مثلث دموکراسی، نوگرایی دینی و عدالتخواهی در تحکیم

عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی دموکراسی‌خواهی در ایران را یک ضرورت خواند و گفت: معتقدم حتی حل مساله نان مردم هم در گرو حل مساله اصلاح ساختار سیاسی و دموکراتیک کردن آن است اما این به آن معنا نیست که توده مردم هم آگاهانه دنبال دموکراسی هستند.

به گزارش ایلنا، هاشم آقاجری در دیدار اعضای دفتر تحکیم وحدت که روز نهم اردیبهشت ماه برگزار شد،‌ ضمن تبریک دوره جدید شورای مرکزی دفتر تحکیم به اعضای آن، در تحلیل جایگاه تحکیم وحدت گفت: جنبش دانشجویی بدون بدنه معنا ندارد، ‌همانطور که سر بدون تن جان ندارد، مثل گروه‌های اصلاح‌طلب که سری هستند که از تن جدا هستند. فکر کردن به تحکیم این روابط بین سر و تن و فعال کردن و معنادار کردن جنبش دانشجویی پایه هرگونه برنامه‌یی است. شما اگر نتوانید بین تحکیم و دانشگاه‌ها و دانشجویان همدلی و همزبانی و ارتباط و همکاری برقرار کنید، در نهایت کاری از پیش نمی‌برید.

وی با بیان اینکه تحکیم باید جایگاه تئوریک خود را تعریف کند، گفت: تحکیم باید مشخص کند که به عنوان تشکیلاتی با تاریخ و هویتی مشخص و خاص که البته پویا و سیال بوده کجا می‌خواهد بایستد.

آقاجری با اشاره به اینکه هویت دفتر تحکیم وحدت بر سه رأس مثلث دموکراسی، نوگرایی دینی و عدالت‌خواهی بنا شده است، تصریح کرد: تحکیم باید در تقویت این سه ضلع بکوشد تا بتواند هم با جنبش‌هایی مانند جنبش زنان ارتباط داشته باشد و هم با جنبش‌های فرودستان و کارگران گفت‌وگو کند.

این استاد دانشگاه افزود: استراتژی دوری از قدرت و نقد قدرت که تحکیم برای خود تعریف کرده است، نشان می‌دهد تحکیم می‌خواهد خود را در یک مقوله روشنفکرانه و مدنی تعریف کند، در مقوله پایینی‌ها نه بالایی‌ها، در عرصه عمومی نه عرصه نهادهای قدرت و بخشی از یک جنبش تحول‌خواه و ترقی‌خواه باشد اما این تحول‌خواهی و ترقی‌خواهی خود را در چارچوب پروژه مسالمت‌آمیز و عاری از خشونت و تدریجی دنبال می‌کند چرا که امکان تحولات ناگهانی در ایران با واقعیت‌های موجود ناسازگار است. هاشم آقاجری آسیب جنبش زنان را سیاسی کردن مطالبات و فعالیت‌هایشان دانست و گفت: زنان در سه سطح باید درگیر برآوردن مطالبات خود شوند، اول فقه است، دوم فرهنگ و سنت و در آخر سیاست، اما جنبش زنان هم‌اکنون به سراغ آخرین مقطع حل مشکلات خود رفته و تمام هم خود را مصروف آن می‌کند و این شاید موجب به بن‌بست رسیدن یا تحلیل رفتن انرژی آنان شود.

آقاجری ضمن بیان دغدغه‌های خود در مورد انتخابات پیش‌روی مجلس اظهار داشت: هنوز به جمع‌بندی در این باره نرسیده‌ام. بسیاری از ما در دوم خرداد دچار این توهم شده بودیم که گویا قاطبه مردم دموکراسی می‌خواهند. درست است که دموکراسی‌خواهی در ایران یک ضرورت است و ما معتقدیم که حل حتی مساله نان مردم هم در گرو حل مساله اصلاح ساختار سیاسی و دموکراتیک کردن آن است اما این به آن معنا نیست که توده مردم هم آگاهانه دنبال دموکراسی هستند.

وی با بیان اینکه از مشروطیت تاکنون این مشکل را داریم، گفت: انقلابی به نام مشروطیت در صد سال پیش اتفاق افتاد اما توده مردم نمی‌دانستند مشروطیت چیست. در دوم خرداد هم بعداً معلوم شد که اصولاً مفهوم جامعه مدنی هنوز جا نیفتاده است و مردم به دلیل اینکه به رقیب خاتمی اعتماد نداشتند که بتواند تغییر ایجاد کند به او رأی ندادند. مردم خاتمی را یک عنصر حاشیه می‌دانستند که می‌تواند با قرار گرفتن در متن تغییر ایجاد کند. لذا شعارهای دموکراسی و جامعه مدنی آقای خاتمی حداقل شش میلیون رأی آورد. عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ادامه داد:‌ جدای از حرف و حدیث‌هایی که درباره دوم خرداد وجود دارد، آنها یک چیز دیگر می‌شنیدند. یعنی اینکه آقای خاتمی چه می‌گفت یک بحث است و اینکه مردم در مناطق مختلف کشور و در طبقات و لایه‌های گوناگون اجتماعی چه می‌شنیدند، بحث دیگری است. لذا در این قسمت خلأیی وجود داشت. آقای احمدی‌نژاد هم آمد و از همین خلاء اصلاح‌طلبان استفاده کرد. وی افزود: اگر نخواهیم دچار بی‌عملی شویم یا دچار عملیات ناگهانی شویم یا از سر استیصال به راهکارها و امکانات غیرمنطقی متوسل شویم، نباید کاری بکنیم که آخرین کار باشد. چنین کاری چقدر تأثیر دارد؟ فرد در نهایت مجبور می‌شود مهاجرت کند و در عمل نقش و تأثیر خود را از دست خواهد داد و این همان چیزی است که جریان اقتدارگرا می‌خواهد و برای آن زمینه‌سازی می‌کند. باید به گونه‌یی عمل کرد که نه دست خود را ببندیم که دیگر نتوانیم حرف بزنیم و نه اینکه اصلاً حرفی نزنیم.

این استاد دانشگاه گفت: شرایط امروز ایران بسیار پیچیده و دشوار است و انتخاب عمل درست و منطقی و استمرار آن کار سختی است.

آقاجری با بیان اینکه اگر بخواهیم برای تغییر اجتماعی کار کنیم، باید برخورد مسئولانه داشته باشیم، گفت: نباید برخورد ما صرفاً خودمان را راضی کند چون بالاخره باید تأثیر گذاشت و تغییر داد. وی با اشاره به اینکه در دوره خاتمی تلاش کردند هزینه‌های طرفداران اصلاحات و مخالفان خودشان را بسیار بالا ببرند، گفت: واقعیت این است که آن حدی که آن روز خشونت به خرج می‌دادند، امروز نشان نمی‌دهند چون واقعیت این بود که بخشی از قدرت از دستشان خارج شده بود.

آقاجری با ابراز نگرانی از تشدید خشونت‌ها در آستانه انتخابات افزود: اگر تحلیل ما برای چهار سال آینده این باشد که ادامه این وضعیت بهتر است با توجه به موقعیت از تداوم آن نگران نخواهیم بود. اما اگر فکر کنیم که ادامه این وضعیت بدتر و زیانبارتر است و باید بخشی از نیروهای غیراقتدارگرا و جریان‌های مقابل هم وارد سیستم شوند، باید در مورد راهکارهای آن و اینکه چه کنیم که این گزینه مرجح شانس بیشتری پیدا کند بیندیشیم.

در ابتدای این جلسه اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت با ارزیابی گذشته این اتحادیه، مطالبی درباره نگاه گذشته و فعلی این مجموعه به مسائل مختلف جامعه ایران بیان کردند.

آنها با اشاره به اینکه از سال 82 بحث دوری از قدرت در دفتر تحکیم وحدت مطرح شد، گفتند: در مقاطعی این دوری از قدرت به نزدیکی مجموعه به اپوزیسیون تعبیر شد اما نگاه کنونی یک نگاه اصلاحی نسبت به این مقطع است. یعنی ما آن استراتژی دوری از قدرت را هنوز هم تصمیم و راهکاری کاملاً درست می‌پنداریم و در تداوم آن می‌کوشیم اما در مورد نزدیکی به اپوزیسیون به این جمع‌بندی رسیده‌ایم که تحکیم از جایگاه نقاد قدرت می‌بایست به نقدی هر دو طرف، هم حاملان قدرت و هم طالبان آن، بپردازد. در واقع فکر می‌کنیم که اپوزیسیون بدون نقد تقریباً همان آسیب‌هایی را می‌بیند که صاحبان قدرت بدون نقد می‌بینند لذا استراتژی فعلی، نزدیکی به نهادهای مدنی و جنبش‌های اجتماعی از قبیل کارگران و زنان نیز هست اما به طور قطع تحت هیچ شرایطی وارد ائتلاف با احزاب نخواهیم شد.