ناکامی ‌رایس در سفر به لندن

قاسم غفوری
پس از روی کار آمدن نو ‌محافظه‌کاران در آمریکا، نقطه عطفی در روابط انگلیس و آمریکا آغاز و طرفین به متحدان جدا ناشدنی در عرصه جهانی مبدل گردیدند که حضور آنها در جنگ افغانستان و سپس عراق و سیاست‌های هماهنگ آنها در قبال تحولات جهانی را در پی داشته است. در همین چارچوب در طی روزهای اخیر کاندولیزارایس، وزیر خارجه آمریکا طی دیداری سه روزه از انگلیس با مقامات این کشور دیدار نمود. این دیدار در حالی صورت گرفت که:
1- به دلیل همسویی بدون چون و چرا بار با سیاست‌های دولتمردان کاخ سفید، جایگاه وی و حزب کارگر در افکار عمومی ‌بریتانیا به پایین‌ترین حد تنزل کرده و حتی بسیاری از اعضاء و سران حزب کارگر، خواستار کناره‌گیری بلر از قدرت گردیده‌اند. در همین حال سیاست‌های جنگ‌طلبانه بلر موجب ایجاد بحران‌های‌‌ داخلی برای انگلیس به ویژه بحران اقتصادی و امنیتی شده است. بر این اساس از مهمترین اهداف رایس از حضور در لندن را می‌توان اعلام حمایت آمریکا از بلر و طرح‌‌‌های‌‌ وی در برابر مخالفان ارزیابی نمود، ‌هرچند که واکنش‌های مردم و مخالفت آنها با دیدار رایس، نشان داد که این اقدام نه تنها موجب حمایت و بهبود جایگاه بلر نگردید، بلکه بیش از گذشته انزجار و بی‌اعتمادی مردم به وی را آشکار ساخت. (مردم در تظاهراتهای ضد جنگ خود بر سر سپردگی بلر تاکید و خواستار پایان حکومت آن گردیدند).
2- مقامات دو کشور در حالی با یکدیگر دیدار نمودند که تحولات عراق، سرنوشتی برخلاف انتظار و خواست آنها را رقم زده و امروز آنها به عنوان اشغالگر از یک سو تمام پایگاه‌‌‌های‌‌ خود را در عراق از دست داده و از سوی دیگر با عدم تحقق وعده‌ها و اهداف آنها، انزجار جهانی از سیاست‌‌‌های‌‌ جنگ‌طلبانه آنان که در لوای دموکراسی انجام می‌گیرد، افزایش یافته است. بر این اساس رایس در این سفر تلاش داشت تا از محورهای مذاکرات را بررسی کامل تحولات عراق و اتخاذ تدابیر جدید برای حل بحران‌های کنون اعلام نماید، در حالی که در این چارچوب با اعتراف به اشتباهات در سه سال حضور در عراق و دیدار ناگهانی با استراو از عراق و ملاقات با مقامات این کشور در زمینه آینده دولت جدید آن، سعی در کاهش انزجار جهانی و نشان دادن چهره‌ای پیروزمند و دموکراتیک که برای تحقق صلح و مردم‌سالاری در عراق تلاش و متحمل شکست شده‌اند، داشته‌اند. هر چند که راه‌پیمایی‌های گسترده مردم انگلیس و عراق که دولتمردان انگلیس و آمریکا را جنایت کار جنگی خطاب می‌کردند، از همان ابتدا موجب شکست این طرح و ایجاد رسوایی دیگر برای آنها در زمینه تحولات عراق گردید.
3- رایس در حالی وارد لندن گردید که پرونده هسته‌ای ایران وارد مرحله جدیدی گردیده، از یک سو تلاش اروپا و آمریکا برای وادار نمودن شورای امنیت به اتخاذ تدابیر شدید علیه ایران و از سوی دیگر موضع‌گیری چین و روسیه، سبب شده تا غرب با اضطراب و نگرانی خاص به بررسی پرونده ایران مبادرت ورزد. با توجه به چند دستگی در عرصه جهانی در قبال ایران، دولتمردان آمریکا با حضور در انگلیس برآنند تا بر هماهنگی مواضع اروپا با خود تاکید نمایند. هر چند که در باطن همچنان شاهد اختلافات بسیاری حتی میان دول اروپایی و آمریکایی در این زمینه می‌باشیم. به عبارتی دیگر از ابعاد این سفر را می‌توان ایجاد جنگ تبلیغاتی و روانی علیه ایران دانست که برای سرپوش نهادن بر ضعف آنها در برابر اراده و خواست ایران صورت ‌می‌گیرد.
4- بررسی پرونده پروازهای مخفی آمریکا بر فراز اروپا و تلاش آمریکا برای بهره‌گیری از نفوذ و جایگاه انگلیس برای پایان دادن به این متهم که به چالشی بزرگ برای این کشور مبدل گردیده، را باید از ابعاد دیگر این دیدار دانست. انگلیس خود از جمله متهمان این پرونده می‌باشد که به 71 مورد پرواز مخفی آمریکا اعتراف نموده است، لذا طرفین بر این اصل تاکید دارند که با افزایش فشارها بر اتحادیه اروپا مانع از استمرار بررسی این پرونده گردند، هرچند که تاکنون اروپا در برابر این امر مقاومت و بر بررسی کامل آن تاکید نموده است.
5- این روزها جهان شاهد ظهور بازیگران جدید همچون روسیه، چین، غیر متعهدها، کشورهای آمریکای لاتین، آلمان و... می‌باشد این حضور که موجب تعدیل و کاهش حضور یکجانبه‌ آمریکا و در کنار آن انگلیس گردیده سبب شده تا این کشورها با همسویی و اتحاد بیشتر برای پیش‌گیری از حضور این قدرتها گام بردارند که دیدارهای مکرر مقامات این کشورها در این چارچوب صورت می‌گیرد.
در نهایت و با توجه به تحولات جهانی و روابط انگلیس و آمریکا می‌توان گفت که دیدار رایس در شرایط کنونی از لندن برای اعلام هماهنگی و اتحاد میان دو کشور و به نوعی موضع‌گیری و عملکرد مردم انگلیس در هنگام استقبال از رایس، که مملو از انتقاد و تظاهرات‌‌‌های‌‌ ضد جنگ بود، حکایت از شکستی دیگر برای این دو متحد در عرصه داخلی و خارجی داشت که آنها را وارد بحران جدیدی ساخت و نتیجه این اعتراضات را می‌توان در دیدار غیر منتظره رایس و استرا از عراق برای به نمایش گذاشتن نقش و توجه آنها به حل بحران این کشور مشاهده نمود، هر چند که این اقدام نیز نتوانست از انتقادها بکاهد.