جنگ سرد جدید

سیدکاظم رضایی
براساس یک نظرسنجی در روزنامه واشنگتن پست، اکثر مردم روسیه به این باور رسیده‌اند که آمریکا وارد یک جنگ سرد دیگر با کشورشان شده‌ است و قصد دارد روسیه را تضعیف و یا حتی نابود کند. این باور با انتشار گزارشها و مقاله‌های ضد ‌روسی در نشریات آمریکایی بیش از پیش تقویت شده ‌است.
نشریات آمریکایی در هفته‌های اخیر به نقل از برخی مقامات این کشور اعلام کردند قدرت هسته‌ای آمریکا به حدی پیشرفت کرده‌است که قادر خواهد بود زرادخانه‌های هسته‌‌ای روسیه و چین را نابود کند، بدون آنکه مورد حمله قرار گیرد.
براساس نظرسنجی روزنامه واشنگتن پست، اکثر مردم روسیه و بسیاری از سیاستمداران حتی سیاستمداران لیبرال این کشور، انتشار چنین دیدگاهی در نشریات آمریکایی نزدیک به کاخ سفید از جمله نشریه «فارین افرز» را موضع رسمی دولت آمریکا دانسته‌اند که نمی‌پذیرد قدرت روسیه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بار دیگر احیا شود. به دنبال تهدید هسته‌ای جدید آمریکا علیه روسیه، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه بر لزوم حفظ توانایی مقابله به مثل هسته‌ای برای تضمین امنیت این کشور خبر داد.
ژنرال الکساندر گروکف، فرمانده نیروهای موشکی و ژنرال ولادیمیر میخائیلوف، فرمانده نیروی هوایی و همچنین ژنرال یوری بالویفسکی، رئیس ستاد مشترک ارتش روسیه اظهارات رئیس‌جمهور کشورشان را تکمیل و اعلام کردند سلاح‌های هسته‌‌ای روسیه از لحاظ کیفی به حدی پیشرفت کرده است که قادر خواهد بود هر‌گونه تجاوز را دفع کند.
باور روشها این است که آمریکا تلاش می‌کند ظهور مجدد روسیه را به عنوان یک قدرت بزرگ ژئوپلتیک مهار سازد. این باور به دلیل تسلط جنگ سالاران محافظه‌کار نوین در تصمیم‌گیری‌های دولت بوش بیش از پیش گسترش یافته است. قلمرو جمهوری‌های شوروی سابق است که آمریکا درصدد گسترش حضور همه‌جانبه خود در این مناطق نفوذ سنتی روسیه است. به نوشته روزنامه واشنگتن پست، مردم روسیه معتقدند ادعای آمریکا مبنی بر توسعه دمکراسی در جمهوری‌های شوروی سابق در پوشش انقلاب‌های رنگین، با هدف کاهش نفوذ سنتی مسکو و گسترش حوزه جغرافیایی ‌ناتو در این مناطق انجام می‌شود.
در عرصه بین‌المللی نیز مقامات آمریکایی استقلال نسبی سیاست خارجی روسیه نظیر مخالفت با جنگ عراق، مذاکره با جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) و تقویت روابط با جهان اسلام و ادامه همکاری هسته‌‌ای با ایران را تقابل‌گرایی مسکو با گسترش یکجانبه‌گرایی واشنگتن در جهان می‌دانند.
از این رو آمریکا به همکاری هسته‌ای با هند روی آورده است تا مانع هرگونه اتحاد استراتژیک میان روسیه و چین در معادلات جهانی شود. همزمان محافظه‌کاران نوین به رهبری دیک‌چنی، معاون رئیس‌جمهور آمریکا با انتقاد از اقتدار‌گرایی دولت پوتین، طرح تجدیدنظر در روابط با روسیه را بررسی می‌کنند و در دکترین جدید امنیت ملی آمریکا نیز مشارکت با روسیه از جمله در زمینه با تروریسم، همکاری در زمینه انرژی و فعالیت‌ها در چارچوب گروه هشت کشور صنعتی نادیده گرفته شد تا این کشور در انزوا قرار گیرد.
در واقع پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و اعلام پایان جنگ سرد، ماهیت روابط دو کشور، صلح سرد و بی‌اعتمادی به یکدیگر بوده است. جایگزینی ولادیمیر پوتین اقتدار‌گرا به جای بوریس یلتسین غرب‌گرا در مقام رهبری روسیه در سال 2000حاکی از سرخوردگی مردم این کشور از غرور آمریکا بوده است، بویژه این که پوتین با گرایش ملی‌گرایانه، آمادگی خود را برای احیای موقعیت از دست رفته روسیه اعلام کرده‌ است. مخالفت مستمر پوتین با یکجانبه‌‌‌گرایی آمریکا در جهان و گسترش ناتو به سمت مرزهای روسیه، منعکس کننده دیدگاه اکثر مردم روسیه است.
بنابراین اگرچه جنگ سرد به شیوه گذشته تکرار نخواهد شد. اما روند رقابت آمریکا و روسیه در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی نشان می‌دهد که دو کشور فارغ از اهداف ایدئولوژیک دوره جنگ سرد. بر پایه منافع ملی، منافع متضاد را دنبال می‌کنند.