انتخابات آمریکا؛ دموکراسی یا شعبده‌بازی؟!

1ـ مردم آمریکا مستقیما رئیس‌جمهور را انتخاب نمی‌کنند؛
2ـ در آمریکا آرای اکثر مردم شرط و ملاک انتخاب ریاست‌جمهوری نیست. ممکن است نامزدی که از کل آرای مردم حداقل را به دست آورده است به ریاست‌جمهوری انتخاب شود ! این امر چندین بار در تاریخ انتخابات ریاست جمهوری از جمله 7 سال قبل بین جرج دبلیو بوش (49 درصد) و ال گور (51 درصد) اتفاق افتاد، و نامزدی که کم‌ترین آرا را داشت به ریاست‌جمهوری رسید.
3ـ رئیس‌جمهور آمریکا مطابق قانون توسط اکثر نمایندگان دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات که در هر ایالت به طرفداری از یکی از نامزدهای انتخاباتی مشخص می‌شوند و "الکترال کالج" نام دارد انتخاب می‌شود.
4ـ در حقیقت انتخاب رئیس‌جمهور آمریکا رقابت دو حزب برای به دست آوردن نمایندگان در این مجمع یعنی یعنی «الکترال کالج» است.
5ـ اخذ و شمارش رأی برای انتخاب رئیس‌جمهوری ضروری است و ملاک عمل نیست. ولی اکثریت و شمارش رأی در هر ایالت (آمریکا دارای 50 ایلات است) اهمیت دارد؛ زیرا هر نامزدی که اکثریت رأی یک ایالت را آورد متناسب با جمعیت و سهمیه آن ایالت در مجلس که رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کند نماینده خواهد داشت.
6ـ مشارکت مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در بین کشورهای غربی در درجه پایین‌ترین قرار دارد. در یک دهه اخیر بین 45 تا 52 درصد مردم واجد شرایط آمریکا در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کردند. اکثر قریب به اتفاق این 45 الی 52 درصد به یکی از دو نامزدهای حزب جمهوری‌خواه و دموکرات رأی می‌دهد. بدین ترتیب در حقیقت رئیس‌جمهور آمریکا توسط کمی بیش از نصب این آرا (حدود 24 تا حداکثر 30 درصد شهروندان واجد شرایط برای اخذ رأی) انتخاب می‌شود. نسبت شرکت کنندگان در انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس شورای اسلامی ایران به طور متوسط حدود 65 الی 78 درصد بوده‌ است.
7ـ انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکا، محصول سیستم انحصاری حزبی و نقش برتر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات است. تعداد نامزدهای رسمی و نهایی برای انتخابات ریاست‌جمهوری همیشه دو نفر است: یکی از حزب جمهوری‌خواه و دیگری از حزب دموکرات.
8ـ در تاریخ جمهوری آمریکا تاکنون هیچ فردی که خارج از دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات فعالیت کرده باشد، به ریاست‌ جمهوری انتخاب نشده ‌است. به عبارت دیگر، کاندیداهای مستقل و یا حزب سوم هیچ‌گاه به ریاست‌ جمهوری نرسیده‌اند. فقط در کنگره آمریکا (مجلس نمایندگان و مجلس سنا) به ندرت در طول تاریخ آمریکا یک یا دو نفر به طور مستقل و خارج از کنترل و انحصار دو حزب انتخاب شده و به قوه مقننه آمریکا راه یافته‌اند.
9ـ نامزدهای ریاست ‌جمهوری و کنگره آمریکا همیشه توسط دو حزب مسلط جمهوری‌خواه و دموکرات از طریق انتخابات مقدماتی (آزمایشی) و یا اجلاس حزبی تعیین می‌شوند. مردم مستقیما در انتخابات نامزدهای نهایی ریاست‌ جمهوری و یا نامزدهای کنگره نقشی ندارند.
10ـ در انتخابات مقدماتی (یا آزمایشی) که در سطح ایالتی تشکیل می‌شود، اعضای دو حزب مسلط و گاهی شهروندان مستقل از دو حزب می‌توانند از طریق رأی یا اجتماعات حزبی تمایل خود را به یکی از نامزدهای ریاست‌ جمهوری یا کنگره نشان دهند. ولی در بسیاری از ایالات این انتخابات یا اجتماعات حزبی منحصر به اعضای یک حزب است و شهروندانی که مستقل از حزب باشند اجازه رأی و انتخاب و شرکت در این اجتماعات و انتخابات را ندارند.
اعضای حزب دموکرات یا شهروندان مستقل از دو حزب حق رأی دادن و انتخاب و تمایل به کاندیداهای حزب جمهوری‌خواه را ندارند و همین‌طور برعکس هر کس که خارج از این دو حزب بوده و مستقل باشد شانس شرکت و انتخاب شدن را در انتخاب ریاست‌ جمهوری ندارد. در حقیقت، انتخاب نهایی نامزدها و کاندیداها توسط نخبگان و نمایندگان و اجلاس حزبی تعیین و اعلام می‌شود. تعداد شرکت‌کنندگان در انتخابات مقدماتی (آزمایشی) بسیار کم و بین 3 الی 10 درصد از افراد واجد شرایط است.
11ـ نمایندگانی که برای انتخاب نهایی نامزدهای دو حزب به کنوانسیون (اجلاس حزبی) انتخاب می‌شوند یکسان و مساوی نیستند. برخی از نمایندگان شرکت کننده (مانند بازیگران قدیمی سیاسی، فرمانداران و شهردارها و غیره) به عنوان «گردن کلفت‌ها» یا «ابرقدرت‌ها» دارای نفوذ و آرای بیشتری هستند و در مواقع حساس می‌توانند ترازو را به نفع و یا ضرر یک فرد دلخواه بالا و پایین ببرند.
12ـ در بسیاری موارد نتیجه انتخاب نامزد نهایی هر حزب برای ریاست‌جمهوری قبل از تشکیل کنوانسیون توسط انتخابات مقدماتی تعیین و اعلام می‌شود. در این صورت، کنوانسیون‌های حزبی که در حقیقت باید در آن‌ها بحث و رقابت برای نامزدها وجود داشته باشد، به یک نوع نشست تشریفاتی منجر می‌شود. امسال این موضوع در مورد حزب جمهوری‌خواه ـ که جان مک کین تنها کاندیدای باقی مانده آن حزب است ـ صادق است؛ ولی در مورد حزب دموکرات هنوز رقابت بین دو کاندیدا یعنی هیلاری کلینتون و باراک اوباما تا امروز ادامه دارد. خلاصه کلام این‌که در بسیاری از موارد، دو نامزد نهایی احزاب جمهوری‌خواه و دموکرات که مردم آمریکا مجبورند به یکی از آن‌ها رأی دهند، تقریبا از 8 ماه قبل (روز انتخابات اولین سه شنبه در ماه نوامبر 2008) معلوم شده ‌است.
13ـ روز انتخابات ریاست‌جمهوری و کنگره آمریکا روز تعطیلی نیست. مردم هم باید سر کار حاضر شوند و هم در انتخابات شرکت کنندو این خود یکی از معضلات انتخاباتی است.
14ـ رئیس‌جمهور آمریکا برای چهار سال انتخاب می‌شود و می‌تواند برای یک دوره دیگر نیز نامزد شده و انتخاب شود (حداکثر 8 سال). تولد در آمریکا و تابعیت، یکی از شرایط انتخاب شدن به ریاست‌جمهوری است.
15ـ کنگره آمرکیا متشکل از مجلس سنا با 100 عضو (برای هر ایالت دو سناتور) و مجلس نمایندگان با 435 نفر (به ازای هر 570 هزار نفر یک نماینده) است. انتخاب مجلس نمایندگان هر 2 سال یک‌بار صورت گرفته و مدت نمایندگی مجلس سنا برای مدت 6 سال است. شرایط انتخاب شدن در سنا حداقل 30 سال سن، و 9 سال تابعیت ایالات متحده و سکونت در آن ایالت است، در حالی که شرایط برایانتخاب شدن به مجلس نمایندگان حداقل 25 سال سن و 7 سال تابعیت ایالات متحده و ساکن بودن در حوزه انتخابی است. سن رأی‌دهندگان برای ریاست‌جمهوری و سنا و مجلس نمایندگان 18 سال تمام است.
در اندیشه سیاسی غرب، مفهوم و لغت دموکراسی همیشه دو معنی داشته و هر کشوری برای خود روش‌های مختلفی را برای رسیدن به هدف اتخاذ کرده‌است. یکی از معانی دموکراسی همان‌طوری که در آغاز گفتیم این است که مردم بتوانند در جامعه خود و از طریق دریافت و وجود اطلاعات صحیح و آزاد در مدیریت و اداره مملکت سهمی داشته و در آن شرکت کنند. این همان تعریف معمولی کتاب‌های درسی و مقالاتی است که طرفداران دموکراسی دانسته یا ندانسته به آن‌ها می‌پردازند. ولی دموکراسی در غرب یک مفهوم و معنی دیگری هم داشته و دارد و آن این است که مشارکت مردم و اطلاع رسانی به آن‌ها باید کنترل و فیلتر شود و این‌جا است که احزاب، رسانه‌ها و گروه‌های فشار وارد عمل می‌شوند. این نوع دوم، هم تاریخ طولانی‌تری در غرب دارد و هم عملی می‌شود. تاریخ این نوع دموکراسی در اندیشه سیاسی غرب به نهضت آزادی‌خواهانه قرن هفدهم در انگلستان برمی‌گردد و از آن‌جا ریشه می‌گیرد. دموکراسی معمولی امروزی غرب از نوع دوم است و روش‌ها و سنت‌های مختلف دارد. این نوع دموکراسی یک نوع اولیگارشی است یعنی یک گروه کوچک جامعه به بقیه حکومت می‌کنند و دنیای صنعتی و اطلاعاتی این سه قرن با انحصار اطلاعاتی و کنترل مغزها به این امر کمک و خدمت کرده‌است؛ پولیارکی یک نام دیگر برای این نوع دموکراسی است.(1)