زنان بر اریکه قدرت

الهه محمدی

دومین زن رئیس‌جمهور جهان از کشور هفت هزار جزیره

دومین زن رئیس‌جمهوری جهان نیز یک زن آسیایی است که مانند اولین زن رئیس‌جمهوری دنیا (ایزابلا پرون) و اولین نخست‌وزیر جهان (باندارانایکه) شهرت و موقعیت خود را از شوهرش به ارث برده ودر نتیجه احساساتی که قتل او در میان مردم کشورش برانگیخت به این مقام رسیده است. البته خود او نیز پس از رسیدن به مقام رئیس‌جمهوری که قبل از کشته شدن شوهرش هرگز انتظار آن را نداشت، لیاقت و کاردانی خود را در انجام وظایف دشواری که به عهده گرفت نشان داده است. «کورازون - آکینو» رئیس‌جمهور فیلیپین یا کشور هفت هزار جزیره در سن 53 سالگی، به این مقام دست یافت.

بزرگترین موفقیت کورازون آکینو در جریان مبارزات انتخاباتی که مهارت سیاسی او را قبل از پیروزی در انتخابات نشان داد، جلب همکاری برجسته ترین رهبرسیاسی مخالفان، «سالوادور لورن» بود که پیش از او خود را کاندیدای مقام ریاست جمهوری فیلیپین کرده بود. کورازون آکینو در روز ادای سوگند جمهوری با همان لباس زرد که در جریان مبارزات انتخاباتی به تن داشت، پشت رل اتومبیل خود نشست و با توقف های طولا نی در پشت چراغ های قرمز راهنمایی خیابان های ما نیل، با کمی تاخیر به مراسم ادای سوگند رسید و در آن مراسم کوتاه ولی محکم بود و از آن جمله گفت: «من به نام ملت فیلیپین قدرت را به دست می گیرم ... و متعهد می شوم دولتی که تشکیل خواهم داد مجری عدالت و قانون باشد، بر مبنای حقیقت و اصول اخلا قی کارکند و آزادی و دموکراسی را در کشور تضمین نماید...»

کورازون آکینو که در دهه 80 رهبری مبارزات دموکراتیک بر ضد رژیم مارکوس را بر عهده داشت، نه تنها وی را از قدرت ساقط کرد، بلکه پس از سال ها، دموکراسی را برای مردم فیلیپین به ارمغان آورد. ارزش این دستاورد چنان بود که بعد از کناره گیری او از قدرت نیز ژنرالهای فیلیپینی ترجیح دادند به جای مقابله با نظام دموکراتیک کشور، خود را نامزد انتخابات کنند وبه شیوه ای دموکراتیک به قدرت برسند. همین رویه سبب شد تا ژنرال فیدل را مو، رئیس ستاد ارتش در دولت آکینو، بعدها در مقابل تحرکات ارتش برای کودتا مقاومت کند و با مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری به عنوان یک ژنرال دموکرات قدرت را به دست بگیرد. از سوی دیگر آکینو در دوران حکومت خود مبارزه بی امانی را برای بازگرداندن اموال عمومی که به صورت ثروت شخصی خانواده ای مارکوست به خارج از کشور منتقل شده بود شروع کرد. این مبارز سرانجام منجر به بازگرداندن میلیون ها دلا ر از موجودی حساب های شخصی مارکوست در خارج از کشور به دولت و ملت فیلیپین شد. توانایی و قابلیت کورازون آکینو در اداره امور کشور 56 میلیونی فیلیپین در آغاز مورد تردید بود، ولی با انتخاب شایسته ترین افراد برای دولتش این مشکل را آسان کرد. او با تغییر قانون اساسی فیلیپین و دادن آزادی های بیشتری به مردم و تصفیه دستگاه دولت از عناصر فاسد گذشته به قسمتی از وعده های خود به مردم عمل کرده، ولی درراه حل مشکل اساسی مردم فیلیپین که مشکلا ت اقتصادی و فقر و بیکاری بود، توفیق زیادی به دست نیاورد. البته حل این مشکلا ت زمان زیادی می خواست و همین اندازه که تورم مهار شد و حرکتی و لو اندک در فعالیت های اقتصادی به وجود آمد، موفقیتی به شمار می آمد.

بی‌نظیر بوتو، رهبری بهتر از پدرش

چهارمین زن آسیایی که در نیمه دوم قرن بیستم به قدرت رسید، جوان ترین زنی بود که تاکنون به مقام نخست‌وزیری دست یافته است. بی نظیر بوتو نخست مانند ایندیراگاندی نخست‌وزیر فقید هند، شهرت و موفقیت خود را در عالم سیاست از پدر به ارث برد. او در سال 1952 در خانواده ای سیاستمدار در کراچی پاکستان به دنیا آمد. پدرش ذوالفقار- علی بوتو و مادرش بیگم نصرت، از مهاجران اصفهان بود.

وی در 16 سالگی به قصد تحصیل در دانشگاه ها روارد و آکسفورد راهی غرب شد وبا مدرک کارشناسی علوم سیاسی و بعد رشته فلسفه واقتصاد در سال 1997 به کشورش بازگشت. در همان ایام، مخالفان ذوالفقار علی بوتو، نخست‌وزیر پاکستان وی را پس از 6سال از قدرت خلع کردند. او بعد از پدرش در اولین انتخابات آزاد پاکستان پس از یازده سال حکومت مطلقه ضیاء الحق در قالب حزب مردم پاکستان که به رهبری او بود و با وجود کارشکنی عوامل حکومت که همه از بازماندگان دوران ضیاءالحق بودند، 92 کرسی از 237 کرسی پارلمان پاکستان را به دست آورد و «اتحاد دموکراتیک اسلا می» که از ائتلا ف هشت حزب دست راستی به وجودآمده بود با به دستآوردن 55 کرسی در مقام دوم قرار گرفت.

بی نظیر بوتو با انعطاف و مهارت خاصی حمایت چند گروه کوچک سیاسی را نیز که قریب سی کرسی پارلمان جدید را در اختیار داشتند به طرف خود جلب کرد و با اعلا م پشتیبانی اکثریت نمایندگان پارلمان از زمامداری وی، غلا م اسحق خان کفیل ریاست جمهوری پاکستان ناچار شد روز دوم دسامبر سال 1998 بی نظیر بوتو را مامور تشکیل کابینه نماید. بی نظیر بوتو در اصول سیاست خارجی پاکستان نیز که در دوران حکومت ضیاءالحق متکی به غرب بود، تغییر نداد و ارتش پاکستان هم با همان کادر فرماندهی دوران ضیاءالحق دست نخورده باقی ماند. البته فرماندهان ارتش پس از مرگ ضیاءالحق وعده ای از هم قطاران خود در سانحه هوایی تابستان سال 1988 روش احتیاطآمیزی در پیش گرفت. اما پس از قریب بیست ماه زمامداری بی نظیربوتو، به طور ناگهانی از طرف غلا م اسحق خان رئیس‌جمهور پاکستان از کار برکنار شده و یکی از سیاستمداران مخالف وی تا انجام انتخابات پارلمانی آینده پاکستان به مقام نخست‌وزیری برگزیده شد.

رئیس‌جمهور پاکستان، بی نظیر بوتو را ظاهرا به دلیل بی کفایتی و فساد در دستگاه دولت و نارضایتی عمومی از عملکرد دولت از کار برکنار کرد، ولی بی نظیر بوتو که اقدام رئیس‌جمهور را در برکناری خود برخلا ف قانون اساسی پاکستان می دانست، مدعی شد که غلا م اسحق خان تحت فشار ژنرال ها و رهبران نظامی پاکستان که از حکومت او راضی نبودند، حکم برکناری وی را صادر کرده است.

در ادامه تحولات سیاسی پاکستان، پرویز مشرف در اکتبر 1999 با برکناری نواز شریف به قدرت رسید. بی نظیر و فرزندانش 9 سال در لندن در تبعید خود خواسته به سر بردند. ولی بی نظیر همچنان به فعالیت های سیاسی اش ادامه داد. بی نظیر بوتو 18 اکتبر 2007، در پی تحولات سیاسی در پاکستان و به رغم تهدید شدن به مرگ از سوی اسلا مگرایان تندرو و سو» نیت دولت به کشورش بازگشت.

طرفداران بی نظیر او را هنگام ورود گل باران کردند. اما به رغم استقبال چشمگیر از او در ساعت های اولیه ورودش، مورد حمله انتحاریون قرار گرفت. اگر چه او از این سو» قصد تروریستی جان به در برد، ولی بیش از صد نفر در این حمله جان باختند. بی نظیر در همان ابتدای ورودش به کراچی از پرویز مشرف، نخست‌وزیر پاکستان انتقاد کرد و گفت که مشرف نمی تواند هم زمان در پست سیاسی و نظامی حضور داشته باشد.

زیر این مساله با قانون مغایر است. تحولات سیاسی پاکستان با کناره گیری مشرف از سمت نظامی ادامه یافت. بی نظیر، که یکی از مدعیان اصلی نخست‌وزیری بود،برای زمینه سازی پیروزی حزب مردم در انتخابات آینده پاکستان به شهرهای مختلف سفرکرد. این انتخابات براساس برنامه اعلا م شده قرار بود 8 ژانویه 2008 برگزار شود، اما در 27 دسامبر 2007، یعنی درست ده روز قبل از انتخابات، بی نظیر بوتو در عملیات تروریستی در شهر راولپندی پاکستان کشته شد.