و هزینه سنگین تحویل اسرا برای آزادی خبرنگار ایتالیایی را میپردازند.
شبکه خبری الجزیره نیز از درخواست کره جنوبی برای دخالت آمریکا در ماجرای گروگانگیری خبر داد. این شبکه خبری اعلام کرد مادر «کیم جونگجا» یکی از گروگانها از مردم آمریکا و سراسر جهان درخواست کرده که برای پایان دادن مسالمتآمیز به موضوع گروگانهای کره جنوبی در افغانستان آنها را حمایت کنند. در پی این درخواست، سخنگوی دفتر ریاست جمهوری کره نیز گفت که آنها از برخورد جامعه جهانی در چنین مواردی آگاهند اما فکر میکنند ارزش آن را دارد که برای نجات دادن جان انسانهایی که هنوز در اسارت هستند، انعطاف در این قضیه نشان داده شود.
یکی از سخنگویان طالبان هم روز چهارشنبه 10 مرداد اعلام کرد که شمار زیادی از 21 کرهای گروگان، بیمار شدهاند و حال دو تن از آنها وخیم است. «قاری محمدیوسف» در تماس تلفنی با خبرگزاری رویترز در غزنه گفت که دو گروگان زن به شدت بیمار هستند و با توجه به این که طالبان داروهای مورد نیاز برای درمان بیماری ناشناخته آنها را در اختیار ندارد، احتمال مرگ آنها وجود دارد.
با نزدیک شدن پایان مهلت جدید طالبان، نیروهای امنیتی افغانستان با پخش اعلامیه در بخشهایی از ولایت غزنه از احتمال آغاز عملیات در این مناطق خبر دادند. این نیروها با پخش اعلامیهها از طریق هلیکوپتر، از ساکنان مناطق اطراف محل نگهداری گروگانهای کره خواستند این محلات را ترک کنند تا در جریان عملیات، آسیبی به آنها نرسد. پیش از آن هم گزارشهایی به نقل از برخی مقامات محلی در ولایت غزنه منتشر شده بود که از آغاز عملیات نظامی برای آزادی گروگانهای کرهای خبر میداد اما سخنگوی وزارت دفاع افغانستان این گزارشها را رد کرد.
سخنگوی وزارت دفاع افغانستان، درباره اعلامیههای پخش شده هم گفت که این اعلامیهها در مورد عملیات نظامی است که ربط چندانی به گروگانگیرها ندارد. بعضی خبرگزاریهای غربی هم به نقل از شاهدان عینی در ایالت غزنه خبر دادند که نیروهای امنیتی افغان و ناتو، جستجو و بازرسی برخی خانهها در این منطقه را آغاز کردهاند. در همین حال، دولت کره جنوبی که به نظر میرسید 10 روز پس از فرستادن هیاتی به افغانستان برای مذاکره و تلاش برای رهایی گروگانها، از هر تلاشی برای آزادی گروگانها فروگذار نمیکند، دست به دامن دولت پاکستان شد و از این کشور خواست برای آزادی گروگانها از چنگ طالبان کمک کند.
با به بنبست کامل رسیدن بحران، نیروهای طالبان یکبار دیگر با گفتوگو و مذاکره درباره سرنوشت گروگانها موافقت کرد اما این بار گفت که موافق با گفتوگوی رودررو با مقامهای کره جنوبی برای بحث در این باره است. ضمن اینکه مقامات طالبان از نمایندگی سازمان ملل در افغانستان خواست تا امنیت آنها را در صورت ملاقات با هیاتی از سوی کره جنوبی تامین کند.
برای این مذاکرات محلی تحت کنترل نیروهای ناتو پیشنهاد شد که طالبان از قبول انجام مذاکره در آن محل امتناع ورزید و این در حالی بود که نیروهای امنیتی، ناحیه محل اختفای گروگانها را تحت محاصره قرار داده بودند، جادههای منتهی به منطقه بسته شده و خانههای اطراف جستجو میشد. ضمن اینکه از میان اخبار حاشیهای این بحران، این خبر هم قابل توجه بود که یک مذاکرهکننده ارشد افغان از پست خود استعفا داد چرا که عقیده داشت دولت کابل نمیتواند ایمنی او را تضمین کند.
گروگانگیری در افغانستان در حال تبدیل شدن از استثنا به قاعده است و به نظر میرسد گروه افراطی طالبان از این حربه به عنوان دستاویزی برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکند و در صورت موفقیت در تحقق خواستههایش همچنان از این اقدام ناجوانمردانه استفاده کند. بحران گروگانهای کره جنوبی در حالی ادامه دارد که حداقل یک فقره آدمربایی و گروگانگیری دیگر که حل نشده است، توسط این گروه به انجام رسیده است.
سابقه نیروهای طالبان نشان میدهد که این گروه هیچ محدودیتی در انجام اقدامات جنایتکارانه پیشروی خود نمیبیند. همچنان که در زمان پیشروی این گروه و فتح کل افغانستان، دقیقا در همین روزها، چند دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی ـ شهید محمود صارمی ـ را در هرات دستگیر و به شهادت رساندند.
طالبان از دیدگاه صاحبنظران قسمتی از شبکه تروریستی القاعده است که با برداشتهای نادرست و افراطی از دین اسلام دست به چنین اقداماتی میزند. در زمان حکومت این گروه بر طالبان ـ قبل از حمله آمریکا به افغانستان ـ اقدامات عجیب این گروه مثل قرار دادن محدودیتهای بسیار برای زنان، مخالفت با فیلمبرداری، عکس و کشیدن عکس، تعطیلی رادیو و تلویزیون، تخریب آثار باستانی افغانستان از جمله مجسمه عظیم بودا، باعث این تصور غلط در میان افکار عمومی دنیا شده بود که چنین دستوراتی براساس دین اسلام است.
ریشه پیدایش گروه طالبان به زمان حکومت دولت وابسته به شوروی سابق در افغانستان برمیگردد که این گروه در کنار دیگر گروههای جهادی به مبارزه با حکومت دستنشانده مشغول بود اما بودجه و امکانات خود را از آمریکا و عربستان سعودی تامین میکرد. به طور کلی میتوان گروههای تروریستی مثل طالبان را ساخته و پرداخته دولت آمریکا در دوران جنگ سرد دانست که حالا پس از یک یا دو دهه، آمریکا پرچمدار مبارزه با آنها شده است.
این قبیل گروگانگیریها باعث شده تا افکار عمومی کشورهای تحت سلطه آمریکا چون کره جنوبی، منتقد سیاستهای دولت آمریکا و شخص جورجدبلیو بوش شود و راهپیماییها و تجمعات گستردهای در این خصوص تشکیل شود اما نمیتوان این احتمال را هم از نظر دور داشت که شاید همچنان دولت استکباری آمریکا با کارتهای طالبان بازی میکند و از طریق بحرانهایی چون گروگانگیری کرهای در حال زیرساخت سیاستهای درازمدت استکباری خود باشد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
