ایران و اندونزی در مسیر همکاری راهبردی
گروه جهان: پس از آنکه رای ممتنع اندونزی به قطعنامه ضدایرانی شورای امنیت سازمان ملل برای اولین بار اجماع شورا علیه جمهوری اسلامی را شکست، سوسیلو بامبانگ یودهویونو، رییسجمهور اندونزی هفته گذشته به تهران سفر کرد تا در شرایطی که تلاشهایی برای منزوی کردن ایران انجام میگیرد، هرچه بیشتر به بهبود روابط دوجانبه کمک کند.
قطعنامه 1803 که ایران آن را غیرقانونی خوانده و تأکید دارد که به آن پایبند نخواهد بود، از ابتدا با مخالفتهای بسیاری چه از جانب برخی اعضای دایم و چه اعضای غیردایمی شورا روبهرو شد.
مخالفت اندونزی، ویتنام، لیبی و آفریقای جنوبی چندین بار رأیگیری درباره قطعنامه را به تعویق انداخت. بانیان قعطنامه تمام توانشان را به کار گرفتند تا تمامی آرای مثبت را به دست آورند اما در نهایت اصرار جاکارتا بر مخالفتش با مفاد قعطنامه و لزوم تصویب آن، تلاش آنها را با شکست روبهرو کرد. اگرچه با این وجود هم شورای امنیت یکبار دیگر و بدون در نظر گرفتن گزارشهای البرادعی و اذعان سازمانهای جاسوسی آمریکا به عدم وجود انحراف در برنامه هستهای ایران، قعطنامهای کاملا سیاسی را علیه فعالیتهای هستهای صلحآمیز کشورمان به تصویب رساند تا یکبار دیگر تحت فشار آمریکا اعتبار بینالمللیاش را خدشهدار کند.
دیگر کاملا روشن شده است که آمریکا فقط میخواهد جمهوری اسلامی را تحت فشار قرار دهد تا از پیشرفتهای علمی و هستهای دست بردارد و جلوی پیشرفتهای ایران از لحاظ علمی و صنعتی و اقتصادی در منطقه را بگیرد. دولت آمریکا برای رسیدن به مقاصد غیرقانونیاش سازمانها و نهادهای بینالمللی مانند شورای امنیت را بازیچه خود قرار داده است.
این شورای 15 عضوی گرفتار رویهای شده است که اگر آن را ادامه دهد در آینده ممکن است تمام اعتبار خود را از دست بدهد و ملتها را وادار کند تا در دیدگاههای خود نسبت به ماهیت این نهادها تجدیدنظر کنند. امتناع اندونزی از دادن رأی مثبت مانع از آن شد که آمریکا و دیگران بار دیگر از اتحاد میان اعضای شورا به عنوان پیامی روشن به ایران یاد کنند. این نکته که چرا اندونزی پس از لابیهای بسیار انجام گرفته و برخلاف خواست آمریکا و اروپاییهای متحدش در نهایت رأی ممتنع را برگزید جای تامل دارد.
مارتی ناتالگاوا، سفید اندونزی در سازمان ملل درباره عدم موافقت جاکارتا با قطعنامه گفت که به عقیده دولت اندونزی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی توان حل مشکلات موجود در پرونده هستهای ایران را دارد و نیازی به دخالت شورای امنیت در این میان نیست. از سوی دیگر دولت اندونزی به دلیل حمایتش از قطعنامه قبلی شورا علیه ایران مورد اعتراض شدید احزاب مخالف این کشور قرار گرفت.
حزب توسعه متحد که از بزرگترین احزاب اسلامگرای این کشور است و 58 کرسی مجلس را در اختیار دارد، به شدت به رای موافق جاکارتا به اقدام علیه ایران اعتراض کرد و این مخالفتها تا آنجا پیش رفت که حرف از استیضاح وزیر امور خارجه اندونزی به میان آمد.
مخالفین این رای با توجه به اسلامی بودن دو کشور و عضویت هر دو در سازمان کنفرانس اسلامی و جنبش عدم تعهد آن را مغایر با سیاستهای کشورشان میخواندند و معتقد بودند که با این موضعگیری، استقلال سیاسی اندونزی زیر سوال رفته است. اندونزی بزرگترین کشور مسلمان و چهارمین کشور پرجمعیت جهان است که اکثریت جمعیت نزدیک به 235 میلیون نفری آن مسلمان هستند.
بدیهی است که مخالفتهای انجام گرفته و جدیت اعتراضات داخلی به رای جاکارتا علیه یک کشور مسلمان را نمیتوان در موضعگیری اخیر این کشور در قبال قطعنامه 1803 از نظر دور داشت. سیاست خارجی جاکارتا مبتنی بر ایجاد روابط خارجی با هدف همکاریهای منطقهای و بینالمللی و تلاش در جهت ایجاد همبستگی و همکاری میان کشورهای در حال توسعه با استفاده از ارگانهای بینالمللی مثل سازمان ملل، آ.سه.آن، جنبش عدم تعهد (نم) و سازمان کنفرانس اسلامی است.
همکاریهای بینالمللی تهران ـ جاکارتا در قالب سازمانهایی نظیر اجلاس عدم تعهد و به خصوصی سازمان کنفرانس کشورهای اسلامی را نیز نمیتوان در حمایت آشکار اندونزی از ایران نادیده گرفت. به ویژه با توجه به اینکه رئیسجمهور این کشور اندکی پس از سناریوی نیویورک راهی تهران شد و در ایران ضمن غیرقانونی خواندن قطعنامه 1803 تاکید کرد که همکاریهای دو کشور به نفع جهان اسلام و همه بشریت است و روابط دو کشور باید به سرعت در زمینههای مختلف گسترش یابد.
وی همچنین ملتهای دو کشور را دوست، برادر و حامی یکدیگر خواند. احمدینژاد و سوسیلو بامبانگ پس از نشست تهران در اجلاس سران سازمان کنفرانس اسلامی در سنگال که با هدف رسیدگی به مشکلات غزه و صلح در فلسطین برگزار میشود، حاضر خواهند شد. سازمان کنفرانس اسلامی که در سال 1969 با عضویت کشورهایی نظیر عربستان، مصر، ترکیه و البته ایران و اندونزی تشکیل شد و هویت آن بیشتر در معادلات حاکم بر جهان در دوران جنگ سرد و دنیای دوقطبی معنا مییافت که ایدئولوژی اسلامی محور اصلی آن به شمار میرفت.
به این ترتیب پس از سقوط اتحاد جماهیر شوروی در حالی که این شورا رفتهرفته در معرض خطر استحاله هویتی قرار میگرفت، همکاری تعداد اندکی از اعضای اصلی و فعال توانست مانع شود که این کنفرانس نقشی حاشیهای پیدا کند و در همین حال روابط بین این کشورها گستردهتر و مستحکمتر شد که ایران و اندونزی دو نمونه از آنها بودند.
در واقع باید گفت که هرچند چارچوب همکاریهای سازمان کنفرانس اسلامی مانعی جدی در برابر یک عضو قرار نمیدهد تا آن را رأی دادن علیه عضو دیگر در قالب بینالمللی دیگر منصرف کند، با این حال نقش این سازمان را نیز در نزدیکی بیشتر تهران و جاکارتا نمیتوان نادیده گرفت. از سوی دیگر باید به جنبش عدم تعهد اشاره داشت که یکی از مبناییترین اصول تشکیل آن مبارزه با استیلاطلبی قدرتهای بزرگ بود و هر دو کشور در آن عضویت دارند.
رأی به قطعنامه ضدایرانی شورای امنیت مغایر با اصول این جنبش بود.
روابط تهران ـ جاکارتا در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی همواره از روند متعادل و رو به بهبود برخوردار بوده و در سالهای اخیر نیز گسترش قابل توجهی یافتهاست. مسئولان مختلف امور خارجه و نمایندگان مجلس هر دو کشور در زمانهای مختلف با یکدیگر دیدار و گفتوگوهایی داشتهاند. محمود احمدینژاد، رئیسجمهور کشورمان نیز سال گذشته به جاکارتا سفر کرد و در طول آن سفر قراردادی به ارزش چهار میلیارد دلار را در حوزه نفت و گاز با اندونزی به امضا رساند.
سفر یودهویونو به ایران نیز در پاسخ به این سفر احمدینژاد انجام گرفت. وی در حالی به تهران سفر کرد که آمریکا و متحدین اروپاییاش برای به انزوا کشاندن ایران در عرصه بینالمللی بر سر برنامه هستهای تهران تلاش میکنند و میکوشند به هر طریق ممکن مانع از توسعه برنامه صلحآمیز ایران شوند.
با این وجود سوسیلو بامبانگ در تهران تأکید کرد که اندونزی از فعالیت هستهای جمهوری اسلامی ایران به طور مستمر حمایت خواهد کرد و ضمن کاملا صلحآمیز خواندن برنامه هستهای ایران با صراحت گفت: قعطنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران نیز غیرقانونی است. روابط و همکاریهای ایران و اندونزی در حوزه اقتصادی در 10 سال گذشته شکلی جدیتر به خود گرفتهاست.
در سفر اخیر رئیسجمهور اندونزی به تهران نیز پنج یادداشت تفاهم در حوزههای مختلف به امضای مقامات دو کشور رسید. دورنمای تحکیم روابط تجاری و اقتصادی دو کشور را میتوان به عنوان یکی از دلایل خودداری جاکارتا از موضعگیری علیه ایران در نظر گرفت. در هر حال سفر رییسجمهور اندونزی که ناظران سیاسی آن را نمایش سیاسی خارجی آزاد و فعال در اندونزی در فضایی میدانند که شورای امنیت خواستار خودداری کشورها از همکاری با ایران است را باید گامی مثبت در جهت تحقق روابط پایدار دو کشور اسلامی در نظر گرفت.
با توجه به حمایت مقامات و مردم دو کشور از تقویت پیوندهای تهران و جاکارتا، انتظار میشود تحکیم روابط دو کشور دستاوردهای درخشانی را نه تنها برای ملتهای ایران و اندونزی بلکه برای جهان اسلام و صلح و امنیت بینالمللی به دنبال داشته باشد. چنانکه احمدینژاد در ملاقات با همتای اندونزیاییاش در تهران با بیان این که توسعه همکاریهای تهران ـ جاکارتا به نفع دنیای اسلام و جهان است گفت: جمهوری اسلامی ایران و اندونزی نه تنها پشتوانهای مستحکم برای جهان اسلام بلکه لنگرگاهی برای صلاح جهانی هستند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
