کاربردهای صلحآمیز انرژی هستهای
اشاره:
علوم و فنون هستهای جزو فناوریهای پیشرفته و برتر در عصر کنونی است. امروز تاثیر این علوم در گسترش دانش بشری، تسلط بر طبیعت، تامین رفاه و پیشرفت زندگی بشر غیرقابل تردید بوده و به درستی میتوان آن را از عناصر و محورهای اصلی توسعه پایدار و از عوامل مهم اقتدار یک کشور به شمار آورد. در واقع، در طول نیم قرن گذشته، در نتیجه تلاش پیگیر پژوهشگران، این فناوری نقش مهمی در رشد صنعت، کشاورزی و پزشکی ایفا کرده است. استفاده از رادیوایزوتوپها در تشخیص و درمان بیماریها، به کارگیری فنآوری هستهای در تولید برق و تولید مواد با خواص ویژه و همچنین تولید گونههای مقاوم محصولات کشاورزی نسبت به آفات و کم آبی، تنها شماری از استفادههای گوناگون این علوم در پزشکی، صنعت و کشاورزی است.
جمهوری اسلامیایران مصمم است، با توجه به تاثیر شگرف علوم و فنون هستهای در مولفههای علمی، اقتصادی و اجتماعی و به طور کلی توسعه پایدار، راه خود را در مسیر پر پیچ و خم استفاده صلحآمیز از این فناوری باز نماید.
کاظم غریبآبادی
انرژی هستهای به طور صلحجویانه موارد مصرف گوناگونی دارد که به شرح آنها پرداخته میشود. (شایان ذکر است، آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این حوزه تحقیقات متعددی را انجام داده است که به مراحل کاربردی نیز رسیدهاند.)
کاربرد انرژی اتمی در بخش پزشکی و بهداشتی
طبق آمارهای سازمان بهداشت جهانی، میزان افراد سرطانی در کشورهای در حال توسعه تا سال ۲۰۱۵ هر ساله ۱۰ میلیون نفر افزایش مییابد. این در حالی است که شیوههای زندگی در حال تغییر است. اکثر کشورهای در حال توسعه، دارای متخصصان کافی در این زمینه یا دستگاههای رادیوتراپی نیستند تا بتوانند به طور موثر و ایمن با بیماران سرطانی خود تعامل کنند. در حدود ۱۵ کشور آفریقایی و چند کشور آسیایی، حتی یک دستگاه رادیوتراپی نیز وجود ندارد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این زمینه برای کمک به کشورها، برنامههایی را تدارک دیده است. هم چنین از تکنیکهای هستهای در ساخت داروهای هستهای نیز استفاده میشود. به طور کلی، میتوان موارد ذیل را به عنوان مصادیق کاربرد تکنیکهای هستهای در حوزه پزشکی نام برد:
ـ تهیه و تولید رادیو داروی ید ـ ۳۱۱، برای تشخیص بیماریهای تیروئید و درمان آنها
ـ تهیه و تولید کیتهای رادیو دارویی برای مراکز پزشکی هستهای
ـ کنترل کیفی رادیو داروهای خوراکی و تزریقی، برای تشخیص و درمان بیماریها
ـ تهیه و تولید کیتهای هورمونی
ـ تشخیص و پی گیری درمان سرطان پروستات
ـ بررسی مراکز عفونی در بدن
ـ تشخیص سرطانهای کولون، پانکراس، روده کوچک و برخی سرطانهای سینه
ـ شناخت محل تومورهای سرطانی و بررسی تومورهای مغزی، سینه و ناراحتیهای ریوی
ـ تصویرگیری بیماریهای قلبی، تشخیص عفونتها و التهاب مفصلی، آمبولی و لختههای وریدی
ـ تشخیص کم خونیها یا سندرم اختلال در جذب ویتامین۱۲B
ـ تولید دزیمترهای جیبی و محیطی
ـ استریلیزاسیون لوازم پزشکی یکبار مصرف.
کاربرد انرژی اتمی در بخش دامپزشکی و دامپروری
در این حوزه میتوان از مصادیق ذیل نام برد:
ـ نقش تکنیکهای هستهای در پیش گیری، کنترل و تشخیص بیماریهای دامی
ـ نقش تکنیکهای هستهای در تولید مثل دام
ـ نقش تکنیکهای هستهای در تغذیه دام
ـ نقش تکنیکهای هستهای در بهداشت و ایمنی محصولات دامی و خوراک دام.
کاربرد تکنیکهای هستهای در مدیریت منابع آب
بهبود دسترسی به منبع آب جهان، به عنوان یکی از زمینههای بسیار مهم در توسعه شناخته شده است. بیش از یک ششم جمعیت جهان در مناطقی زندگی میکنند که دسترسی مناسب به آب آشامیدنی بهداشتی ندارد.
تکنیکهای هستهای برای شناسایی حوزههای آب خیز زیرزمینی، هدایت آبهای سطحی و زیرزمینی، کشف و کنترل آلودگی و کنترل نشت و ایمنی سدها به کار میروند. از این تکنیکها، هم چنین در شیرین کردن آب شور و آب دریا نیز استفاده میشود.
کاربرد انرژی هستهای در بخش صنایع غذایی و کشاورزی
در این حوزه نیز میتوان مصادیق ذیل را نام برد:
ـ جلوگیری از جوانه زدن محصولات غذایی
ـ کنترل و از بین بردن حشرات
ـ به تاخیر انداختن زمان رسیدگی به محصولات غذایی
ـ افزایش زمان نگهداری
ـ کاهش میزان آلودگی میکروبی
ـ از بین بردن ویروسها
ـ طرحهای باردهی و جهش گیاهانی چون گندم، برنج و پنبه.
کاربرد انرژی اتمی در بخش صنایع
در این حوزه میتوان از مصادیق ذیل نام برد:
ـ تهیه و تولید چشمههای پرتوزایی کبالت برای مصارف صنعتی
ـ تولید چشمههای ایریدیم برای کاربردهای صنعتی و بررسی جوشکاری در لولههای نفت و گاز
ـ تولید چشمههای پرتوزا برای کاربردهای مختلف در علوم و صنعت از قبیل، طراحی و ساخت انواع سیستمهای هستهای برای کاربردهای صنعتی مانند سیستمهای سطحسنجی، ضخامتسنجی، دانسیتهسنجی و...
ـ اندازهگیری خاکستر ذغالسنگ
ـ بررسی کورههای مذاب شیشهسازی برای تعیین اشکالات آنها
ـ نشتیابی در لولههای انتقال نفت با استفاده از تکنیک هستهای.
کاربرد تکنیکهای هستهای در شناسایی مینهای ضدنفر
در سال گذشته آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تکنیک هستهای در کرواسی به صورت آزمایشی برای شناسایی مینهای ضد نفر استفاده کرده و نتیجه این بود که اندازههای خاصی از این مینها در اعماق مختلف و در شرایط خشکی خاک زمین شناسایی شدند. اما کار بیشتری نیاز است تا منجر به کشف مینهای ضد نفر کوچکتر و در شرایط رطوبت خاک زمین شود.
توسعه هستهای جمهوری اسلامی ایران در پزشکی، صنعت و کشاورزی
جمهوری اسلامی ایران برنامه گستردهای در خصوص توسعه هستهای در موارد فوق دارد. در این زمینه، سازمان انرژی اتمی ایران با ایجاد مراکز و آزمایشگاههای مختلف تحقیقاتی، تولیدی و خدماتی در این امر اهتمام کامل ورزیده است. مراکز زیر از جمله مهمترین تاسیسات هستهای سازمان، برای اجرایی کردن توسعه هستهایاند:
ـ مرکز تحقیقات هستهای
ـ مرکز تحقیقات گداخت هستهای
ـ مرکز تابش گاما
ـ مرکز تحقیقات پزشکی و کشاورزی هستهای
ـ مرکز پرتو فرایند
ـ مرکز علمی و صنعتی
ـ مرکز تحقیقات لیزر
بخشی از مهمترین فعالیتهای مراکز فوق، عبارتند از:
ـ تولید رادیو ایزوتوپهایی مثل: ۱۹۲ـ Ir و ۶۰ ـ Co و ۱۳۷ـ Cs و ۲۴۱ـ Am
ـ تولید رادیو داروهایی مثل: 99ـ Mo /99- Tc / و ۱۳۱ـ I و ۳۲ـ P و ۶۷ـ Ga
ـ تولید انواع کیتهای رادیو دارویی
ـ تولید گندم موتانت و غیرموتانت، جوموتانت و غیرموتانت و پنبه موتانت
ـ تولید سیستم شمارش هستهای با آشکارساز گایگر
ـ تولید مولد پالد هستهای
ـ تولید دزیمتر جیبی و دزیمتر دیجیتال دستی
ـ تولید انواع لیزرها
موارد فوق تنها نمونههای اندکی از فعالیتهای سازمان انرژی اتمی در خصوص توسعه هستهای در پزشکی، صنعت و کشاورزی است. در حال حاضر صدها پروژه تحقیقاتی، کاربردی و تولیدی در مراکز مختلف سازمان در حالی انجام است که نشانگر عزم و برنامهریزی جمهوری اسلامی ایران در توسعه علوم و فناوری هستهای میباشد.
تمامی فعالیتهای انرژی هستهای ایران از زمان پیوستن به معاهده NPT در 1970 و امضای موافقتنامه پادمان جامع (214/ INFCIRV) زیر پوشش نظارتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) بوده است. بیش از دو سال نیم است که پروتکل الحاقی نیز بطور داوطلبانه حتی قبل از تصویب مجلس شورای اسلامی، اجرا میشود و آژانس نیز بنابر گزارشهای مدیر کل آن، به عدم انحراف در فعالیتهای هستهای کشورمان اذعان کرده است.
این مساله نهایت شفافیت و اعتمادسازی و اثبات صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی ایران است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
