سردرگمى اروپا میان کاخ سفید و کاخ کرملین

پیوستن به ناتو مسئله ایست که ذهن ویکتور یوشچنکو و میخاییل ساکاشویلى را به شدت نسبت به خود مشغول ساخته است. این در حالیست که آلمان و فرانسه مخالفت علنى و صریح خود را در این خصوص اعلام نموده‌اند. نشست بخارست در حالى برگزار شد که ایالات متحده آمریکا شاهد تمایل کشورهاى اروپایى عضو ناتو نسبت به گذار از سیاستهاى کاخ سفید بود. سازمان پیمان آتلانتیک شمالى یا ناتو (NATO) در سال 1946 میلادى با هدف دفاع جمعى پایه‌گذارى شد و ایالات متحده آمریکا کلیدى ترین نقش را دراین مجموعه ایفا مى کند.  ناتو در آغاز جنگ سرد و با آرمان مبارزه با شوروى و نفوذ مارکسیسم تشکیل شد. پس از فروپاشى بلوک شرق،  این سازمان فلسفه وجودى خود را از دست داد و پس از این تاریخ سران ناتو تصمیم گرفتند ناتو را از حالت نظامى به سیاسى تبدیل کنند. اما این تغییر فاز ناتو با توجه به زیرساختهاى سیاسى و امنیتى آن امکانپذیر نبود. مطابق آنچه ایده آلیستها نسبت به آن معتقدند، کلیت وجود ناتو با مناسبات نظام بین‌الملل پس از فروپاشى اتحاد جماهیر شوروى همخوانى نداشته و چاره اى جز اضملال آن وجودندارد. اخیرا، در پى دعوت از چند کشور براى عضویت در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(ناتو) و قرار گرفتن چند کشور دیگر در این مسیر،  و همچنین مخالفت آلمان و فرانسه با عضویت گرجستان و اوکراین، موضوعى که آمریکا از آن حمایت مى کرد،  اختلافات در نشست بخارست وارد مرحله اى تازه گردید. در حقیقت، نشست بخارست نقطه آشکار ساز وجود اختلاف بین سران ناتو بود. این اختلافات از زمان حضور ناموفق نظامیان ناتو در افغانستان شدت گرفته و وارد مرحله تازه اى شده است.

در طول سالیان اخیر، ناتو به یکى از اصلى ترین مراکز تولید بحران پایدار در مناطق مختلف جهان تبدیل شده است. به عبارت دیگر، ناتوقدرت میلیتاریستى خود را در مسیر بالکانیزه کردن مناطق موردنظر آمریکا صرف مى‌کند و همین مسئله اختلافات داخلى اعضاى این مجموعه را تشدید نموده است. این اختلاف خود را در دو سطح "استراتژیها" و "رفتارها" عیان نموده است. حضور ناموفق ناتو در افغانستان و ضربه اى که کلیت این حضور به اعتبار بین‌المللى کشورهاى عضو پیمان آتلانتیک شمالى وارد نمود، سبب نارضایتى آنها از ایالات متحده آمریکا شد. به عبارت دیگر، تک روى آمریکا در ناتو سبب صرف هزینه هاى زیادى از سوى دیگر اعضاى آن شد. این هرینه ها به اندازه اى زیاد است که کشورهاى عضو ناتو قدرت ریسک پذیرى خود در قبال آنها را از دست داده اند. یکى از اصلى ترین مخالفان پیوستن گرجستان و اوکراین به ناتو، آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان بود. مرکل به عنوان یکى از حامیان تروریسم در اروپا سعى دارد از جابه جایى قدرت در روسیه نهایت استفاده را برد. از این رو سیگنال خود به کاخ کرملین را ضمن مخالفت با پیوستن اوکراین و گرجستان به ناتو مخابره نمود. صدراعظم آلمان با ایده رئیس‌جمهور آمریکا در حمایت از پیوستن گرجستان و اوکراین به پیمان دفاعى آتلانتیک شمالى (ناتو) صراحتا مخالفت کرده و گفته‌است که الحاق این دو کشور مى‌تواند باعث ایجاد تنش‌هاى داخلى در این سازمان شود.  

مرکل در این خصوص مى گوید: «من معتقدم یک کشور تنها زمانى مى‌تواند عضو ناتو شود که نه تنها سیاست‌هاى جارى رهبرى آن،  این عضویت را تأیید ‌کند،  بلکه در میان مردم نیز یک حمایت پرمعنا و عمیق از عضویت در ناتو وجود داشته باشد. کشورهایى که خودشان دچار بحران‌هاى داخلى یا منطقه‌اى هستند نمى‌توانند عضو ناتو شوند.  ما مجمعى براى دفاع از امنیت هستیم و نه مجموعه‌اى که در داخل آن عضوى درگیر امنیت داخلى خودش باشد. » آلمان و فرانسه از مخالفان پیوستن این دو کشور به پیمان ناتو هستند.  آنها به جنبش‌هاى جدایى‌طلبانه دو ایالت در گرجستان و نیز حمایت کمرنگ مردم اوکراین از پیوستن این کشور به ناتو اشاره مى‌کنند.  در مقابل،  ایالات متحده امریکا از پیوستن گرجستان و اوکراین به ناتو استقبال مى‌کند.  

جرج بوش رئیس‌جمهور آمریکا به دلیل آنچه که آن را «ایجاد تنوع آرا در ناتو» توصیف کرد از ایده پیوستن این دو کشور به این پیمان حمایت کرده است.  در کنار آلمان و فرانسه،  روسیه نیز یکى دیگر از مخالفین جدى عضویت گرجستان و اوکراین درناتوست.  روسیه از این هراس دارد که با عضویت این دو کشور در ناتو،  موقعیت منطقه‌اى این کشور متزلزل شود.  

سرگئى لاوروف وزیر امور خارجه روسیه صراحتا تاکید کرد که مسکو گسترده‌تر شدن کشورهاى شرقى را بى‌جواب نخواهد گذاشت.  تحلیلگران غربى انتظار دارند که روسیه با الگو قرار دادن موضوع کوزوو،  استقلال دو استان جدایى‌طلب اوستیا و آبخازیاى گرجستان را به رسمیت بشناسد.  

از سوى دیگر، آمریکا ناتو را به مثابه نماد سیاست خارجى خود مى داند. این نوع نگاه در میان جمهوریخواهان واشنگتن به مراتب ملموس تر است. امااین دیدگاه باناسیونالیسم اروپایى و تمایل ذاتى اتحادیه اروپا به قطبیت پایدار در تعارض است. هرچند کشورهاى اروپایى در مناسبات روبنایى خود سعى در تامین منافع کاخ سفید وهمراهى با آن دارند، اما در مسائل زیربنایى و استراتژیهاى کلان، حتى در صورت تمایل، نمى توانند منافع کشورهاى خود را در مسیر تامین مطامع آمریکا نادیده انگارند. از سوى دیگر، پس از اشغال عراق و افغانستان ومشارکت برخى کشورهاى اروپایى در این پروژه ازقبل طراحى شده، تشکیل اروپاى واحد از یک "هدف دستیافتنى" به یک "آرمان" تبدیل شد. از این رو کشورهاى عضو اتحادیه اروپا باید نیروى زیاد و مضاعفى را صرف بازگرداندن خود به نقطه صفر، یعنى نقطه قبل از ریاست جمهورى بوش پسر نمایند.

پشت پاى اخیر ناتو به ایالات متحده آمریکا نمادى از تمایل اروپا نسبت به گذار از آمریکاست. این اقدام نشان مى دهد که پیروى مطلق اتحادیه اروپا از سیاستهاى آمریکا تاریخ مصرف معینى دارد. اگر اروپا بخواهدبه سوى قطبیت پیش رود، چاره اى جز گذار از آمریکا و اتخاذ رفتارهاى منطقى در قبال پکن و مسکونخواهد داشت. هم اکنون افرادى مانند سارکوزى و مرکل با وسواسى شدید در حال رصد نمودن تحولات سیاسى ایالات متحده آمریکا و روسیه هستند. هر اندازه اروپا بتواند تصویر واقعى نظام بین‌الملل را براى خود ترسیم نماید، در حرکت به سوى قطبیت موفق تر خواهد بود. در غیر این صورت پسرفت اروپا مسئله اى طبیعى و غیر قابل اجتناب خواهد بود.

به نظر مى رسد با گذشت زمان بیشتر و مشخص شدن اوضاع انتخابات ریاست جمهورى سال 2008 ایالات متحده آمریکاشاهد تشدید تنشها میان ایالات متحده آمریکا و دیگر اعضاى ناتو باشیم. از سوى دیگر، نگرانیهاى روسیه در خصوص عملکرد ناتو همچنان ادامه دارد. مدیر بخش اروپاى وزارت خارجه روسیه،  نگرانى هاى این کشور نسبت به گسترش ناتو به شرق، حمایت این سازمان از طرح سپر دفاع موشکى و گسترش نقش این سازمان نظامى درعرصه بین‌المللى را جدى دانست.  سرگئى ریابکوف از افزایش نگرانى هاى روسیه پس از برگزارى اجلاس سران ناتو با این کشور خبر داد و تاکید نمود که روسیه سوالات زیادى از ناتو دارد واین سوال ها در حال افزایش است . وى در این خصوص اظهار نموده است: "حمایت ناتو از طرح سپر دفاع موشکى صدمه زیادى به روابط ناتو و روسیه دراین منطقه زده است. روسیه به حاشیه نخواهد رفت و منتظر تغییر فضاى امنیتى نخواهد شد."

آمریکا در ژانویه 2007 به لهستان و جمهورى چک پیشنهاد داد تا یک سامانه دفاع ضد موشکى شامل 10موشک رهگیر در لهستان و یک سیستم رادارى در خاک جمهورى چک مستقر کند که این مسئله با مخالفت روسیه روبرو شده است. در نهایت اینکه ادامه تقابل ایالات متحده آمریکا و روسیه سبب سردرگمى بیشتر اروپا در شرایط فعلى خواهد شد. مسئله اى که با توجه به عقبگرد اروپا طى سالیان اخیر اجتناب ناپذیر خواهد بود.