تحرکات ترکیه در مرزهای ایران

حسن فتحی
آنکارا با وجود این که متعهد شده در راستای عضویت در اتحادیه اروپا دست به تحولات دموکراتیک در داخل ترکیه بزند ولی هنوز هم نتوانسته رابطه معقول و منطقی با کردهای مخالف که در قالب پ.ک.ک با این کشور در حال جنگ هستند برقرار کند به همین دلیل هر از چند گاهی در مناطق کردنشین ترکیه و یا در شمال عراق و در مجاورت مناطق کردنشین ایران دست به تحرکاتی می‌زند و یا اتهاماتی را متوجه کشورهای همسایه می‌کند. در همین راستا نظامیان ترکیه در روزهای گذشته دست به تحرکاتی در مناطق مرزی ایران زده و این کشور اقدام به تقویت نظامیان خود در این مناطق کرده است. در این رابطه در خبرها آمده بود که نیروهای مسلح ترکیه در مواضع استراتژیک واقع در مرزهای مشترک ایران و ترکیه مستقر شده‌اند. به نوشته روزنامه روسی ایزوسیتایک گروه نظامی ‌متشکل از تجهیزات نظامی، توپخانه و نیز خودروهای امدادی و پیاده نظام در منطقه شمدیلی واقع در 40 کیلومتری خاک ترکیه با مرز ایران استقرار یافته‌اند. این گروه تحت تدابیر امنیتی شدید و با پشتیبانی هلی‌کوپترها در ارتفاعات استراتژیک مرز ترکیه مستقر شده‌اند. دولت ترکیه هدف از استقرار این گروه را ادامه مبارزه با افراط‌گرایی اعلام کرده است. در همین حال حملات ترکیه به مناطق کردنشین شمال عراق به بهانه مقابله با کردهای مخالف شدت گرفته که حکایت از تلاش آنکارا را برای سرکوبی چریک‌های مخالف کرد در مناطق مرزی دارد. مشکل ترکیه با کردهای مخالف این کشور مساله جدیدی نیست بلکه از زمانی که کشور ترکیه توسط آتاتورک بنیان نهاده شد این چالش وجود داشته و روز به روز حادتر شده است. زیرا مقامات ترکیه هویت و موجودیت کردها را نفی کرده و در راستای یکسان‌سازی فرهنگی درصدد از بین بردن فرهنگ کردها و استحاله آنها بر آمده‌اند. به همین دلیل آنها کردها را ترک‌های کوهستانی می‌نامیدند. کردها هم که براساس قرارداد صلح سور که در سال 1920 پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و تشکیل کشور ترکیه به امضا رسید وعده استقلال دریافت کرده بودند حاضر به تن دادن به خواسته‌های آنکارا نبودند که همین مساله رویارویی آنها را طی این سال‌ها در پی داشته است به طوری که اختلاف و چالش میان کردها و دولت ترکیه به نوعی جنگ داخلی منجر شده که دامنه آن فراتر از این کشور رفته است. ترکیه بارها اتهاماتی را به کشورهای همسایه خود از جمله ایران، عراق و سوریه که دارای اقلیت‌های کرد هستند وارد کرده که این اتهامات بی‌اساس بر روابط این کشورها با آنکارا تاثیر نامطلوب بر جای گذارده است. زیرا آنکارا که در رویارویی با کردهای مخالف ناتوان نشان داده و نتوانسته خواسته‌های خود را به آنا تحمیل کند با جوسازی‌ها و یا لشکرکشی‌های بی‌حاصل درصدد از بین بردن پایگاه‌های کردها بر آمده است. این کشور حتی با وجود این که عبدالله اوج آلان رهبر کردها را سال‌ها در زندان نگه داشته و از سوی پ.ک.ک با آتش‌بس یک جانبه مواجه بوده اما به این دلیل که تمایلی برای به رسمیت شناختن کردها ندارد حاضر به آشتی با آنها و رعایت حقوق حقه این گروه نشده است. در این راستا نیاز به ذکر این واقعیت است که وارد آوردن اتهامات بی‌اساس به کشورهای همسایه و یا لشکرکشی به مناطق مرزی و تحرکاتی که این روزها در مرزهای ایران شاهدیم هیچ‌گاه راهگشا نبوده و نتوانسته از مشکلات آنکارا در رویارویی با کردها بکاهد به این دلیل که ترکیه موظف است حقوق حقه این گروه را به رسمیت شناخته و به آنها اجازه حیات بدهد. کردها که در ایران، سوریه، عراق، ترکیه و جمهوری آذربایجان پراکنده هستند هیچگاه از سوی مقامات آنکارا به رسمیت شناخته نشده و همواره تحت فشار قرار داشته‌اند. آنها مرزی که عبدالله اوج آلان را در قاره آفریقا بازداشت کرده و سراسیمه به ترکیه منتقل و محاکمه کردند تصور می‌کردند که توانسته‌اند برای همیشه بر مشکل کردها غلبه کرده و آنها را مهار کنند ولی شواهد امر نشان از این واقعیت دارد که نه تنها نتوانسته‌اند در این رابطه به موفقیتی برسند بلکه از سوی اتحادیه اروپا و سازمان‌های حقوق بشر برای برخورد انسانی با کردها تحت فشار قرار دارند. مقامات آنکارا باید به این واقعیت توجه کنند که فرافکنی و متهم کردن همسایه‌ها نه تنها راهگشا نیست بلکه می‌تواند بر روابط دو جانبه با کشورهای همسایه تاثیر منفی بر جای بگذارد. به همین دلیل به نظر می‌رسد عاقلانه‌ترین راه حل مشکل کردها در داخل ترکیه و پرهیز از فرافکنی است زیرا استمرار این وضعیت بر نفع آنکارا نبوده می‌تواند شرایط نامطلوبی را در این منطقه استراتژیک و حساس برای ترک‌ها در پی داشته باشد.