گروه بینالملل بحران گزارش میدهد
گرجستان؛ چرخش به سمت اقتدارگرایی
ترجمه: آرش عزیزی
توضیح مترجم: گزارشی که مشاهده میکنید از سوی گروه بینالمللی بحران تهیه شده است. این گروه سازمانی مستقل، بینالمللی، غیردولتی و غیرانتفاعی است که تلاش در پیشگیری و حل بحرانهای مرگبار از طریق تحلیل میدانی و ارائه راه حل دارد. این گروه در سراسر جهان فعال است و گزارشهای آن از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند. در این گزارش، گروه بحران نگاهی دقیق به کشور گرجستان دارد و به بحرانهای متعدد آن، از جمله رابطه با روسیه و مناطق جداییطلب آن، میپردازد.
پاسخ سرکوبگرانه و نامتناسب دولت به تظاهرات صلحآمیز در نوامبر 2007 پایتختهای غربی را شگفتزده کرده است چرا که آنان گرجستان را مهد دموکراسی در منطقهای از رژیمهای غیرآزاد میشمردند. اما از زمان انقلاب گل رز تا کنون، دولت رئیسجمهور میخائیل ساکاشویلی، هر روز کمتر تحمل مخالفین را دارد؛ این در حالی است که این دولت در حال اصلاح نهادهای ناکارآمد پساشوروی، انگیزش اقتصادی که عمیقا غیرکاربردی است، تملک دوباره بر مناطق جداییطلب آبخازیا و اوستیای جنوبی و معامله با همسایهای دخالتکار، یعنی روسیه است. ساکاشویلی در تلاش برای بازیابی نام دموکراتیک خود، در 5 ژانویه 2008 انتابات زودهنگام ریاستجمهوری فراخوانده است؛ انتظار میرود او در این انتخابات پیروز شود اما انتخابات آزاد و عادلانه برای جبران خرابی کافی نیست. غرب باید بر دولت گرجستان فشار بیاورد تا رفتار روزافزون اقتدارگرای خود را پایان بخشد، وارد مذاکرهای اصیل با مخالفان سیاسی شود و روند مداوم صلح را شفاف و پاسخگو سازد.
رهبر جوان و پویای گرجستان در سال 2003 با خوشنیتی عظیم غربیها و حمایتی محسوس سرکار آمد. این دولت که دولتی رو به زوال را ارث برده بود، خود را به حکومت دموکراتیک و اصلاحات لیبرال متعهد ساخت و فعالانه عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو را دنبال کرد. این دولت موفقیتی چشمگیر در احیای نهادهای مرده و انجام اصلاحات عظیم که استقلال را متحول کردهاند، داشته است. دولت ساکاشویلی به زودی خود را رو در رو با همسایه پرخاشگر روسی دید که سرشار از پول نفت است. دولت پوتین با خصومتی روزافزون با سمت و سوی اروپا-آتلانتیک گرجستان، و بهخصوص انگیزههای آن برای پیوستن به ناتو، برخورد کرد. پوتین میخواست با تحریمهای اقتصادی و پشتیبانی از انگیزههای جداییطلبان آبخازیا و اوستیای جنوبی، گرجستان را سر جای خود بنشاند. ساکاشویلی، ضمن تلاش برای جلب حمایت غرب، با سخنان ناسیونالیستی و تقابلآمیز پاسخ داده است. بسیاری از اتهامات همیشگی تفلیس به روسیه برای دخالت این کشور برحق است، بهخصوص تا جایی که به مناطق تخاصم باز میگردد، اما ادعای دخالت روسیه در سیاست داخلی، که برای محدود کردن بعضی آزادیهای مدنی استفاده شده است، کمتر معتبر است.
رهبری نیز گاهی آسانترین راه را انتخاب کرده است. این بهخصوص تمرکز قدرت در دست اقلیتی کوچک و هماندیش و خودداری از پذیرفتن انتقادها است که جایگاه دموکراتیک این کشور را زیر سوال برده است. خویشاوندگرایی در سطوح بالای حکومتی، روز به روز بیشتر قابل مشاهده است. موانع و کنترلها از پیش رو برداشته شدهاند، عدالت دلبخواهی اعمال میشود، حقوق بشر در موارد بسیاری نقض شده و آزادی بیان محدود شده است.
در اواخر اکتبر و اوایل نوامبر ناکامی دولت در واکنش فعال به تقاضای شفافیت، پاسخگویی و پیگیری معتبر پروندههای آزاردهنده تجاوزهای رسمی از سوی اپوزیسیون، جامعه و شهروندان معمولی به اعتراضات عمومی در سراسر کشور انجامید. نتیجه این اعتراضات تظاهراتهای بزرگ تفلیس بود که بیش از 6 روز طول کشید و در روز 7 نوامبر با سرکوب خشونتآمیز دولت مواجه شد. استفاده نامتناسب از زور در مقابل تظاهرکنندگان صلحآمیز، تعطیلی خشونتآمیز ایستگاه خصوصی تلویزیون و تحمیل حکومت اضطراری، پایانی بر حمایت همهجانبه غرب از رهبری گرجستان نهاد. ساکاشویلی میخواست اعتراضها را تلاشی با حمایت روسیه برای سرنگونی دولت بخواند و این گونه واکنش خود را توجیه کند. مقامات چندین نفر از رهبران اپوزیسیون را به دسیسه و فعالیتهای خرابکارانه محکوم کردهاند و فیلمهایی در تلویزیون پخشکردهاند که به ادعای آنها نشانی از رابطه با جاسوسان روسی است. این اقدامات و سایر تاکتیکهای فشار، شکاف جامعه را عمیقتر کرده است. آقای ساکاشویلی که از آسیبی که به جایگاه او در غرب وارد آمده، با خبر بود، چندین ماه زودتر از موعد انتخابات ریاستجمهوری را فراخوان داد. او که میخواست اوضاع را عادی جلوه دهد اعلام کرد که گرجستان «امتحان بسیاری دشواری پس داده است» و موفق شده «از حمام خون و تقابل مدنی عظیم جلوگیری کند» و هشدار داد که دشمنان کشور – بخوانید روسیه – تلاش خواهند کرد انتخابات را لکهدار کنند. اما اقدامات دولت همچنان به طرزی آزاردهنده اقتدارگرایانه هستند: تلویزیون خصوصی ایمدی اجازه افتتاح مجدد یافت و این درست در همان روزی بود که تبلیغات انتخاباتی رسانهای رسما آغاز شد و تصاویر تلویزیون تا چند روز بهخاطر نقص فنی روی آنتن نرفت؛ معترضان نوامبر دستگیر یا جریمه شدند؛ فعالیتهای اپوزیسیون همچنان زیر ضرب قرار دارد، منابع دولتی برای کارزار انتخاباتی ساکاشویلی مورد استفاده قرار میگیرند و خط بین حزب حاکم و دولت مخدوش شده است.
دوستان غربی گرجستان، بهخصوص آمریکا، اتحادیه اروپا و ناتو باید فشار خود بر ساکاشویلی و دولتش را متمرکز کنند تا مسیر روزافزون اقتدارگرایی این کشور را اصلاح کنند. بهخصوص آمریکا باید به روشنی اعلام کند که از اصول دموکراتیک پشتیبانی میکند و نه رژیمی مشخص. کافی نیست که بگوییم انتخابات آزاد و عادلانه، گرجستان را روی ریل باز خواهد گرداند. دیگر نمیتوان به سادگی از کنار مشکلات عمیقتر در رابطه با حکومت قانون، فساد، فقدان آزادیهای رسانهای، موانع و کنترلهای ضعیف و نابرابریهای روزافزون اقتصادی گذشت. گرجستان انتخابی بین اصلاحات واقعی و گشایش دموکراتیک ندارد. این کشور باید به هر دوی اینها روی آورد.
پیشنهادات به دولت گرجستان:
1- اطمینان کسب کنید که انتخابات ریاستجمهوری 5 ژانویه 2008 آزاد و عادلانه است، مخصوصا با ارائه دسترسی برابر به رسانه برای تمام نامزدها و خودداری از استفاده از منابع دولتی برای یاری رئیسجمهور کنونی.
2- احترام به آزادی رسانهای، آزادیهای مدنی و حقوق بشر در محتوا و در صورت از جمله با توقف کنترل وسیع تلفن چهرههای شهیر و بازیگران جامعه مدنی، انتشار موارد اطلاعاتی برای بدنام کردن رقبا و استفاده از تحقیقات مالی یا سایر تاکتیکهای ارعاب علیه سازمانهای غیردولتی و شرکتهایی که منتقد دولت شمرده میشوند.
3- کسب اطمینان از شفافیت و پاسخگویی در اجرای اصلاحات و دنبالکردن حکومتی باز و دموکراتیک، مخصوصا از طرق زیر:
الف) کاربستن حکومت قانون بدون اعمال سلیقه و کسب اطمینان از استقلال و عاری از ارعاب بودن قوه قضائیه
ب) شرکت در گفتوگویی فعال با احزاب اپوزیسیون، برخورد با آنها به عنوان شرکتکنندگان مشروع روند دموکراتیک و پایان هرگونه ادعای بیبنیان در مورد همکاری آنها با دولت روسیه
ج) تقویت موانع و کنترلهای نهادمند، اصلاح قانون اساسی برای اعطای قدرت پارلمانی بیشتر و مرکززدایی موثرتر و ارائه منابع کافی به اعضای اپوزیسیون در پارلمان
د) پیگیری شفاف و بیطرفانه تمام اتهامات معتبر فساد، بهخصوص در سطوح بالای حکومت، حفاظت از حقوق مالکیت و اصلاح روند خصوصیسازی برای کسب اطمینان از پاسخگویی
ه) افزایش شفافیت بودجه دفاع و کسب اطمینان از عملی شدن پیشنهاد نخستوزیر برای کاهش مخارج دفاع در سال 2008
4- کاوش در نواحی همکاری احتمالی با روسیه از جمله تجارت، حمل و نقل، کنترل مرزی و مبارزه با تروریسم، جنایت سازمانیافته و افزایش سلاحها و مواد مخدر و در عین حال اجتناب از سخنان جنجالبرانگیز ضدروسیه.
5- شرکت در گفتوگویی واقعی با آبخازیا و اوستیای جنوبی از جمله گفتوگو در مورد نگرانیهای امنیتی مشروع آنها ضمن اجتناب از سخنان ستیزهجویانه و مبارزهطلبانه و اقدام علیه حکومتهای دوفاکتوی آنان، و مشخصا اجتناب از تعیین جداول زمانی تهاجمی و جاهطلبانه برای حل تخاصمات.
پیشنهادات به دولت فدراسیون روسیه:
6- اقداماتی برای بهبود روابط و همکاری دوطرفه مثلا پایان تحریم اقتصادی، قطع تبعیض رسمی علیه اهالی گرجستان در روسیه و اجتناب از سخنان تقابلآمیز.
7- همکاری با گرجستان در پرداختن به مسائل امنیتی هر دو طرف در عین قبول حق این کشور برای تقاضای عضویت در ناتو در صورت تمایل
8- تشویق آبخازیا و اوستیای جنوبی برای مذاکره سازنده با تفلیس
به آمریکا، اتحادیه اروپا، ناتو و دولتهای عضو هر دوی این سازمانها:
9- از حکومت دموکراتیک حمایت کنید و نه رژیمی مشخص؛ در ارزیابی از تلاشهای گرجستان برای موفقیت در آزمون حکومت، استانداردهای محکمی به کار ببندید؛ و حمایت از جامعه مدنی، مدافع مردم را افزایش دهید و برای استحکام آزادی رسانهای بکوشید.
10- به اصرار خود برای شفافیت بیشتر در مخارج نظامی و کاهش آنها به عنوان درصدی از کل بودجه دولتی ادامه دهید.
11- پیش از پیشنهاد برنامه عضویت به گرجستان اکیدا اطمینان کسب کنید که این کشور به ارزشهای ناتو، متعهد و در حال اجرای آنها است: ارزشهایی همچون دموکراسی، حکومت قانون، آزادی فردی و حل مسالمتآمیز اختلافات.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
