پشت پرده روابط هستهای آمریکا و رژیم صهیونیستی
ابهام هستهای، زیر چتر حمایتی غرب (بخش دوم)
گردآوری و ترجمه: نادر مازوجی
اشاره:
مقاله حاضر سعی میکند که به خوانندگان نشانههایی را ارائه کند برای تبیین این موضوع که راهبرد خاورمیانهای آمریکا در مورد مباحث امنیتی دارای نواقص جدی است و تصمیمسازان کاخ سفید، هنوز بر سر نظام امنیتی خاورمیانه به یک جمعبندی همهجانبه نرسیدهاند. اعتقاد بر این است که نحوه برخورد دوگانه آمریکا با مساله هستهای ایران و رژیم صهیونیستی، نمونهای آشکار از سردرگمی آمریکا در تحولات خاورمیانه است.
از این رو فعالیتهای هستهای صلحآمیز ایران مورد مخالفت جدی آمریکا و اسرائیل قرار دارد. این در حالی است که دسترسی به دانش صلحآمیز هستهای مورد مخالفت هیچ یک از موافقتنامهها و معاهدات بینالمللی نمیباشد. اما آنچه که موجب تهیه این گزارش شد، توافق اخیر آمریکا و اسرائیل در مسئله هستهای است که به موجب آن اسرائیل از فناوری و اطلاعات هستهای آمریکا برخوردار میشود. این در حالی است که واشنگتن پیش از این ادعا کرده بود با تلآویو به این دلیل که عضو «انپیتی» نیست، همکاری هستهای نخواهد کرد.
منازعه پشت نقاب هستهای
اسرائیل در اوایل دهه 1950 در صدد استفاده از نیروگاه هستهای با اهداف نظامی برآمد. «جوزف کوبنسیونر» مدیر برنامه عدم گسترش تسلیحات هستهای در بنیاد صلح کارنگی میگوید: اغلب برنامههای ساخت سلاحهای هستهای در خاورمیانه در پاسخ به تصمیم اسرائیل در توسعه زرادخانههای خود در دهههای 1950 و 1960 بوده است. فاش شدن بلندپروازیهای اتمی اسرائیل در 1986 که منجر به بازداشت افشاگر آن «مردخای وانونو» دانشمند هستهای این رژیم شد، رقیبان منطقهای اسرائیل را به این نکته آگاه ساخت که ماراتن با رژیمی که بیش از 200 کلاهک هستهای را در زرادخانههای خود پنهان کرده و توان نابودی 6 بار کره زمین را دارد، فرجام مطلوبی جز از طریق مقابله به مثل و دستیابی به تسلیحات متقارن نخواهد داشت. معمای ناامنی و بیاعتمادی هنگامی که مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در جولای 2004 از اسرائیل خواست تا برنامههای هستهای خود را در چارچوب مذاکرات کنترل تسلیحات منطقهای محدود کند، هرچه بیشتر روشن میشود. اسرائیل با اعلام اینکه هرگز اولین کشور خاورمیانه نخواهد بود که تاسیسات هستهای خود را معرفی میکند عملاً از خواست جامعه بینالمللی طفره رفته است.
اسرائیل همواره تهدید بازیگرانی مهم در منطقه همچون ایران را باعث تلاش خود برای بهرهمندی از سلاحهای هستهای عنوان کرده اما همانطور که <ریتکیه> عضو شورای روابط خارجی آمریکا در مقالهای در نشریه «اینترنشنال هرالدتریبیون» در اگوست 2005 خاطرنشان کرد، قصد تهران عمدتاً چالشگری ایدئولوژیک است نه تقابل نظامی. این در حالی است که رژیم صهیونیستی تنها رژیم در منطقه خاورمیانه است که از امضای پیمان منع گسترش هستهای (ان.پی.تی) سر باز زده است. فعالیتهای هستهای نظامی اسرائیل بدون نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنان در حال پیگیری است و تلاش کشورهای منطقه را برای ایجاد خاورمیانه عاری از سلاحهای اتمی با مشکل مواجه کرده است. کمکهای فنی، لجستیکی و مالی کشورهای انگلیس و فرانسه به این رژیم در دهه 1950، صهیونیستها را در مسیر فعالیتهای هستهای با هدف تولید و تکثیر تسلیحات اتمی قرار داد. رژیم صهیونیستی در گذشته با اتخاذ سیاست ابهام هستهای که از چتر حمایت گسترده سیاسی و مالی غرب برخوردار بوده، به فعالیتهای هستهای نظامی خود ادامه داده که هدف از آن حفظ برتری نظامی این رژیم در منطقه و استفاده از اهرم بازدارندگی توان هستهای نظامی بوده است؛ توجیهی که آشکارا از سوی غرب و به خصوص آمریکا پذیرفته شده و برآن تاکید گردیده است. البته سیاست کلی آمریکا و غرب نیز بر متمایز ساختن رژیم صهیونیستی در منطقه خاورمیانه و حفظ برتری نظامی آن قرار دارد. با این حال، ناظران سیاسی دور ماندن فعالیتهای هستهای نظامی اسرائیل از چشم بازرسان بینالمللی انرژی اتمی و تمرد این رژیم از امضای پیمان منع تولید و تکثیر سلاحهای اتمی را یک چالش جدی در منطقه تلقی میکنند. ضمن آنکه حمایتهای بیدریغ آمریکا و غرب از اسرائیل در این زمینه، مواضع دوگانه و تبعیضآمیز آنها را نیز مشخصتر میکند. سال گذشته در نشست مجمع عمومی سالانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین، قطعنامهای در خصوص پیوستن اسرائیل به پیمان ان.پی.تی با 53 رای موافق در مقابل 47 رای ممتنع و تنها 2 رای مخالف به تصویب رسید اما به دلیل حمایتهای بیچون و چرای آمریکا از این رژیم و سیطره واشنگتن بر آژانس و شورای امنیت سازمان ملل، عملاً اینگونه قطعنامهها از سوی آژانس و یا شورای امنیت علیه اسرائیل خنثی میشود.
پارادوکس آمریکایی
سیاستهای خاورمیانهای آمریکا به ویژه در خصوص مسائل امنیتی، حکایت از آن دارد که تصمیمگیران کاخ سفید هنوز بر سر نظام امنیتی در خاورمیانه به یک جمعبندی همهجانبه نرسیدهاند. دستیابی و کنترل انرژی با ایجاد ترتیبات امنیتی برای منطقهای که بزرگترین ذخایر انرژی جهان را در خود جای داده، از اساسیترین راهبردهای خاورمیانهای آمریکا است. بدون تردید آمریکاییها بحث انرژی هستهای و جلوگیری از دستیابی کشورهای خاورمیانه به فناوری اتمی را یکی از مهمترین محورهای این بخش از سیاستهای جهانی خود قرار دادهاند و در راستای این رویکرد سعی دارند با بزرگ کردن خطر واهی فعالیتهای هستهای ایران، به بخش مهمی از این راهبرد،پوشش تبلیغاتی دهند. هنگامی که مقامهای آمریکایی نسبت به هرگونه فعالیت کشورهای مسلمان در خصوص انرژی هستهای حساسیت نشان میدهند، این پرسش مطرح میشود که چرا آنها و جامعه جهانی که داعیه حقوق بشر را سر میدهند، در سالهایی که اسرائیل اقدام به پنهانکاری در فعالیتهای هستهایاش میکرد و قبل از آنکه «وانونو» به افشای آن بپردازد، تلاشی برای متقاعد کردن تلآویو برای پیوستن به معاهده انپیتی از خود نشان ندادند؟ در دولت بیل کلینتون رئیس جمهوری سابق آمریکا حتی هرگونه عکسبرداری ماهوارهای و آمارگیری از فعالیتهای هستهای اسرائیل ممنوع بود. با توجه به همین دستور آمریکا مبنی بر اینکه هیچ کشوری در دنیا حق ندارد از سلاحهای هستهای اسرائیل بازخواست و یا آماری درخواست کند، این رژیم به راحتی اهداف هستهای خود را دنبال میکند. اما چرا واشنگتن به هیچوجه حاضر نیست اسرائیل را مورد بازخواست قرار دهد؟ واقعیت آن است که آمریکا به دنبال کسب مهرههای فعال و پرسروصدا برای پیشبرد اهداف خود میباشد و به آنها نیاز دارد. به عنوان مثال اگر آمریکا بخواهد با عربستان سعودی یا سوریه کلنجار داشته باشد، هزینه سیاسی و نظامی هنگفتی باید بپردازد اما درحال حاضر آمریکا به واسطه اسرائیل هم بهترین بازار اسلحه را به دست آورده و هم غیرمستقیم اهداف خود را در خاورمیانه پیش میبرد. در واقع اسرائیل بهترین ابزار راهبردی سیاست آمریکا در منطقه است. هیچگاه هیچ کشور یا دولتی تا این اندازه با سیاستهای آمریکا چه در زمان دموکراتها و چه در زمان جمهوریخواهان، هماهنگ عمل نکرده است. به عبارت دیگر میتوان گفت که اسرائیل متمم سیاست خارجی آمریکا است. رژیم صهیونیستی با بالا بردن قدرت هستهای و ایجاد رعب در کشورهای منطقه، سعی دارد خود را به عنوان قدرت متخاصم و بزرگ منطقه مطرح کند. ترس سایر کشورها بیشتر از ترس فلسطینیها برای اسرائیل معنی دارد زیرا به اذعان خود مسئولان صهیونیستی، فلسطینیها از اسرائیل نمیترسند و اسرائیل اگر بتواند منطقه را به ترس بیندازد بهتر سود کرده است. آمریکا نیز به اسرائیل اطلاعات جاسوسیای میدهد که از دادن آن به همپیمانان خود حتی در ناتو خودداری میکند و چشم خود را در مورد تلاشهای تلآویو برای دستیابی به سلاحهای هستهای بسته است. در عین حال آمریکا و کشورهای غربی تلاش میکنند تا خواسته کشورهایی چون ایران، مصر و سازمانهایی چون جنبش عدم تعهد را مبنی بر قرار دادن مسئله هستهای اسرائیل در جدول کاری آژانس با شکست مواجه سازند. آمریکا با تحت فشار قرار دادن کشورها و حمایت از اسرائیل، روند غیرشفاف هستهای این رژیم و توسعه زرادخانه هستهای آن را تسهیل کرده است.
اسرائیل علاوه بر نپذیرفتن انپیتی، از تصویب پیمان منع کامل آزمایشهای هستهای مصوب 10 سپتامبر 1996 در مجمع عمومی سازمان ملل امتناع کرده و فقط آن را به امضا رسانده است.
از سال 1987 تاکنون 13 قطعنامه در مجمع عمومی سازمان ملل و مجمع عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تصویب رسیده که اسرائیل همه آنها را رد کرده است. حمایتهای بیدریغ آمریکا از فعالیتهای غیرشفاف هستهای اسرائیل درحالی است که سرویسهای اطلاعاتی جاسوسی آمریکا سال گذشته اسناد طبقهبندی شده و محرمانهای را درباره برنامه هستهای رژیم صهیونیستی منتشر کردند که ثابت کرد این رژیم از سال 1974 به تولید کلاهکهای اتمی، انبار کردن گسترده آنها و سرمایهگذاری روی ساخت موشکهایی با قابلیت نصب آنها مبادرت داشته است. در این گزارش که از سوی دفتر مرکزی اطلاعات سازمان اطلاعات و جاسوسی آمریکا و با همکاری مشترک دفتر اطلاعات و تحقیقات وزارت خارجه این کشور منتشر گردید، تأکید شد که آمریکا در سال 1974 از وجود سلاحهای هستهای در اسرائیل اطلاع داشته است. این گزارش تأکید کرده بود که تلآویو سرمایهگذاری عظیمی روی طرح ساخت انواع موشکهای زمین به زمین که امکان نصب کلاهکهای هستهای روی آنها وجود دارد، انجام داده است و این درحالی است که مقامات کاخ سفید به راحتی از کنار این موضوع عبور کردهاند. البته حمایتهای آمریکا از برنامه تسلیحاتی هستهای اسرائیل سبب نشده که جامعه بینالملل نیز با تسامح و تساهل با این قضیه برخورد کند و همواره نگرانیهایی از سوی مسئولان برخی کشورها و نهادها دیده میشود. از جمله میتوان به واکنش محمد البرادعی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد که طی اظهاراتی در سال گذشته، آمریکا را به دلیل فروش تسلیحات به رژیم صهیونیستی و برخی دیگر از کشورهای خاورمیانه مورد انتقاد شدید قرار داده بود. <ترکی فیصل> سفیر سابق عربستان در واشنگتن نیز از سیاستهای آمریکا در برخورد با فعالیتهای هستهای اسرائیل انتقاد کرده بود. <نبیل فهمی> سفیر سابق مصر در واشنگتن هم گفته بود اسرائیل تنها کشور خاورمیانه است که پیوستن به معاهده انپیتی را رد میکند و استانداردهای سازمانهای بینالمللی را در تأسیسات هستهای رعایت نمیکند.
«عمروموسی»دبیرکل اتحادیه عرب نیز بارها در سخنانش درخصوص تلاشهای آمریکا برای خارج ماندن رژیم صهیونیستی از پیمان انپیتی هشدار داده است. همه این نگرانیها و هشدارها درحالی است که «نیامین بنالیعازر»وزیر امور زیربنایی رژیم صهیونیستی اواسط سال گذشته از ایجاد تأسیسات هستهای جدید از جمله در صحرای نقب واقع در جنوب فلسطین اشغالی خبر داده بود. در حقیقت حمایتهای همهجانبه آمریکا از این رژیم نقش عمدهای در سیاست توسعهطلبانه و نظامیگری اسرائیل و به خطر افتادن بیشتر امنیت منطقهای و جهانی از سوی این رژیم دارد. ادامه دارد...
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
