راهی که دولت اسلامگرا برگزیده است
ترکیه مالزی میشود
آرزو دیلمقانی
مقدمه:
ریچارد هلبورک، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل در دوره بیل کلینتون پس از انتخابات پارلمانی ترکیه و آغاز تحولات اساسی در این کشور اعلام کرد که غرب پیش از این نیز اعلام کرده بود که آنچه میخواهد یک اسلام مدرن در دنیای امروز است. امروز در جهان اسلام با دو کشور دموکرات رو بهرو هستیم. یکی ترکیه و دیگری مالزی. سخنان ریچارد هلبورک موج جدیدی از گمانهزنیها را در دنیای سیاسی ترکیه که روزهای پرتلاطمی را پشتسر میگذارد به وجود آورده است و این سوال را در ذهن ایجاد میکند که آیا ترکیه از نظام سکولار خود جدا شده و به کشوری مانند مالزی تبدیل خواهد شد؟
آنچه امروز در ترکیه در حال تغییر است زیاد دور از انتظار نیست. در انتخابات زود هنگام پارلمانی در ترکیه زمانی که حزب عدالت و توسعه که اعضای آن را اسلامگرایان تشکیل میدهند توانستند پیروزی قطعیای برای خود به دست آوردند همه میدانستند که به زودی رئیسجمهور ترکیه نیز عبدالله گل، وزیر امور خارجه پیشین این کشور خواهد بود.
برنامههای این حزب که اکنون پس از 5 سال توانسته است نهاد ریاست جمهوری را نیز از آن خود کند با زبان واضحتری خود را نمایان میسازد.
یکی از این برنامهها که همان تغییرات قانون اساسی برای برداشتن ممنوعیت حجاب در دانشگاهها است اکنون به صورت لایحهای به پارلمان این کشور تقدیم خواهد شد.
در ترکیه که دارای یک نظام سکولار است همانند کشور فرانسه، دانشآموزان حق استفاده از حجاب اسلامی را در مدارس و دانشگاهها ندارند. این در حالی است که سازمانهای دولتی و غیردولتی برای افزایش میزان سواد در میان دختران ترک هر روز برنامههای جدیدی را تدارک میبینند. اما در کشور مسلمانی مانند ترکیه برنامههای آموزش دختران در مدارس زمانی میتواند موثر واقع شود که پیش از آن شرایط لازم برای آموزش آنها در نظر گرفته شده باشد. ممنوعیت استفاده از حجاب اسلامی در مدارس و دانشگاهها یکی از عوامل بازدارنده تحصیل دختران در مدارس به شمار میرود.
فرصت طلایی
اما عدهای بر این عقیدهاند که این تغییرات پایههای تغییر نظام سکولار ترکیه به شمار میرود و حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان درصدد است تا اکنون که از قدرت کامل در کشور برخوردار است و دیگر یک رئیسجمهور سکولار مانند احمد نجدت سزر مانع اصلاحات قانون اساسی نخواهد شد بهترین فرصت برای سوق دادن ترکیه به سمت یک نظام اسلامی است.
اما رهبران حاکم حزب عدالت و توسعه معتقدند که اینها ترسهای بیهوده است که با واقعیت موجود فاصله زیادی دارند. عبدالله گل، رئیسجمهور ترکیه در اولین سفر رسمی خود از قبرس شمالی در پاسخ به سوال خبرنگاری که از وی در مورد اینکه ترکیه به یک مالزی دوم تبدیل خواهد شد اعلام کرد که چطور ممکن است عدهای بتوانند چنین فکری بکنند؟ ترکیه در مرحله مذاکره با اتحادیه اروپا برای عضویت کامل در این اتحادیه است. امروز عدهای در ترکیه زندگی میکنند که از مسئله حجاب میترسند، اگر چنین است ما نیز باید از آنها بترسیم.
هر چند اعضای حزب عدالت و توسعه بارها و بارها اعلام کردهاند که دنیای سیاسی آنها از دنیای مذهبی آنها به دور است اما این سخنان عبدالله گل نشان میدهد که وی خود را از طرفداران نظام سکولار کشور جدا کرده است.
در این میان سه دسته از روزنامههای ترکیه به بررسی چهرههای مختلفی از مالزی پرداختند. از دید روزنامه حریت، مالزی کشوری خطرناک است و این در حالی است که روزنامه صباح عکسی از زنان با حجاب و بیحجاب در کنار هم (چهرهای که در خیابانهای ترکیه به راحتی دیده میشود) را به چاپ رسانده است. روزنامه ملیت با یک تیتر دو پهلو به بررسی وضعیت ترکیه در مقایسه با مالزی پرداخته است.
این در حالی است که اغلب مردم ترکیه اطلاعات چندانی از مالزی ندارند و همین امر باعث شده است تا سوالات زیادی در میان مردم شکل بگیرد. روزنامه حریت در مقالهای با توجه به سخنان مالک امتیاز، یکی از حقوقدانان مالزیایی که سه سال پیش اعلام کرده بود که ترکیه به سمت اسلامگرایی به پیش میرود نوشت که با توجه با نتایج انتخابات اخیر پارلمانی در ترکیه میتوان نتیجه گرفت که پیشبینی وی چندان دور از واقعیت نیز نبوده است.
مبحث حجاب سالها است که در ترکیه به یکی از موضوعات سیاسی این کشور تبدیل شده است و امروز با از سرگیری دوباره این بحث، موضوع مالزی نیز به یکی از پررنگترین مباحث سیاسی روز ترکیه تبدیل شده است و امروزه اسلامگرایان ترک در صدد هستند تا با تغییر قانون منع استفاده از حجاب اسلامی برگ برندهای در مقابل سکولارهای این کشور داشته باشند.
مردم خواهان حجابند
با توجه به نظرسنجیهایی که اخیرا در ترکیه انجام شده است 7/73 درصد مردم این کشور با تغییر قانون منع استفاده از حجاب اسلامی در مراکز دولتی موافق هستند و 70 درصد آنها موضوع حجاب را مسئلهای سیاسی نمیدانند. این در حالی است که در حال حاضر در ترکیه بیش از 61 درصد از زنان از پوشش اسلامی استفاده میکنند و 5/70 درصد مشکلی در محجبه بودن همسر عبدالله گل نمیبینند. آنچه این روزها در ترکیه اتفاق میافتد بیش از آنکه به واقعیت نزدیک باشد ایجاد یک ترس کاذب در میان مردم است. ترکیه و مالزی دو کشوری هستند که از لحاظ فرهنگی و گذشته تاریخی تفاوتهای بسیاری با یکدیگر دارند و شاید بتوان گفت که با یکدیگر قابل مقایسه نیستند. هر چند هر دوی این کشورها از اعضای سازمان کنفرانس اسلامی به شمار میروند.
اکثریت مردم ترکیه را مسلمانان تشکیل میدهند و این در حالی است که تنها 60 درصد مردم مالزی مسلمان هستند و شاید بتوان به این موضوع اشاره کرد که درک مردم ترکیه و مالزی از اسلام با یکدیگر متفاوت است.
ترکیه کشوری است که در کنار همجواری با دنیای غرب و ایران، از تاثیرات دنیای عرب نیز دور نبوده است. مالزی به خاطر موقعیت جغرافیایی خود و ارتباط با محافظهکاران دنیای عرب شکل دیگری به خود گرفته است.
از دیدگاه ترکها مالزی نمیتواند نمونه موفقی در مدرنیته باشد و از نظر ترکیه مالزی با وجود آنکه در مرکز توجه غرب به عنوان یک نمونه موفق در دنیای اسلام قرار دارد نمیتواند برای ترکیه به عنوان یک الگو مورد قبول واقع شود. ترکیه با تکیه بر تاریخ هزار ساله خود اتحاد و همبستگی خود را از دوره عثمانی به ارث برده است و این در حالی است که مالزی یک نمونهبرداری موفق از مدل بریتانیایی حکومت است. اکنون برای ترکها به دور از ذهن است که همراه با فرهنگ و تاریخی غنی با مالزی مقایسه شوند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
