بحران ناتو در افغانستان

حسن فتحی
حتی با‌ وجود استقرار نیروهای نظامی ناتو در جنوب بحران‌زده افغانستان اوضاع در این منطقه رو به وخامت گذارده و شرایط روزبه‌روز وخیم‌تر می‌شود. بحران به حدی گسترش یافته که ناتو خواستار افزایش نیروها در جنوب افغانستان شده تا بتواند نیروهای طالبان و بقایای القاعده را مهار کند. اوضاع در جنوب افغانستان در ‌مجاورت مرزهای پاکستان به قدری بحرانی شده که ناتو هشدار داده اگر نیروهای این سازمان در عملیات کنونی خود علیه طالبان به موفقیت نرسند افغانستان بار دیگر به یک کشور شکست خورده تبدیل خواهد شد. این عملیات که با نام مدوسا در جریان است بزرگترین عملیات ناتو بر ضد طالبان در افغانستان می‌باشد که درگیریها را به پایگاه قدرت این گروه در قندهار کشانده است. شفر دبیرکل ناتو معتقد است که اگر ناتو به افغانستان نمی‌رفت افغانستان به سراغ ما می‌آمد به یاد داشته باشید افغانستان پیش از فرار طالبان چه وضعی داشت. یک کشور مردود و شکست خورده که به پایگاهی برای تربیت تروریست‌ها تبدیل شده بود. ناتو که جانشین نیروهای آمریکایی در جنوب افغانستان شد درصدد است توان جنگی خود را در این کشور دو برابر کند. در این رابطه کمیته نظامی این سازمان در نشست سالانه خود در ورشو پایتخت لهستان از همه اعضای خود خواست با توجه به وخامت اوضاع امنیتی جنوب افغانستان مشارکت خود را در اعزام نیرو به این کشور صددرصد افزایش دهند.
به گفته ژنرال کانادایی ری هنولت مقاومت نیروهای دشمن در جنوب افغانستان شدیدتر و اوضاع امنیتی نسبت به پیش‌بینی‌‌های اولیه ما از تحولات این منطقه وخیم‌تر شده است. این واقعیت ایجاب می‌کند نیروهای ائتلاف در جنوب بیش از گذشته تقویت در افغانستان اعلام می‌دارد که گروه طالبان در یک سال گذشته اعلام می‌دارد که گروه طالبان در یک سال گذشته توان نظامی خود را تقویت کرده است. ناتو برای در دست گرفتن کنترل اوضاع دست به 12 عملیات هم زمان در جنوب زد که ستاره دریایی نام داشت. سخنگوی این سازمان مدعی شد که این عملیات سبب گردید طالبان از این پس تهدیدی جدی به حساب نیاید. او خاطر نشان می‌سازد که ناتو خواهان ادامه جنگ نیست و تلاش می‌کند زمینه بازگشت نیروهای شورشی را به زندگی عادی فراهم سازد. به گفته وی بر اساس توافقی که با دولت افغانستان صورت گرفته شورشیانی که دست از جنگ بردارند امان نامه دریافت کرده و به زندگی عادی باز خواهند گشت. نیروهای ناتو کنترل 13 استان افغانستان را در دست دارند ولی قرار است با افزایش نیروها تا 20 هزار نفر فرماندهی کلیه نیروهای خارجی در این کشور را در دست بگیرند. روزی که ناتو مسئولیت برقراری نظم و آرامش را در جنوب افغانستان بر‌عهده گرفت ژنرال ریچارد در بیانیه‌ای اعلام کرد که ناتو برای یک مدت طولانی در این منطقه باقی خواهد ماند. ولی آنچه جالب توجه بود واکنش طالبان به جا‌به جایی نیروهای ناتو و آمریکاییها بود. زیرا طالبان اعلام کرده که نیروهایش سوگند خورده‌اند حملاتشان را علیه ناتو افزایش دهند. در بیانیه آنها آمده بود که افزایش حضور نیروهای خارجی به آنها کمک می‌کند هدف‌های جدیدی را راحت‌تر مورد حمله قرار دهند از روزی که ناتو جایگزین آمریکا شده درگیری‌ها شدن بیشتری گرفت و اوضاع در جنوب و در مجاورت مرزهای پاکستان بحرانی‌ترشد. دولت افغانستان معتقد است سران طالبان و القاعده در مناطق قبیله‌ای پاکستان پنهان شده‌اند ولی دولت اسلام‌آباد از برخورد با آنها پرهیز می‌کند. جنوب افغانستان که از کانون‌های اصلی فعالیت طالبان است در ماه‌های گذشته به دلیل سازماندهی مجدد این نیروها به کانون اصلی درگیریها تبدیل شده به همین دلیل نیروها به کانون اصلی درگیریها تبدیل شده به همین دلیل نیروهای ناتو برای مهار طالبان و سرکوب شورشیان در این منطقه استقرار یافته‌اند. در همین رابطه اختیارات این نیروها افزایش یافته و آنها آزادی عمل بیشتری به دست آوردند. ولی سوال این است که به چه دلیل طالبان توانسته به سازماندهی مجدد اوضاع را در جنوب آشفته کرده و دولت حامد کرزای نیز در برقراری نظم و آرامش در این کشور ناکام بوده است؟!
آنچه در جنوب افغانستان شاهدیم ناشی از فقدان حاکمیت دولت در این منطقه حساس و استراتژیک است. در این مناطق دولت‌های پاکستان و افغانستان از نفوذ چندانی برخوردار نیستند، به همین دلیل طالبان از موقعیت به دست آمده به نحو احسن بهره گرفته و با تجدید سازمان و جذب نیروهای جدید حملات خود را افزایش داده است در صورتی که اگر دولت‌های کابل و اسلام‌آباد قادر به کنترل مناطق قبیله‌ای و مرزها بودند، طالبان و عوامل القاعده نمی‌توانستند به آسانی در این مناطق تردد کرده و به فعالیت بپردازند. در این شرایط ناتو مصمم است کمبودهای دو کشور پاکستان و افغانستان را در این مناطق جبران کرده و مهار شورشیان بپردازند. اگر چه ممکن است به دلیل توان رزمی که زمینه رشد و فعالیت طالبان از بین نرفته و دلت کابل نتواند حاکمیت خود را اعمال کند، آرامش به طور کامل به این مناطق باز‌نگشته و تروریسم از بین نخواهد رفت در این شرایط متهم کردن کشورهای همسایه از سوی کابل راگشا نبوده و به نفع کرزای نیست زیرا مسئول اصلی ناامنی و بی‌قانونی در افغانستان همین دولت ضعیف و ناتوان کابل است که اگر نیروهای خارجی اقدام به ترک این سرزمین کنند به هیچ وجه توان دردست گرفتن کنترل اوضاع را نخواهد داشت لذا باید دولت کابل از موقعیت اقدام به توسعه قدرت و نفوذ خود در مناطق مرزی و قبیله‌ای نماید. اما آنچه اهمیت دارد و در دراز مدت نیاز است تقویت و آموزش نیروهای نظامی و انتظامی در افغانستان است تا دولت مرکزی بتواند از طریق این نیروها جلوی تحرک شورشیان را‌گرفته و نظم و آرامش را جایگزین ناامنی و شورش سازد.