تحلیل خاتمی از اقتصاد کشور
نویسنده: مرجان توحیدی
رییسجمهوری سابق کشور اگرچه مثل همیشه آرام به نظر میرسید و با لبخند همیشگی خود از مدیر مسئول، دبیران و اعضای هیات تحریریه روزنامه «سرمایه» که هفته گذشته به دیدار وی رفته بودند، استقبال کرد اما این آرامش رفته رفته در کلام منتقدانهاش نسبت به عملکرد دولت به ویژه در بخش اقتصادی و عدم تطبیق رفتار دولت با شعارهایی که ارایه کرده است، کمرنگ شد و جای خود را به هشدار داد تا مبادا سخنها و وعدهها به دلیل نقص عملکرد به ضدتبلیغات تبدیل شود و مردم آن چه را که در سطح جامعه احساس میکنند با آن چه که وعده اصلاح آن توسط دولت داده شده، متفاوت ببینند.
مدیر مسئول، دبیران سرویسهای مختلف و اعضای هیات تحریریه روزنامه «سرمایه» سهشنبه هفته گذشته در دفتر رییسجمهوری سابق کشور در خیابان یاسر مهمان سیدمحمد خاتمی بودند، همان دفتری که پس از پایان دوره ریاست جمهوری خاتمی و به دنبال تعلل دولت نهم در اختصاص دفتری به رییسجمهوری سابق، سیدحسن خمینی نوه امام(ره) به وی اهدا کرد.
هم مهمان و هم میزبان هر دو به وضعیت حاکم بر شرایط اقتصادی کشور در بخشهای خرد و کلان، دید انتقادی داشتند. در این میان، اما سیدمحمد خاتمی از برخی تهمتها و ارایه نسبتهای ناروا به کسانی که به جامعه خدمت کردهاند نیز گلایهمند بود و دعا کرد که خداوند همه را هدایت کند تا صادقانه با مردم روبهرو شوند. رییسجمهوری سابق کشورمان در حالی این گلایهها را مطرح کرد که از عملکرد دولت اصلاحات در بخشهای مختلف و به ویژه حرکت آن در مسیر اهداف برنامه سوم توسعه، دفاع کرد.
لحن قاطع خاتمی در این سخنان تنها نشانۀ پاسخ وی به حملات حامیان دولت علیه اصلاحات نبود بلکه نگرانی وی از شرایطی بود که بر بخشهای مختلف کشور حاکم شده است و این شرایط به زندگی مردم در سطح جامعه نیز رسوخ کرده به طوری که احساس مردم از رفاه اجتماعی و کنترل تورم و گرانی با آنچه که دولت آمار آن را ارایه میدهد، متفاوت است. شاید به جهت همین نگرانی کلی کشور و سطح زندگی مردم بود که سبب شده بود تا کلام خاتمی، کلامی نقادانه و صریح باشد، آنچنان که دیگر نمیتوانست لبخند بزند و صحبت کند. رییسجمهوری سابق کشور در سخنان خود در این دیدار با بیان اینکه «اگر میخواهیم اقتصاد خوبی داشته باشیم باید به علم و کار کارشناسی با معیارهای علمی توجه کنیم و در این مساله آمار خیلی مهم است»، تصریح کرد: «یکی از مشکلاتی که ما داریم، آمار است؛ سیاسی شدن مسایل سبب میشود که جامعه از علمی شدن دوری کند و آمار درستی وجود نداشته باشد.» اگر خدای ناکرده مشکلی پیدا کردیم که برای رفع آن در معیارهای آمارگیری و آمار دستکاری کردیم، ممکن است برای یک مدت برخی از مسایل پوشیده بماند و یا برخی از اشکالات را انکار کنیم؛ اما واقعیت این است که این مساله مشکلات را حل نمیکند.» وی با اشاره به مسالهای مثل تورم خاطرنشان کرد: «اگر در جامعه تورم وجود دارد و بالاتر از آن احساس فرد فرد جامعه هم این است که تورم وجود دارد و مردم عادی هم تورم را در هنگام خرید خود احساس میکنند. حالا شما آمار بدهید که تورم وجود ندارد و یا تغییری در معیارهای علمی بدهیم که نتیجۀ دلخواه ما را بدهد؛ اما آن واقعیت از بین نمیرود.»
سیدمحمد خاتمی افزود: «متاسفانه اگر این جامعه احساس کند که به او دروغ گفته شده است، ولو اینکه این دروغ با حسننیت و نیت خیر بیان شده باشد، این اعتماد متقابل نهتنها میان عالمان و نخبگان با کسانی که مدیریت جامعه را برعهده دارند، از بین میرود بلکه اگر اعتماد میان مردم و مدیریت هم از بین برود، این مشکل بزرگی است که باید برای آن فکری اندیشیده شود.»
وی همچنین با بیان اینکه «در تولید علم، صنعت و اشتغال مشکلاتی وجود دارد و همۀ ما میدانیم که این نواقص و مشکلات یکشبه قابل حل نیست»، گفت: «هیچ دولتی هم نمیتواند ادعا کند که ظرف دو یا سه سال این مشکلات را حل میکند، گرچه متاسفانه این ادعا هم مطرح شده است ولی آنچه مهم است اینکه جهتی را برگزینیم که به حل مشکلات منجر شود.»
رسم شده گذشته را محکوم میکنند و بد جلوه میدهند
خاتمی گفت: «بنده از اول که آمدم گفتم، ساختار اقتصادی ما بیمار است، این بیماری هم امسال، سال گذشته، پنج سال و 10 سال پیش به وجود نیامده است. یک بیماری ریشهدار است. در کنار اینها مسایل سیاسی و اجتماعی هم وجود دارد و برخورد با آنها مشکل است، بنابراین باید با تدبیر، همدلی و همگامی، گام به گام جلو رفت و این مسایل را حل کرد.»
رییس بنیاد باران در ادامه افزود: «یکی از آرزوهایی که به دل من ماند هدفمند کردن یارانهها در کشور است که از ابتدا هم مدنظر من بود و تا حدودی هم در این مسیر گام برداشتیم و جهتگیری ما نیز به این سمت بود، ولی نتوانستیم و نشد؛ حالا عدم تحقق این مساله چقدر به دلیل نقض من به عنوان مدیر کشور مربوط بوده و چقدر به شرایط اجتماعی که دیکته میکرده است؛ امری است که جای بحث آن اینجا نیست ولی مهم این است که جهتگیری به سوی حل مساله باشد و باید ببینیم اکنون این جهت را طی میکنیم یا نه؟»
خاتمی ادامه داد: «متاسفانه رسم شده است که مسایل واقعی پوشیده نگه داشته شوند و مسایل به صورت دیگری گفته شوند و دایما فرار به جلو صورت بگیرد؛ همچنین هر چیزی که نسبت به گذشته است، محکوم و بد جلوه داده میشود؛ ادعای حل مساله میشود در حالی که میبینیم که نهتنها مشکل همچنان باقی است بلکه بیشتر و بزرگتر میشود.»
وی هشدار داد: «این مساله اعتماد متقابل بین ملت و نظام را از بین میبرد و همه باید کوشش کنیم، وگرنه چه کسی میخواهد دولتی در این نظام وجود داشته باشد که موفق نباشد، مگر اینکه آن فرد خائن باشد، همۀ ما دلمان میخواهد که کمک کنیم.»
رییسجمهوری سابق کشور افزود: «ولی اینطور هم نباشد، که ما هرگونه که میخواهیم صحبت کنیم و هر نسبتی که میخواهیم بدهیم.»
کارآمدترین برنامه بعد از انقلاب برنامۀ چهارم توسعه است
خاتمی در ادامۀ سخنانش در این دیدار، با اشاره به این که دولت اصلاحات در بیشترین موارد همگام با برنامۀ سوم توسعه عمل کرده و البته برنامۀ چهارم را نیز با عنایت به برنامۀ سوم و تجربیات حاصل از برنامههای گذشته تنظیم کرده است، تاکید کرد که علمیترین، کارشناسیترین و کارآمدترین برنامهای که بعد از انقلاب تدوین شده، برنامۀ چهارم توسعه است.
رییسجمهوری سابق کشور در همینباره گفت: «بنده نمیگویم بهترین برنامهای که در دنیا تدوین شده، برنامۀ چهارم توسعه است. ولی معتقدم علمیترین، کارشناسیترین و کارآمدترین برنامهای که بعد از انقلاب تدوین شده، برنامۀ چهارم توسعه است که در آن از تجربیات برنامههای گذشته و نظرات کارشناسانه بهرهبرداری شده و سعی شده است که نظرات کارشناسی در سطح بالاتری در نظر گرفته شود.»
رییسجمهوری سابق کشورمان مواردی از برنامۀ چهارم را نظیر رشد اقتصادی هشت درصد، تورم یکرقمی، وضعیت اشتغال و بیکاری، سرمایهگذاری و... را مورد اشاره قرار داده و گفت: «مگر میشود بیکاری را بدون زمینهسازی برای ایجاد اشتغال از بین برد و مگر بدون شرکت دادن بخش خصوصی و جذب سرمایههای داخلی و خارجی و جذب تکنولوژی و امکانات خارجی میتوان به اشتغال پایدار و مورد اطمینان رسید. ما که سحر و جادو نمیکنیم. بالاخره این کار باید انجام بگیرد. این مسایل باید گفته شود و جامعه بداند که ما چقدر درآمد داشتیم و این درآمد را چگونه مصرف کردیم.»
وی در مورد اجرای عدالت نیز گفت: «اگر درآمد سرانه ارتقا پیدا کرد آنگاه افغانستان است که افرادی که نقشۀ نابودی و ویرانی را در سر داشتند میتوانستند ابراز وجود کنند.
آیا فکر میکنید بمبگذاری کراچی موجب اعمال فشار بیشتر بر مشرف و ارتش برای دستگیری گروه القاعده خواهد شد؟
گلایه از بیتوجهی به بخش خصوصی
سیدمحمد خاتمی همچنین دستاوردهای دولت اصلاحات را در زمینۀ توجه به رشد و بالندگی بخش خصوصی کشور مورد اشاره قرار داد و از نحوۀ هزینه کردن ذخایر صندوق ذخیرۀ ارزی در جهت مصارف جاری کشور انتقاد کرد. وی سپس درآمد نفتی در دولت اصلاحات را مورد توجه قرار داد و گفت: «متوسط درآمد نفتی ایران در آن دوره؛ بیست و یکی دو میلیارد دلار در سال یعنی حدود 160 یا 170 میلیارد تومان در هشت سال بود. با این درآمد 15 میلیارد دلار هم ذخیرۀ ارزی در حساب برای دولتی گذاشتم که هماکنون سرکار است و بعد از آن قیمت نفت تقریبا سه برابر شده است اما در این میان بخش خصوصی چقدر رشد کرده است؟
خاتمی تاکید کرد: «برای اولینبار حدود هشت یا 9 میلیارد دلار برای بخش خصوصی از حساب ذخیرۀ ارزی توافق شد و پنج یا شش میلیارد دلار از پول نفت به بخش خصوصی تزریق شد که فکر میکنم مواردی که هماکنون در بخش خصوصی کشور در حال به ثمر رسیدن است مربوط به سرمایهگذاریهای همان وقت است. حالا شما بروید ببینید ظرف دو ـ سه سال گذشته چقدر از حساب ذخیرۀ ارزی صرف امور جاری کشور شده است؟ و چقدر در جای خود یعنی در خدمت سرمایهگذاری بخش خصوصی مصرف شده است؟!»
رییس بنیاد باران افزود: «در عینحال معتقدم که همان زمان هم صد در صد موفق نبودیم و سهمی را که باید به بخش خصوصی میپرداختیم، نپرداختیم و امروز که باید چندین برابر در حساب ذخیرۀ ارزی، ذخیره داشته باشیم و چندین برابر گذشته به بخش خصوصی کمک کنیم و رونق در اقتصاد ایجاد کنیم؛ میبینیم که باز هم دولت بزرگترین رقیب بخش خصوصی است.»
سیدمحمد خاتمی در ادامه با اشاره به اصلاح نظام مالیاتی در دولت اصلاحات گفت: «ما ابتدا باید بخش خصوصی را حمایت کنیم. یک روی قانون مالیاتها این بود که بخش خصوصی تقویت شود ما میزان مالیات را به نفع تولید در بخش خصوصی کاهش دادیم و این مساله جزو افتخارات ماست. امروز رسانههای فراگیر این مسایل را مطرح نمیکنند و کسی هم نیست که در این رسانهها به تبیین این موارد بپردازد؛ بلکه این رسانهها و محافل برعکس در جهت تخریب و وارونه نشان دادن امور حرکت میکنند.»
طریق تقویت میشود؛ بلکه باید به گونۀ دیگری دولت را تقویت کنیم.»
سیدمحمد خاتمی خاطرنشان کرد که «دولت باید قبول کند که از علم، واقعیتها و کارشناسان بهره بگیرد.» وی با اشاره به امکانات دولت نهم افزود: «بنده معتقدم امکانات فراوانی وجود دارد؛ هر چند که ما زمان را به سرعت از دست میدهیم، چرا که امسال سال سوم برنامۀ چهارم است.»
در همین زمینه سیدمحمد خاتمی حرکت دولت اصلاحات را در جهت تطبیق با برنامۀ سوم توسعۀ کشور مثال زد و تصریح کرد: «ما در برخی جاها از برنامۀ سوم جلو، در برخی جاها 90 تا 95 درصد با برنامۀ سوم همگام و البته در بعضی موارد نیز عقب بودیم.»
رییسجمهوری سابق کشورمان تصریح کرد: «در مجموع حاصل برنامۀ سوم، مثبت بود و اگر ملاک کارآمدی این مساله قرار دهیم و به درستی اطلاعرسانی کنیم میزان خدمت دولتها معلوم میشود؛ البته دولت ایدهآل دولتی است که نه تنها صد در صد به اهداف برسد بلکه از اهداف برنامه هم جلو بیفتد. همانگونه که در بخشهای مختلف نظیر صنعت و کشاورزی، جلو زدیم و در بعضی بخشیها هم گاه عقب بودیم.»
وی افزود: «اتفاقات برنامۀ چهارم با توجه به نقصهایی که در کار ما وجود داشت یا برآوردهای نادرستی که در برنامۀ سوم داشتیم، تکامل پیدا کرد و باید دید واقعا میتوانیم در پایان چند برنامهای که داریم به اولین قدرت منطقه تبدیل شویم یا خیر؟ بالاخره همه باید جوابگو باشیم. ما وظیفه داریم که به مردم خدمت کرده و آنها را رشد داده و جامعه را به جلو ببریم.»
باید از رسانۀ ملی گلایه کرد
اما روی دیگر گلایهها و انتقادهای سیدمحمد خاتمی در این دیدار متوجه صدا و سیما بود.
رییسجمهوری سابق کشورمان هم رویکرد یکجانبۀ صداوسیما را مورد انتقاد قرار داد و اتخاذ و تداوم چنین رویهای یعنی ارایۀ تهمت و افترا به گذشتگان بدون آنکه آنها امکان پاسخگویی داشته باشند را به نفع ملت ندانست چرا که به اعتقاد وی این رویه نه تنها مردم را در بلاتکلیفی میگذارد بلکه آثار بدی نیز در جامعه دارد. به همین خاطر خاتمی دعا کرد: «خداوند همۀ ما را هدایت کند که صادقانه با مردم روبهرو شویم.» سیدمحمد خاتمی در ادامه ابراز عقیده کرد: «بنده معتقدم که این مسایل باید با انصاف و منطق در عرصۀ افکار عمومی بیان شود و از این جهت باید از رسانۀ ملی که باید پیگیر چنین مسایلی باشد گلایه کرد که هرگونه تهمت و نسبتی به برخی افراد و جریانها نسبت داده میشود و طرف مقابل هم هرگونه ادعایی میکند و البته جریانی که به آن نسبت ناروا داده شده است نمیتواند حرفی بزند و اگر هم حرفی بزند به جایی نمیرسد و البته مردم را هم اینچنین در بلاتکلیفی میگذاریم. این امر به نفع هیچ کس و کشور نیست و آثار بدی نیز برای جامعه به جای میگذارد.»
رییس موسسۀ بینالمللی گفتوگوی فرهنگها و تمدنها در ادامه امسال را مورد اشاره قرار داد و گفت: «اگر میخواهیم در سال اتحاد ملی به این امر دست یابیم، اولین مساله رعایت انصاف است. باید دولت را که در مرکز و محور کار است کمک کرد، نباید آن را مورد تهاجم بیجا قرار داد و تضعیف کرد. از طرفی نه دولت و نه جریانهای دیگر نباید با کسانی که خدمت کردهاند یا میتوانند خدمت کنند رفتار ناروا داشته باشند، امیدوارم خداوند همۀ ما را هدایت کند که صادقانه با مردم روبهرو شویم.»
خاتمی در ادامه اظهار کرد: «اگر مردم برخی موارد را احساس نکنند برای مدتی میتوان مسایل را حل کرد اما اگر مسایلی که ادعای اصلاح آن میشود با احساس مردم مغایرت داشته باشد، این موارد ضدتبلیغات است.» وی افزود: «کشور متعلق به همه است. تمام مسئولان باید در کنار هم باشند و رسانهها نیز باید با دلسوزی مطالب را برای مردم و دولت منتشر کنند و سعی کنیم تا واقعیات را به مردم اطلاع بدهیم.»
در عمل چقدر به مردم بها داده شده است؟
رییسجمهوری سابق کشور در بخش پایانی سخنانش به مشارکت مردم در امور مختلف کشور اشاره و تاکید کرد که «باید مردم را در امور مشارکت بدهیم؛ مشارکت در اقتصاد و سیاست و همۀ عرصهها، اگر میگوییم ما طرفدار مردم هستیم باید ملاک و معیارمان مشارکت مردم باشد و موانع را در این زمینه کم و نه اینکه زیاد کنیم.»
رییسجمهوری سابق کشورمان تاکید کرد: «یکی از معیارهایی که باید در موفقیت و نحوۀ عملکردها در ورای شعارها مورد سنجش قرار بگیرد، این است که ببینیم در عمل چقدر به مردم بها داده شده است و عملا چقدر مشارکت مردم افزایش یافته و البته باید دید مردم نیز تا چه حد احساس مشارکت در امور میکنند.»
سیدمحمد خاتمی در ابتدای این دیدار همچنین با اشاره به ضرورت توجه به علم و تفاوتهای بین علوم اجتماعی و علوم دقیقه گفت: «یکی از مشخصات دنیای امروز اعتبار دادن به علم است و البته یک مشکل در این میان وجود دارد و آن هم این است که بخواهیم علم را جای دین قرار دهیم یا بالعکس بلکه باید توجه داشت که علم و دین هر کدام جای خودشان هستند و دین واقعی هم دینی است که مخالف با علم نیست.»
رییس بنیاد باران همچنین اظهار کرد: «در زندگی روزمره نیز این که علم میداندار باشد و کار کارشناسی در امور انجام بگیرد این مساله پذیرفته شده است، تجربه هم نشان میدهد کسانی که به علم در زندگی خود اعتبار بدهند، موفقتر خواهند بود و ما نمیتوانیم در مقابل این مساله بایستیم. بنابراین اگر بخواهیم اقتصاد خوبی داشته باشیم باید به علم و کار کارشناسی با معیارهای علمی توجه کنیم و به خاطر این که الگوی ما در کشور با الگوی برخی کشورها ممکن است متفاوت باشد، ما نباید با علم مخالفت کنیم که در این مساله نیز آمار خیلی مهم است.» خاتمی همچنین با اشاره به پایان ماه مبارک رمضان و ابراز امیدواری از این که همگان از این ماه بهره و فیض کافی برده باشند، گفت: «این جمع، جمع مبارکی است و فعالیت در حوزه نشر و اطلاعرسانی و ارایۀ آگاهی مسلما از کارهای خوب جامعه است.»
نقد عبده تبریزی بر عملکرد دولت
حسین عبده تبریزی، مدیر مسئول روزنامۀ «سرمایه» نیز در دیدار اعضای تحریریه و کارکنان روزنامه «سرمایه» با سیدمحمد خاتمی با بیان توضیحاتی در خصوص نیروی انسانی و مخاطبان روزنامه، به دشورایها و تهدیدهای موجود بر سر حرفۀ روزنامهنگاری اشاره کرد و گفت: «با وجود مشکلات، ما آنچه از دستمان برمیآید را با این هدف انجام میدهیم که یک روزنامۀ اقتصادی در سطح نخبگان کسب و کار کشور و بخش خصوصی بتواند ارایۀ خدمت کند و به لحاظ کارشناسی کمکی به مسئولان دهد. امیدواریم روزنامه با تمام مشکلاتش امکان بیابد به کار خود ادامه بدهد.»
وی در ادامه گفت: «روزنامهها با توجه به شرایط جامعه، به لحاظ موقعیت کاری و انجام وظایف حرفهای در سه موقعیت ارایۀ خدمت میکنند؛ موقعیت اول این است که روزنامهها در شرایطی باشند که موقعیت کاری و اخلاق حرفهای آنها را دولتها تعیین کنند و نشریات موظف باشند طبق ضوابط تعیین شدۀ دولتها به فعالیت بپردازند.» وی در تشریح موقعیت دوم گفت: «روزنامهها و اهالی مطبوعات در شرایطی باشند که خودشان به شکل اجماع و در سطح حرفه، مسئولیتها و اخلاق حرفهای را تعیین کنند.»
عبده تبریزی همچنین موقعیت سوم را شرایطی دانست که در آن، روزنامهنگاران، خود به طور سلیقهای و هر روزنامهنگاری به شکل انفرادی تعیینکنندۀ موقعیت کاری و رعایت اخلاق حرفهای باشد.
عبده عنوان کرد: «روزنامهنگاران در ایران مسئولیتهای مطبوعاتی خود را در چارچوب موقعیتهای اول و سوم دنبال میکنند در حالی که مدل دوم شیوۀ غالب در کشورهای پیشرفته است.»
وی در ادامۀ سخنانش در این دیدار با ارایۀ تحلیلی از وضعیت اقتصادی موجود کشور، انحرافها از برنامۀ چهارم توسعۀ کشور را مورد انتقاد قرار داد.
وی گفت: «یکی از مشکلات اساسی کشور فشاری است که روی دولت است تا 10 میلیارد دلار از حساب ذخیرۀ ارزی بردارد و این مساله باعث افزایش پایۀ پولی میشود بنابراین اگر دولت نتواند در کوتاهمدت هزینههای خود را کنترل کند و اصلاحیه یا متممی را بر لایحۀ بودجه ارایه نکند، وضعیت تورم نگرانکنندهتر خواهد شد.»
وی در ادامۀ سخنانش یکی دیگر از مشکلات کشور را عدم استقرار نظام قیمتهای بازار دانست و گفت: «مشکل اساسی ما نبود نظام قیمتهای بازار و کنترل تصنعی قیمتهاست. نظام بازار تاکنون مستقر نشده است.»
عبده تبریزی همچنین با بیان این که «در دنیای امروز شیوههای کنترل تورم شناخته شده است»، گفت: «متاسفانه در کشور ما به تجربههای جهان و گذشتۀ خودمان بها داده نمیشود، به عنوان نمونه، امروز در دنیا کسی نیست که از سیستم کنترل قیمتها دفاع کند اما این کار در ایران اجرا میشود، فساد آن تحمل میشود و این وضعیت اکنون حتی در حال توسعه است. متاسفانه در دولت کسانی هستند که افزایش نقدینگی را برای کشور مثبت میدانند.» وی در توضیح این سخن افزود: «درست است که اکنون نقدینگی و تورم همبستگی کمتری نسبت به گذشته دارند که این مساله به خاطر پدیدۀ جهانی شدن است اما این که همبستگی نقدینگی و تورم ضعیف شده است، به معنای آن نیست که نقدینگی بیرویه را بپذیریم، بلکه فرصت خوبی برای دولت است که با هزینۀ کم، حرکت ضدتورمی را انجام دهد.»
وی در ادامه با اشاره به اینکه «ایران جزو معدود کشورهایی است که تورم آنها دو رقمی است»، اظهار کرد: «امروزه، حتی کشورهایی از قارۀ آفریقا همچون غنا و مصر یا کشورهایی از منطقۀ ما همچون پاکستان دارای تورم تکرقمی هستند. مجموعا در کل دنیا شاید 10 کشور، تورم بالای 10 درصد داشته باشند که ایران هم جزو آنها محسوب میشود.»
وی در بخش دیگر سخنانش و با بیان برخی دیگر از مشکلات اقتصادی کشور، بودجه را مورد اشاره قرار داد و تاکید کرد: «منابع جاری بودجه قطعا پاسخگو نیست و کسری دارد.»
عبده تبریزی همچنین افزود: «از فروردین 85، ارقام چنین بازگو میکند که انحراف از برنامۀ چهارم توسعه به حدی است که میتوان گفت برنامۀ چهارم اجرا نمیشود، و این واقعیت بحران ساختاری اقتصاد ایران را تشدید میکند.» مدیر مسئول روزنامۀ «سرمایه» با تاکید بر این که «به دلیل دسترسی بیشتر دولت به منابع مالی، دولت بدهکارتر شده است»، تصریح کرد: «در این سال، بدهی بانکهای دولتی به بانک مرکزی بیشتر شده و این مساله، رشد پایۀ پولی را قابل ملاحظه کرده است.»
وی افزود: «هماکنون بانک مرکزی بسیار ضعیف شده است و بانکهای دولتی فراگرفتهاند که از بانک مرکزی گذر کنند.» عبده تبریزی معوقۀ بانکهای دولتی و خصوصی را در حال رشد ارزیابی کرد و افزود: «نرخ تورم در مردادماه سال جاری نسبت به سال قبل 3/17 درصد اعلام شد؛ این نرخ در حالی اعلام میشود که نحوۀ محاسبۀ نرخ تورم تغییر پیدا کرده و اگر این تغییرات نبود، نرخ تورم 3/19 درصد بوده است.»
وی خاطرنشان کرد: «با توجه به رشد قمیتها پیشبینی میشود نرخ تورم تا پایان سال به حدود 25 درصد افزایش پیدا کند که در صورت وقوع چنین امری، به طور جدی خلاف برنامۀ چهارم حرکت شده است.» وی در بخش دیگر سخنانش با بیان اینکه «در کنار بیانضباطیهای مالی با بیانضباطی پولی هم مواجهیم»، افزود: «دولت مدعی بود نرخ بهره را پایین آورده است و با این کار نرخ تورم کاهش مییابد اما شاهدیم که نرخ بهره به صورت دستوری کاهش یافت، اما نرخ تورم نهتنها کاهش نیافته، بلکه به شدت بالا رفته است.» عبده تبریزی همچنین متکی بودن دولت به درآمدهای افزایش یافته را اشتباه بزرگی دانست که ممکن است در کوتاهمدت آسیبی وارد نکند، اما در بلندمدت مشکلآفرین خواهد شد؛ به علاوه، بحران زمانی ایجاد میشود که قیمت نفت دیگر افزایش نیافته و بالا نرود. وی در مورد برنامۀ اعطای تسهیلات به طرحهای زودبازده عنوان کرد: «این طرحها نیز به دنبال اعطای تسهیلات سه میلیون تومانی در دولت قبلی، به جایی نمیرسد و فقط منابع را هدر میدهد.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
