امیررضا دهقانینیا
در عقاید سیاسی این حزب و چرخش آن به سمت صهیونیسم، تعارضهای ظاهری با مبانی دین یهود دیده میشود. یهودیان معتقدند که منجی موعود باید آنها را به سرزمین فلسطین بازگرداند؛ ولی چون نشانۀ بارزی از این امر دیده نمیشود، اعضایعالی این حزب به رهبری خاخام آبراهام نیردیغر با عقب نشینی از فلسطین مخالفت کرده و به مهاجرت و اسکان و شهرکسازی اصرار دارند.
"شورای عالی علما تورات متشکل از روسای مدارس مهم دینی (یشیفها) که بیشتر آنها لتوانیالاصلند و روسای دربارهای حسیدیه هستند و پایگاه انتخاباتی حزب در اسرائیل بیشتر در میان بنیادگرایان (حریدیها) و اشکنازیها ساکن بیتالمقدس و منطقۀ نبیبراک (نزدیک تلآویو) است." نیز به بسیاری از اختلافها پایان داده و نظرات یکسانتری بعد از تشکیل اسرائیل اتخاذ کردهاند.
از نکات قابل تأمل در موضوع شناخت احزاب در اسرائیل، حضور احزاب عربی است. احزاب عربی را در یک نگاه بسیار کلی میتوان به سه گروه سیاسی، حزب حواش یا راکح، حزب لیست پیشرو و حزب دموکراتیک عرب تقسیم کرد.
هر سه حزب در کنست اسرائیل شرکت کرده و اعضایی را در برخی دورههای آن داشتهاند.
حزب راکح، منشعب از حزب کمونیست اسرائیل بود و در مقابل حزب هاکی (یا شاخهای که در آن، یهودیان اکثریت اعضا را تشکیل میدهند،) قرار گرفت. این حزب در آغاز دیدگاههای فرا یهودی و عربی فلسطینی داشت؛ ولی بعد از تشکیل اسرائیل و گذر از انشعابهای سهگانه در دولت اسرائیل حزب کمونیست به صورت یکپارچه ظاهر شد. این حزب که مواضع شوروی سابق را تأیید میکرد، در مقابل جریان صهیونیسم و امپریالیسم به اتخاذ موضع پرداخته و بسیاری از عربهای ساکن را جذب خود کرد. مواضع مذکور موجب شد تا میان میکونیس و موشی سینه با مئیر فیلز وتوفیق طوبی اختلافیهای عمیقی ایجاد شود و انشعابی در سال 1965 به ترتیب موجب پیدایی "ماکی" و "راکح" به رهبری افراد مذکور گردد.
حزب لیست پیشرو برای صلح از سوی گروههای رادیکال عرب و یهود تشکیل شد که مرکب از یهودیان، مسیحیان و مسلمانان بود؛ ولی هماکنون حزب بعد از گذر از یک اوج در حد شهر الناصره محدود شده است. حزب دموکراتیک عرب که یک حزب کاملاً عربی است، برنامههایی مشابه دو حزب قبلی عرب و سعی در محوریت بخشیدن به (ساف) بهعنوان تنها نمایندۀ فلسطینیان دارد. این حزب بر شرکت عربها در کنست اصرار ورزیده و به این امید است که بتواند با استفاده از جمعیت بالای جامعۀ عربی، مشکل فلسطینیان را حل کند. در این میان و در اواسط دهه هفتاد، جریانی در فلسطین بنا به تغییر موازنه در معادلات سیاسی جهان شکل گرفت. وقوع انقلاب اسلامی در ایران، شوق جوانان جهان به مسائل مذهبی، تحصیل تعداد زیادی از جوانان در مراکز علوم اسلامی و ناکارآمدی ایدههای ملی عربی و … موجب شد تا در منطقۀ المثلث گروههای مذهبی تشکیل شود و به مرور به دیگر نقاط فلسطین گسترش یابد. جوانانی که در خارج از فلسطین با مفاهیم اسلامی آشنا شده بودند، به فلسطین بازگشتند و جنبش اسلامی فلسطین را همراه با آموزش جوانان فلسطین پایهگذاری کردند. این گروهها با نگاه حداکثری به دین اسلام، درصدد تشکیل دولت اسلامیدر سراسر سرزمینهای فلسطینی بودهاند و از شرکت در انتخابات کنست و سهیم شدن با دولت اسرائیل در زمینههای اقتصادی و… که نشانۀ مشروعیت بخشی به اسرائیل است، خودداری کنند. اما مواضع میانهرو حرکت اسلامی سبب شده است تا از تحریم انتخابات امتناع ورزند و به نوعی در انتخاباتهای محلی شرکت میکنند؛ ولی در مقابل این حرکت میانهرو، حرکتهای اصیلتری از سوی جوانان مسلمان فلسطینی در لایههای عمیقی شکل گرفت که فقط به تشکیل دولت اسلامی در سراسر فلسطین میاندیشد.
با توجه به مطالب ذکر شده و تحقیق دربارۀ ساختار جمعیتی اسرائیل میتوان به حاشیهرانی مذهب یهود در دستور کار دولت اسرائیل پی برد. نفوذ و استحالۀ جریان متدین یهودی که براساس سه عهد معروف یهودیان، مخالف جریان صهیونیسم بودند، از آن جمله است.
غلبة فرهنگ آمریکایی مرسوم در میان (اشکنازیها) بر دیگر فرهنگها و رسوم موجود، خود مویدی بر این مسأله است.
"یهودیان شرقی فاصلۀ زیادی با یهودیان غربی در فلسطین اشغالی دارند و در تصمیمگیریهای سیاسی حضور پر رنگی نداشته و به تدریج از آداب و رسوم خود فاصله گرفته و کاملاً در فرهنگ غربی محو شدهاند. "
امروز نمونههای متعددی از فاصلة یهودیان شرقی از آداب و رسومشان را میتوان مثال زد:
"رخت بر بستن چند همسری، فروشندگان دوره گرد، شاغل سنتی، پدرسالاری، به مسخره گرفتن طب سنتی و جادوگری، متلاشی شدن پدیدۀ خانوادههای مولکولی، تشکیل خانوادههای اتمی، دوری از رسوم مذهبی، بیاعتنایی به باور به خدا و…"
غلبة فرهنگ اشکنازیها موجب حاشیهرانی دین به صورت گسترده در اسرائیل شده است؛ به گونهای که احزاب سکولار از قدرت بیشتری در اسرائیل در طی دهۀ اخیر برخوردار شدهاند. شاید بتوان به راستی مفاد آیۀ 34 سورۀ بقره را در مورد احزاب اسرائیل منطبق دانست. ادامه دارد...