ماموریت غیرممکن

کاندولیزا رایس در حال حاضر با بزرگترین بحران سیاسی دوران عمر خود مواجه است؛ بحران بازسازی مجدد چهره و جایگاه آمریکا فروپاشی است. در حالی که منطقه شاهد جنگ ویرانگر لبنان و آماج ناآرامی و هرج‌ و مرج امنیتی در عراق بوده است، آینده سیاست خارجی آمریکا به عنوان یک قدرت تغییرگر در‌خاورمیانه در موقعیت بسیار حساسی قرار دارد. در این لحظات سخت، لحظات عمر سیاسی کاندولیزا رایس است.
در روزهای اول جنگ اسراییل با لبنان، رایس در سفری به منطقه با بسیاری از رهبران هم پیمان آمریکا دیدار و گفت‌و‌‌گو کرد اما با رهبران دو کشور مهم، تاثیرگذار و استراتژیک منطقه یعنی ایران و سوریه کوچکترین دیدار یا ارتباطی برقرار نکرد.
در آغاز این جنگ رایس سخنرانی‌های آتشین اما بی‌محتوا و شعارهای جنجال بر‌انگیزی چون درد تولد خاورمیانه جدید را سرداد و اظهارات رایس در این راستا به چیزی جز افزایش خصومت و احساسات ضد آمریکایی در میان ملت‌های منطقه منجر نشد زیرا زمان و مکان، مناسب برای ایراد این سخنان نبود.
شواهد حاکی از این است که رایس این واقعیت پی برده که اعلامیه‌های شدید و قاطع در برابر تحولات جهانی و خصوصا خاورمیانه کارساز نیست و باید تغییر رفتاری در سیاست خارجی آمریکا را شروع کند و نباید سیاست خارجی آمریکا را شروع کند و نباید سیاست واشنگتن گروگان تل‌آویو باشد. در طول تاریخ هیچ‌گاه خاورمیانه یک هدف سهل‌الوصول نبوده است. دستگاه سیاست خارجی آمریکا در شرایط فعلی باید به قدرت مذاکرات در عرصه بین‌المللی اهمیت دهد. رایس یک مشاور در امور شوروی سابق بوده است و به خوبی بر توانایی رایزنی و ساز‌و‌‌‌کار جدید در قانع کردن آشناست. به هر حال سیاست خارجی آمریکا نیاز به تغییر در نگاه خود دارد.
به گزارش ایسنا آمریکا که پس از ناامنی رژیم صهیونیستی در اجرای اهداف توسعه‌طلبانه این کشور که مهمترین آن تبدیل لبنان به سکویی برای طرح ریزی خاورمیانه جدید و حمایت از جنایات جنگی این رژیم، اعتبار و جایگاهش به شدت در میان افکار عمومی ملت‌های مسلمان منطقه مخدوش شده است و ناکار‌آمدی شیوه‌های جنگ‌طلبانه و تجاوزکارانه را در عمل مشاهده کرد، به نظر می‌رسد اکنون به سمت استفاده از رویکرد سیاسی و دیپلماتیک برای نقش‌آفرینی در مسائل منطقه خاورمیانه روی آورده است.
اعزام مجدد کاندلیزا رایس به منطقه خاورمیانه پس از برقراری آتش‌بس میان لبنان و رژیم صهیونیستی به منظور بازیابی ابهت و اقتدار از دست رفته واشنگتن در منطقه صورت گرفته است.
رایس با وجود پیش رو داشتن موانعی بزرگ، به منظور بررسی امکان تلاش دوباره برای برقراری صلح بین اعراب ـ اسراییل، به خاورمیانه سفر کرده است.
وی در اولین سفر خود به منطقه خاورمیانه پس از حمله اخیر رژیم صهیونیستی به لبنان، عصر دوشنبه، آمریکا را برای بازدید از عربستان سعودی، مصر، اسرائیل و اراضی فلسطینی ترک کرد.
سران عرب بر این باورند که حمله اخیر اسراییل به لبنان، نشانه واضح خطر به جا مانده از مناقشه حل نشده خاورمیانه بود.
با توجه به اینکه منتقدان می‌گویند که دولت جورج بوش هیچ‌گاه وقت کافی را صرف درگیری اسراییل و فلسطین نکرده است، برخی تحلیلگران معتقدند، احتمالا دولت وی برای تسکین اعراب و متحدان اروپایی‌اش که خواسته‌های واشنگتن در مسایل مختلف از جمله همکاری در مبارزه با تروریسم حمایت می‌کنند، خود را به درگیری فلسطین و اسراییل، متعهد نشان می‌دهد.
برخی نیز استدلال می‌کنند که اختلاف میان فلسطینی‌‌ها، مشکلات داخلی و ضعف سیاسی ایهود المرت، نخست وزیر اسراییل، چشم‌انداز موفقیت هر نوع تلاش برای برقراری صلح را به شدت محدود و تار کرده است.
آمریکا که پس از تشکیل دولت فلسطینی تحت اداره حماس، کمک‌های مالی به فلسطین را قطع کرده‌است، از سر‌گیری این کمک‌ها را به محکومیت خشونت‌ها، به رسمیت شناختن اسراییل و رعایت توافقنامه‌های گذشته از سوی حماس مشروط کرده است.
رایس، هفته گذشته در مصاحبه با روزنامه آمریکایی نیویورک که تایمز در رابطه با سیاست آمریکا در قبال دولت فلسطین، به تشریح راهبردی که حاوی محورهای اصلی حمایت از عباس بود، پرداخت. کمک به عباس برای تقویت نیروهای امنیتی، دادن زمان بیشتری به وی در زمینه تلاش برای فایق آمدن بر اختلافات با حماس و هدایت کمک به فلسطینی‌ها از طریق یک ساز و‌‌ کار بین‌المللی که حماس را نادیده می‌گیرند، از جمله محورهای راهبرد رایس بود.
مذاکرات دوشنبه شب کادولیزا رایس با ملک عبدالله بن عبد‌العزیز، پادشاه عربستان بر محور تحولات فلسطین، لبنان، سوریه، عراق، پرونده هسته‌ای ایران، اوضاع سومالی و سودان استوار بود.
رایس در بدو ورودش به جده در جمع خبرنگاران اظهار داشت، هدف اصلی از سفرش به عربستان بررسی راه‌های کمک‌های بیشتر به محمود عباس، رییس تشکیلات خود‌‌‌گردان و فواد سنیوره، نخست وزیر لبنان است.
وی هم چنین نسبت به مشارکت سعودی‌‌ها در برقراری ثبات در عراق لبنان ابراز امیدواری کرد.
مقامات عربستانی تلاش بیشتر آمریکا جهت احیای روند صلح در خاورمیانه و تحقق دیدگاه جورج بوش، رییس جمهور آمریکا مبنی بر تشکیل دو کشور مستقل فلسطین و اسراییل را خواستار شدند.
در خصوص پرونده لبنان مذاکرات رایی با سعودی‌‌‌ها با پیشرفت‌‌هایی رو‌به رو بود و ریاض به وزیر امور خارجه آمریکا اطمینان داد که حمایت سیاسی و اقتصادی خود را برای از بین بردن آثار جنگ ویرانگر اسراییل علیه لبنان دریغ نکند.
عربستان هم چنین اعمال فشار بیشتر علیه نیروهای بین‌المللی جهت جلوگیری از اقدامات نظامی اسراییل علیه لبنان و فلسطین را خواستار شد.
رایس عصر سه شنبه وارد مصر شد و با حسنی مبارک، رئیس‌جمهوری مصر در مورد اقدامات مصر برای حل مشکل فلسطین دیدار و گفتگو کرد.
همچنین کاندولیزا رایس در نشستی مشترک با حضور وزرای امور خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس و وزرای امور خارجه مصر و اردن در مورد تحولات فلسطین و رند صلح خاورمیانه مذاکراتی را انجام داد.
عربستان، کویت، قطر، بحرین، عمان و امارات عربی متحده شش عضو شورای همکاری خلیج فارس را تشکیل می‌دهند.
از سوی دیگر رایس در سفر به خاورمیانه، روابط ایران ا بانک‌های منطقه را نشانه رفته است. وی در سفر به خاورمیانه، وزرای خارجه کشورهای عربی را در نشست قاهره ترغیب به صدور فرمان قطع روابط بانک‌های این کشورها با هر نهاد کمک کننده به برنامه هسته‌ای ایران کرد.
اگر کاندولیزا رایس در این مساله موفق شود. تلاش‌های آمریکا برای مجازات ایران به دلیل عدم تعلیق برنامه هسته‌ای را افزایش خواهد داد.
وی همچنین خواستار قطع روابط بانکی کشورهای منطقه با نهادهایی شد که از تروریسم حمایت یا تولید تسلیحات متعارف پیشرفته را دنبال می‌کنند.
پاتریک کلاوسون، مدیر تحقیقاتی موسسه سیاست خاور نزدیک در واشنگتن در این رابطه گفته است که تعدادی از کشورهای منطقه خلیج فارس درباره برنامه هسته‌ای ایران نگرانی‌‌هایی دارند و خواستار اقدام جدی شده‌اند. بنابراین این ابتکار آمریکا به این کشورها اجازه می‌دهد در حالی که از برنامه هسته‌ای ایران خیلی راضی نیستند، ادعا کنند آنچه انجام می‌دهند تسلیم شدن در برابر فشار آمریکاست.
واقعیت این است که فروپاشی دو رژیم مخالف تهران یعنی رژیم‌های طالبان در افغانستان و صدام در عراق و گیرکردن آمریکا در باتلاق این دو کشور، پیشرفت ایران در علوم و فناوری روز و صنایع نظامی و ضعف کشورهای عربی در ایفای نقش فعال و پرکردن خلاء عراق و انباشت ثروت‌های هنگفت به دلیل افزایش قیمت نفت ناشی از بحران عراق و عدم توانایی استفاده از آن در داخل و خارج باعث افزایش نفوذ ایران در خاورمیانه و کشورهای عرب این منطقه شده است.
با همه این احوال در سفر کنونی رایس به منطقه مهمترین مساله و دغدغه واشنگتن، موضوع روند سازش خاورمیانه است که با پیروزی غیرمنتظره جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) در انتخابات قانون‌گذاری 25 ژانویه (5 بهمن 84) بر هم خوردن قواعد بازی در مناطق فلسطینی و کنار رفتن گروه‌های مورد حمایت غرب و رژیم اسراییل. این روند متوقف شد.
کشورهای عربی همچنان زر طرح صلح اعراب که از سوی ملک عبدالله پادشاه عربستان ارائه شده است، پافشاری می‌کنند.
اکنون دولت منتخب ملت فلسطین به سبب کارشکنی‌‌ها و مانع تراشی‌های مستمر غرب به ویژه آمریکا و برخی طرف‌های مورد حمایت آنها در مناطق فلسطینی در شرایط بحرانی قرارگرفته است و متاسفانه به خاطر شرایط بد مالی و تلاش‌های تفرقه‌افکنانه آمریکا و اسرائیل برای ایجاد دو‌دستگی و بدبینی میان فلسطین‌‌ها به ویژه میان حماس فتح دو گروه اصلی و تاثیر گذار در صحنه سیاسی فلسطین درگیری‌های خونینی میان طرفداران دو جنبش روی داد که متاسفانه تصویر نامطلوبی از فلسطینی‌ها به نمایش گذاشت.
وقوع این درگیری‌ها و بحران که به نظر می رسد کاملا هدفمند و از سوی آمریکا و اسراییل هدایت می‌شود، کار را به جایی رسانده است که ابو‌‌مازن، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین که متاسفانه با شروط ناعادلانه غربی‌ها برای از سرگیری کمک‌ها همسو شده است، از احتمال تشکیل دولت فوق‌العاده و برگزاری انتخابات زود هنگام خبر‌داده است که این به معنای سقوط دولت منتخب حماس است.
به هر حال به نظر نمی‌رسد کاندولیزا رایس در سفر دورهای جدید خود به خاورمیانه که به عراق ختم شد، چیز جدیدی درباره ماهیت راه‌حل پیشنهادی آمریکا برای مناقشه اسراییل و فلسطینیان با خود به همراه آورده باشد و شرط‌های پیشین همچون به رسمیت شناختن اسراییل از سوی فلسطینیان و عادی کردن روابط آنها با تل‌آویو و توقف مقاومت مسلحانه در برابر اسرائیل به قوت خود باقی است.
آمریکا در طرف مقابل خواهان آن است که کشور آینده فلسطین بدون سلاح و حاکمیت باشد، اعراب از حق بازگشت آوارگان فلسطینی به شهرهای خود چشم‌پوشی کنند و با حفظ شهرک‌های صهیونیست نشین در کرانه باختری رود‌اردن موافقت کنند.
تا زمانی که آمریکا تغییرات اساسی و بنیادی در مواضع و سیاست‌های خود درباره سازمان‌های بین‌المللی و دیگر کشورها به ویژه کشورهای عربی اجازه مشارکت در روند صلح این منطقه را ندهد، سفرهای رایس و دیگر مقامات آمریکایی به منطقه هیچ نتیجه مثبتی به همراه نخواهد داشت.