مسعود بصیری
گروه سیاسی: در حالی رسانهها از سفر تیم فنی و حقوقی آژانس بینالمللی انرژی اتمی هستهای در روز چهارشنبه (امروز) به ایران خبر دادهاند که در ماههای اخیر تغییرات محسوسی در ماجرای مذاکرات هستهای ایران و غرب ایجاد شده است.
این تیم که معاون البرادعی سرپرستی آن را برعهده دارد، قرار است در مذاکرات کارشناسی با مقامهای ایرانی به اندک مسایل و سؤالات باقی مانده در خصوص فعالیت هستهای ایران بپردازند. جمهوری اسلامی ایران بارها از این سفرها استقبال کرده و البته رویکرد افزونتر به فعالیتهای اعتمادساز را به بازگشت پرونده هستهای ایران از شورای امنیت به آژانس و بررسی آن از مسیر فنی و حقوقی و نه امنیتی و سیاسی مشروط دانستهاند.
تعلیق ضرورت ندارد
دکتر علی خرم، کارشناس مسایل هستهای، سفر گروه فنی و حقوقی آژانس به ایران را در ادامه مذاکرات با سولانا و لاریجانی میداند و میگوید: مذاکرات لاریجانی و سولانا به این سمت و سو رفت که ایران بهجای اینکه فشار شورای امنیت را تحمل کند، با آژانس همکاری کند تا کار با آژانس بتواند فشار شورای امنیت و 1+5 را کاهش دهد.
مشاور وزیر خارجه ایران میافزاید: ایران میخواهد بهجای اینکه نبرد خود را با شورای امنیت ادامه دهد، بستر مذاکرات را به جای اصلی آن یعنی آژانس برگرداند، به همین دلیل ایران پیشنهادی را مطرح کرده که آژانس هر سؤالی را دارد بپرسد تا بهطور شفاف پاسخ بگیرد.
خرم با اشاره به برخی ادعاهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی در خصوص عدم پاسخگویی ایران به سؤالاتش میگوید: آنها بحثهایی را درباره سانتریفیوژهای پی2، برخی از آلودگیها و مسایل دیگری مانند لیزر و دو نیمکره اورانیوم مطرح کردهاند و به همین دلیل ایران تصمیم گرفته است تا درباره همکاریهای خود با آژانس قول و قرارهای جدیدی را بگذارد.
این دیپلمات پیشین تصریح میکند: شاید علت آن، این است که ایران گمان میکند از مرز فناوری تسلط و احاطه بر سانتریفیوژها گذشته و در حال حاضر آژانس هم نمیتواند علیه ایران اقدامی انجام دهد و ایران میتواند در دو ماه آینده با بهرهمندی از پیشرفتهای تکنولوژیک خود تعداد سانتریفیوژها را به 3 هزار عدد برساند و از همکاری آژانس هم بهرهمند شود. این کارشناس روابط بینالملل تصریح میکند: این روند باعث میشود فشاری که گروه 1+5 به استناد عدم رضایت البرادعی از ایران بر کشورمان وارد میکند، کاسته شده و حجت از سوی ایران بر گروه 1+5 و اعضای دایم شورای امنیت تمام شود.
وی میگوید: ادامه این روند ممکن است، 1+5 را به این نتیجه برساند که ایران دارای شفافیت در عملکرد خود است و هم اینکه از مرز فناوری لازم گذشته و ضورت ندارد این کشور را برای تعلیق تحت فشار قرار دهند، هر چند که بحث تعلیق مدتها است از سوی ایران از دستور کار خارج شده و به بایگانی مذاکرات سپرده شده است.
کورسوی امیدواری
محمدنبی رودکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز سفر تیم آژانس را در راستای شفافسازی هرچه بیشتر فعالیت صلحآمیز هستهای ایران میداند و میگوید: ایران تاکنون بیشترین همکاری را با آژانس داشته است، اما متأسفانه برخی کشورهای غربی و بخصوص آمریکا همه تلاش خود را بهکار گرفتهاند تا با سیاسی کردن فعالیتهای هستهای ایران مانع از دستیابی کشورمان به فناوری هستهای برای مصارف صلحآمیز شوند.
وی با اشاره به انتشار خبر حفر تونل در نطنز از سوی آمریکاییها در آستانه سفر معاون البرادعی به ایران تصریح میکند: غربیها تلاش میکنند بر مبنای جنگ روانی و انتشار شایعههای دروغ، اهداف و برنامههای این سفر و نگاه جهانیان به ایران را تحت تأثیر قرار دهند و این تجربهای است که بارها از سوی آمریکا تکرار شده است.
رودکی با اشاره به شکاف ایجاد شده در گروه 1+5 تصریح میکند: آمریکاییها تلاش میکنند با انتشار شایعه و ایجاد جنگ روانی، نگرانی آژانس و اروپا را نسبت به ایران افزایش دهند و مانع نزدیک شدن آنها به مواضع جمهوری اسلامی شوند.
نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، سفر امروز معاون البرادعی به ایران را یادآور میشود و میگوید: امیدواریم با توجه به سطح بالای گروه فنی و حقوقی آژانس پس از بازدید آنها شاهد ارایه یک گزارش واقعی بر مبنای حقایق موجود باشیم. وی میافزاید: واقعیتهای موجود و پیشرفتهای ایران در بحث فناوری صلحآمیز هستهای، گروه 1+5 را هم به این نتیجه رسانده است که نمیتوان مانع ادامه فعالیت صلحآمیز هستهای در ایران شد، بخصوص پس از مذاکرات لاریجانی و سولانا میتوان گفت سطح تعاملات شکل جدیدی به خود گرفته است، بنابراین ما هم امیدواریم گزارشگران آژانس با بازدید از تأسیسات هستهای، گزارشی را بر مبنای واقعیتها به آژانس ارایه کنند و در گفتگوهای خود با کارشناسان هستهای ایران بتوانند به شکل مرضیالطرفین به حل اندک مسایل باقیمانده بپردازند.
زیاد دل نبندیم
جواد جهانگیرزاده، دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تأکید بر اینکه مشکل پرونده هستهای ایران حقوقی و فنی نیست و فشارهای سیاسی بر آن تأثیر دارند، میگوید: بیتردید بازرسان آژانس بدون هرگونه برداشت منفی و به دست آوردن دلیلی بر تخلف ایران از قوانین بینالمللی از تهران به مقر آژانس باز میگردند، اما مشکل اینجاست که غرب براساس مسایل حقوقی و فنی و نیز گزارشهای بازرسان آژانس در پرونده هستهای ایران موضع نمیگیرد.
وی میافزاید: غربیها اگر میخواستند به موضوع پرونده هستهای ما با دید فنی و کارشناسی نگاه کنند، پرونده را به شورای امنیت نمیبردند.
جهانگیرزاده با مثبت ارزیابی کردن سفرهای کارشناسان آژانس به ایران معتقد است: با وجود مفید بودن این سفرها و همکاری سخاوتمندانه تهران در این زمینه، متأسفانه تاکنون تأثیرات آن زیاد جدی نبوده، زیرا غربیها اصولاً با نگاه فنی و حقوقی پرونده ما را پیگیری نمیکنند.
وی میگوید: از آنجا که رویکرد به پرونده هستهای ایران، سیاسی شده و از روند درست و مسیر قانونی خود خارج شده بنابراین نباید از این نوع ملاقاتها انتظار معجزه داشت.
وی تأکید میکند: جهتگیری غربیها کاملاً مشخص است و آنها به دنبال مچگیری هستند و اگر هم نتوانند مچگیری کنند، به جنگ روانی و تخریب افکار عمومی دست میزنند. از اینرو بهتر است زیاد به این مذاکرات دل نبندیم، زیرا اگر آژانس تواناییهای ویژه و فوقالعادهای برای حل مناقشه هستهای ما داشت، از ابتدا اجازه نمیداد که پرونده از مسیر طبیعی خود خارج شود و براساس خواست و فشار آمریکا و برخی قدرتهای دیگر به شورای امنیت برود.