ایران و جنبش عدم تعهد (بخش سوم و پایانی)

محمدرضا غائبی
اهم مواضع جمهوری اسلامی‌ ایران که در سخنرانی‌های مقامات رسمی ‌کشور در اجلاس‌های سران این جنبش تبلور یافته است شامل: درخواست برای ارتقای نقش جهانی جنبش در عرصه بین‌المللی با هدف تحقق تساوی حقوق در عرصه بین‌المللی، نیاز به تجدیدنظر در اصول جنبش به منظور تکمیل فلسفه وجودی جنبش عدم تعهد با توجه به مقتضیات و تحولات جهان معاصر، حرکت جنبش به سمت جنبه ایجابی و نقش‌آفرینی و رهبری در جهان معاصر، لزوم تقویت هویت جنبش براساس صلح، معنویت و محبت و تحقق آرمان‌های بشری برای غلبه بر ناامنی و تبعیض و بی‌ثباتی، تلاش برای تصحیح روندهای یک‌جانبه‌گرایانه و تبعیض‌آلود موجود، تقویت جنبش غیرمتعهدها از طریق تعامل گسترده‌تر و ارتقا و تعمیق بیشتر روابط اعضا با یکدیگر، شناسایی ظرفیت‌های فراوان اقتصادی فرهنگی، سیاسی اعضای جنبش فعال‌تر نمودن ارکان جنبش، توجه به ظرفیت‌های بالای سیاسی جنبش به عنوان نماینده اکثریت جامعه جهانی و استفاده از این ظرفیت برای حل مناقشات بین‌المللی و توسعه صلح و آرامش، بازنگری کلی در اهداف و ساختار شورای امنیت سازمان ملل و تحقق عضویت دائم دارای امتیاز وتو در شورای امنیت بر مبنای گفتمان عدالتخواهی بوده است.
اما سازمانی با این سابقه تاریخی و تعداد اعضا که به سازمان ملل متحد به عنوان بزرگ‌ترین سازمان بین‌المللی پهلو می‌زند، چرا همچنان یک بازیگر حاشیه‌ای باقیمانده است؟ آیا غیرمتعهدها توانسته‌اند بر بحران هویت که با فروپاشی نظام دوقطبی گریبانگیر این جنبش شده است غلبه کنند؟
پاسخ به این سوال‌ها دشوار نیست چرا که در سال‌های اخیر و بویژه به هنگام برگزاری نشست‌های سران و وزیران خارجه غیرمتعهدها، بارها به این سوال‌ها پرداخته شده است.
با وجود این به نظر می‌رسد پس از برگزاری دوازدهمین نشست سران این جنبش در دوربان آفریقای جنوبی به دنبال حرکتی از حاشیه به متن برآمده‌اند که برای نیل به این هدف به اقدامات و تحرکاتی دست زده‌اند که از آن جمله می‌توان به: تشکیل تروئیکای وزیران امور خارجه، سران و تاکید اعضا بر اجرایی شدن مصوبات، حمایت از فعالیت هسته‌ای صلح‌آمیز ایران، واکنش سریع‌تر به بحران‌ها، ورود به عرصه موضوعات مهم بین‌المللی و حضور فعال در هنجارسازی بین‌المللی در زمینه حقوق بشر.
همچنین در جریان چهاردهمین اجلاس سران نهضت عدم تعهد در ‌هاوانا در شهریور ماه 1385، پیشنهاد جمهوری اسلامی ‌ایران مبنی بر برگزاری نشست وزرای نهضت پیرامون حقوق بشر و تنوع فرهنگی در سپتامبر 2007 در تهران به تصویب رسید. ابتکار جمهوری سران ایران در میزبانی و برگزاری اجلاس وزرای نهضت عدم تعهد در زمینه حقوق بشر و تنوع فرهنگی به منزله ایجاد فرصتی برای طرح دیدگاه‌های کشورهای در حال توسعه در خصوص موضوع یاد شده ‌است.