بودجه و معجزه ردیفهای متفرقه
حسن سبحانی ـ نماینده دامغان
ردیفهای متفرقه مطابق یک روال نادرست و غیراصولی سالیان طولانی است که در قوانین بودجه سالیانه وجود داشته است و در لایحه سال 86 هم وجود دارند. برای این که از میزان اعتباراتی که تحت عنوان ردیف متفرقه، مصروف امور عمرانی میشود برآوردی داشته باشیم، کافی است که دقت شود در لایحه بودجه 1386 از مجموع 175هزار میلیارد ریال در نظر گرفته شده برای عمران مبلغ 41 هزار میلیارد ریال یعنی 4/23درصد آن برای امور عمرانی هزینه خواهد شد. هر چند اینجانب سالیان طولانی است که مشکلات ناشی از این شیوههای نادرست در خصوص پروژههای عمرانی را در مجلس و سار مجامع فریاد کردهام، لیکن به منظور استعانت از مساعدت صاحبنظران محترم و تنویر افکار عمومی نکاتی را متذکر میشوم:
1ـ ایجاد زیربناها از جمله امور بسیار مهم و ضروری رشد اقتصادی است و لذا اهتمام به آنها قابل تقدیر و قدردانی است.
2ـ زیربناهای مورد نیاز کشور باید براساس برنامه آمایش سرزمین مورد مطالعه، بررسی و تصویب قرار بگیرد تا این اطمینان حاصل شود که اگر بزرگراه یا راه آهن یا نیروگاه و بندر و فرودگاهی در نقطهای از کشور احداث میشود، آن فعالیت به طور مشخص حلقه تعیینشدهای از یک زنجیره در نظر گرفته شده برای توسعه کشور است و در کنار سایر حلقههایی که ایجاد میشوند نقشه توسعه زیربناهای کشور را بتدریج تکمیل میکنند و هیچ دوباره کاری یا بیهودهکاری در این زمینه صورت نمیگیرد.
3ـ مطابق ارقام مندرج در لایحه بودجه سال 86، هزینه احداث هر کیلومتر راهآهن به طور متوسط 15میلیارد ریال است و چنانچه فرض کنیم از آغاز سال 86 به بعد نرخ رشد قیمتها صفر باشد، برای تکمیل طرحهای راهآهن که در دست اجراست، باید مبلغ 48452 میلیارد ریال هزینه کنیم. البته آگاهان امور اقتصادی و نحوه پیشرفت امور عمرانی میدانند که این بیان بسیار خوشبینانه است و به مبلغ مورد نیاز برای به پایان بردن طرحهای نیمه تمامی که متاسفانه صف آنها هر سال طولانیتر هم میشود، حداقل یک سوم مبلغ 48452 میلیارد ریال اضافه میشود.
علیرغم این مهم کافی است، معجزه جدیدی را در ردیف متفرقه 503731 لایحه بودجه سال 86 ببینید که پیشنهاد کرده است خطوط راهآهن جدیدی (11طرح) با همکاری بخش خصوصی عملیاتی شود. هرچند برآورد طول این 11طرح جدید مشخص نیست، اما کافی است توجه شود که یکی از آنها راهآهن تندرو تهران ـ مشهد (حدود 894کیلومتر) و دیگری راهآهن شیراز ـ بوشهر (حدود 304کیلومتر) و سومیراه آهن بوشهر ـ عسلویه ـ بندرعباس (حدود 927کیلومتر) و چهارمیخط دوم راهآهن تهران میانه (حدود 430کیلومتر) است و معجزه را در آن بجویید که برای مشارکت در این طرحها فقط مبلغ 38 میلیارد ریال در سال 86 پیشنهاد شده است که هزینه ساخت 5/2 کیلومتر راهآهن است.
براستی آیا وعده شروع هزاران کیلومتر راهآهن بدون لحاظ نبود یا کمبود امکانات چه ذهنیتی برای مردم به وجود میآورد؟
4ـ در ردیف متفرقه 503732 برای مشارکت در 13 آزاد راه که از جمله آنها آزاد راههای اصفهان ـ شیراز، تبریز ـ ارومیه، تهران ـ مشهد و نطنز ـ سیرجان است، مبلغ 183میلیارد ریال پیشنهاد شده است. مطابق آمارهای مندرج در بودجه برای احداث هر کیلومتر آزاد راه به طور متوسط 8920 میلیون ریال اعتبار لازم است، یعنی مبلغ پیشنهادی برای احداث 5/20 کیلومتر آزاد راه کفایت میکند.
5ـ در ردیف متفرقه 503733 برای بهسازی 52 راه مواصلاتی در کشور مبلغ 476میلیارد ریال پیشنهاد شده است.
6ـ در ردیف متفرقه 503734 برای احداث 24 راه مواصلاتی با هزاران کیلومتر مسافت مبلغ 433 میلیارد ریال در نظر گرفته شده است.
7ـ در ردیف 503735 برای احداث 24 بزرگراه با مشارکت منابع استانی!! مبلغ 494 میلیارد ریال پیشنهاد شده است که از جمله آنها بزرگراههای شیراز ـ سپیدان ـ یاسوج، کرمان ـ زرند و میرجاوه ـ زاهدان ـ بم است.
8 ـ هماکنون مستند به لایحه بودجه سال 1386در بیش از 120شهر کشور پروژه آبرسانی برای تامین آب شرب مردم در دست اجراست و برای به پایان رسیدن این پروژهها با فرض نرخ رشد صفر برای تورم، مبلغ 12120میلیارد ریال دیگر لازم است. بدیهی است، دغدغه به پایان رسیدن پروژههای نیمه تمام ایجاب میکند اعتبارات کم موجود مصروف تکمیل این پروژههای نیمه تمام شود که تا پایان سال 85، حداکثر نیمی از اعتبارات مورد نیاز آنها هزینه شده است. ولی بهرغم این مهم، معجزه ردیف 503862 لایحه بودجه سال 86 به این صورت خود را مطرح میکند که برای آبرسانی به 38 شهر دیگر مبلغ 250 میلیارد ریال پیشنهاد شده است که واضح است حجم تعهدات ناشی از این پروژههای جدید برای سالهای طولانی بر بودجه عمومی دولت تحمیل خواهد شد.
9– منطق حکم میکند که پروژههای عمرانی در حداقل زمان به پایان برسند تا هم کمتر مستهلک شوند (در دوره ساخت) و هم مردم آثار اجرای آنها را بزودی ببینند و هم با تورم حاصل از دوران ساخت آنها از طریق استفاده زودتر از منافع این پروژهها و افزایش عرضه کالاها و خدمات مقابله شود. بنابراین آغاز عملیات جدید عمرانی با حداقل اعتبار لازم، میتواند به تدریج موجبات کاهش در فواید ناشی از تسریع در اجرای پروژهها را فراهم آورد، زیرا پروژههای مندرج در ردیف متفرقه براساس قواعد نوشته یا نانوشتهای که متاسفانه در نظام تصمیمگیریها وجود دارد، کمکم داخل پروژههای در دست اجرای اصلی میشوند و با ورود خویش و اختصاص مبالغ بیشتری به خود، طول زمان اجرای همه پروژهها را طولانیتر میکنند.
10ـ براستی فلسفه وجودی این همه پروژه جدید ولی تقریبا بدون اعتبار چیست؟ چرا توزیع جغرافیایی این پروژهها به شکلی است که هر یک از نمایندگان مجلس احساس میکنند چنانچه برای اعمال اصلاحات در روند بودجهنویسی، ردیف متفرقهای حذف شود، در واقع پروژههای مربوط به حوزه انتخابیه وی هم حذف میشود؟ چه رمز و رازی بین بقای عدم شفافیت در بودجههای سالانه و شعارها و گفتارهای معطوف به ضرورت شفافیت در بودجه وجود دارد؟ آیا با اصلاحات جزئی میتوان از دام این گردابهای عمیق رهایی یافت یا باید به انقلاب در امور اقتصادی و ازجمله بودجهنویسی اهتمام کرد؟ آیا این ردیفها معجزه نمیکنند؟!
11ـ و بالاخره به یاد داشته باشیم که اکثریت قریب به اتفاق این پروژهها از 4 سال پیش و از دوره دولت پیشین وارد بودجه شده و در دولت فعلی هم ادامه پیدا کرده است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
