روابط چین و آمریکا؛ تقابل یا تعامل؟

مجتبی قائمی‌مهر
2 محور عمده اقتصادی سیاسی در موضوعات روابط دو جانبه، مساله هسته‌ای ایران، مساله تایوان، اختلافات تجاری 2 کشور، مبارزه با تروریسم، انرژی و مسائل هسته‌‌ای به جزیره کره. عمده مسائل مورد مذاکره روسای جمهور چین و آمریکا بود که روز پنجشنبه در کاخ سفید انجام گرفت. درباره مسائل سیاسی استراتژیک مانند مساله هسته‌ای ایران و موضوع تایوان، چین همچنان بر مواضع خود پافشاری کرد.
هوجین تائو در این دیدار، حل مسالمت‌آمیز مساله هسته‌ای ایران را تنها راه مناسب عنوان کرد؛ زیرا برای پکن امنیت منطقه خلیج فارس به عنوان بزرگترین منبع تامین انرژی جهان آن هم در شرایطی که چین به عنوان دومین صرف‌کننده نفت به آن نیاز فراوان دارد. مهمترین عامل اتخاذ این تصمیم و پافشاری برآن از سوی هوجین تائو است که می‌تواند امنیت ملی و اقتصادی پکن را دستخوش بحران بزرگی کند.
تقاضای چین بر ضرورت پایبندی آمریکا به بیانیه چین واحد و عدم حمایت تسلیحاتی از تایوان، محور سیاسی دیگری بود که براساس اهمیت ویژه‌اش، پکن بر آن تاکید داشت.
محور مهم دیگر، مسائل و روابط اقتصادی بین 2 کشور بود که از سوی آمریکا مطرح و با چراغ سبز چین مواجه شد.
پس از برقراری روابط سیاسی چین و آمریکا در سال 1979 میلادی، روابط اقتصادی و تجاری 2 کشور بسرعت رشد پیدا کرد و حجم تبادلات تجاری دو‌جانبه 80 برابر افزایش یافت و چین، سومین شریک تجاری و بازار صادراتی آمریکا و آمریکا دومین شریک تجاری و بزرگترین بازار صادراتی چین شد.
حجم بالای صادرات چین به آمریکا مدتهاست موجب نگرانی سران این کشور شده است.
در این سفر، هوجین تائو پذیرفت برای حل این نگرانی،‌ پکن واردات فرآورده‌ها و خدمات از آمریکا را افزایش دهد و در کنار آن، آمریکا هم محدودیت صادرات فناوری را برداشته و به کاهش تدابیر حمایتی دست بزند.
از جمله واردات فرآورده‌های مورد نظر چین، خرید 2000 فروند هواپیمای بوئینگ است که قرارداد 80 فروند آن امضا شده است.
اما آنچه همچنان باقی است، نگرانی آمریکا از افزایش توانایی‌های اقتصادی، نظامی و تجاری چین است که می‌تواند قدرت هژمونیک آمریکا را در صحنه بین‌المللی به چالش بکشاند و بر همین اساس به تدابیر استراتژیک روی آورده که موجب نگرانی چین از این سیاست‌ها شده است.
برقراری روابط ویژه آمریکا با هند به منظور اجرای دکترین سدبندی، حمایت از تجربه‌طلب‌های چین مانند تبتی‌‌ها و حمایت از تایوان و کمک تسلیحاتی به این کشور را می‌توان از جمله این اقدامات عنوان کرد.
از سوی دیگر، گسترش روابط چین با کشورهای که در تقابل با آمریکا هستند و عدم حمایت از مواضع سیاسی واشنگتن در برخی مسائل مهم بین‌المللی و نزدیکی به روسیه در مقاطعی برای مقابله با سیاست‌های آمریکا، عملا شرایطی را به وجود ‌آورده که براساس آن، محافل استراتژیک معتقدند آن روی سکه روابط  2 کشور هرگز نمی‌تواند از ثبات دائم برخوردار باشد.