گروه سیاسی ـ با پایان یافتن شمارش آرای دومین دور انتخابات مجلس هشتم شورای اسلامی یکبار دیگر پیروزی قاطع اصولگرایان به نمایش گذاشته شد. به این ترتیب اصولگرایان پیروز هر دو دور این انتخابات شناخته شدند.
نتایج انتخابات پایتخت گویای پیروزی 10 اصولگرا در مقابل یک کاندیدای اصلاحطلب است چرا که تنها علیرضا محجوب کاندیدای مورد حمایت ستاد ائتلاف اصلاحطلبان توانست از تهران به مجلس هشتم گام نهد و 29 نفر دیگر نمایندگان این شهر از فهرست جبهه متحد اصولگرایان انتخاب شدهاند.
در این میان تنها کاندیداهایی از ائتلاف فراگیر اصولگرایان وارد مجلس شدند که جبهه متحد اصولگرایان نیز از آنها حمایت میکرد. از اینرو میتوان گفت که پیروز اصلی میدان رقابت انتخابات مجلس هشتم جبهه متحد اصولگرایان بوده است. از آنجا که عمده تلاش جبهه متحد اصولگرایان بر اتحاد و اجماع این طیف سیاسی بنا نهاده شده بود، میتوان گفت آنچه در این انتخابات از سوی مردم رای آورد؛ «وحدت» بود. عدم بکارگیری چنین الگویی دیگر تلاشهای انتخاباتی اعم از شکلگیری ائتلاف موازی «فراگیر اصولگرایان» و یا ارائه 3 لیست از سوی اصلاحطلبان (ستاد ائتلاف، اعتماد ملی و ستاد ائتلاف مردمی) را محکوم به شکست کرد.فراکسیون اکثریت مجلس هفتم ـ فراکسیون اصولگرایان ـ نیز در طول عمر 4 ساله این مجلس بر اصل وحدت و لزوم انسجام اصولگرایان پای میفشرد و مخالف انشعابهایی تحت عنوان «وفاق و کارآمدی»، «اصولگرایان مستقل» و «حزبالله» بود. تمدید نمایندگی اغلب اعضای این فراکسیون از یکسو و ناکامی نمایندگان فراکسیونهای منشعب از فراکسیون اکثریت از سوی دیگر، گویای آن است که فراکسیون اکثریت مجلس هشتم نیز از سوی کاندیداهای مورد حمایت جبهه متحد، رهبری خواهد شد و چهبسا باز هم محمدرضا باهنر به ریاست آن برگزیده شود. در این صورت میتوان پیشبینی کرد که همچنان مشی فراکسیون اکثریت مجلس هفتم در قبال دولت در پیش گرفته شود. مشیای که اگرچه گهگاه برخی اقدامات دولت را ـ بهویژه در بعد اقتصادی ـ به باد نقد میگرفت اما از سوی نمایندگان منتقدی چون افروغ به «مماشات» و «مصلحتگرایی» در قبال دولت متهم میشد. از اینرو اگرچه برخی پیروزی دوباره اصولگرایان جبهه متحدی را در نتیجه نقدهای اخیر آنان به دولت ـ بهویژه درخصوص تغییر وزرا و سیاست اقتصادی ناکارآمد ـ میدانند اما غیبت قاطبه اعضای فراکسیون اصولگرایان مستقل در مجلس هشتم از جمله چهرههایی چون عماد افروغ، محمد خوشچهره، حسن سبحانی و... نشان از کاهش سطح انتقادات به دولت خواهد داشت.این گمانه را حضور کمرنگ کاندیداهای ائتلاف فراگیر اصولگرایان تقویت میکند.
کمرنگ شدن نظارت بر عملکرد دولت و انتقاد از آن را همچنین میتوان از حضور اندک اصلاحطلبان در مجلس هشتم نیز فهمید. کسب تنها 50ـ40 کرسی از سوی این طیف بار دیگر فراکسیون اقلیتی را در مجلس آتی رقم خواهد زد که کاربردی بیش از فراکسیون اقلیت کنونی مجلس هفتم نخواهد داشت.البته اجماع میان اقلیت اصلاحطلب و اصولگرایان مورد حمایت ائتلاف فراگیر اصولگرایان میتواند این تحلیل را نقض کند. چرا که جمع 50-40 کرسی اصلاحطلب به انضمام 70-60 کرسی ائتلاف فراگیر، حدود 100 تا 120 کرسی را تشکیل میدهد که میتواند در مقابل فراکسیون اکثریت که شامل کاندیداهای جبهه متحد میشود، قد علم کند. البته با افزوده شدن چهرههای مستقل به این دو طیف نیز کفه آنان را در مقابل کفه جبهه متحد سنگینتر خواهد کرد.حضور چهره منتقد دولتی چون علی لاریجانی موید چنین تحلیلی است که میتواند رهبری نمایندگان منتقد دولت را در دست بگیرد. دیدار و رایزنی 68 نماینده منتخب مجلس هشتم با وی، احتمال رهبری وی را پررنگتر میکند. بهویژه آنکه از هماکنون او به عنوان یکی از کاندیداهای احتمالی کرسی ریاست مجلس مطرح است که در صورت به وقوع پیوستن این احتمال، تشکیل مجلسی منتقد دولت دور از انتظار نخواهد بود.
تحلیل شکست اصلاحطلبان
شکست اصلاحطلبان در این دوره از انتخابات را میتوان در نتیجه رد صلاحیت شدن تعدادی از کاندیداهای آنان از یکسو و عدم اجماعشان از سوی دیگر دانست.این طیف سیاسی در تحلیلهایشان از نتایج انتخابات با اشاره به میزان مشارکت مردم در انتخابات، معتقدند که جناح اصولگرا دارای یک پایگاه اجتماعی ثابت است که یک سوم آرای مردم از آغاز انقلاب تاکنون را شامل میشود که همچنان نیز ثابت مانده است.اصلاحطلبان به عنوان مثال به بازخوانی و بررسی آرای اسدالله بادامچیان، منتخب جبهه متحد اصولگرایان در تهران در رقابتهای مختلف مجلس پرداخته و مدعیاند: «در تمام این دورهها نهتنها درصد آرای این کاندیدا که حتی تعداد آن نیز تقریباً ثابت بوده است و این قضیه در مورد دیگر کاندیداهای اصولگرایان نیز صدق میکند».اصلاحطلبان که کاهش مشارکت مردم در انتخابات را عامل شکست خود میدانند، کمرنگ شدن حضور مردم در انتخابات را در نتیجه عملکرد مسوولان میخوانند اما اصولگرایان با تکیه بر پیروزیشان در 4-3 انتخابات گذشته، شکست دوباره اصلاحطلبان را به دلیل بیرغبتی مردم به آنان دانسته و عملکردهای گذشته اصلاحطلبان را ناکارآمد توصیف میکنند.
نتایج انتخابات مجلس هشتم از نگاه آمار
انتخابات روز جمعه رقابت میان 164 نامزد برای 82 کرسی مجلس هشتم بود. از این میان 71 نفر اصولگرا، 32 نفر مستقل نزدیک به اصولگرا، 41 نفر اصلاحطلب و 20 نفر مستقل نزدیک به اصلاحطلب بودند. (7 نفر از حزب اعتماد ملی، 28 نفر از ائتلاف اصلاحطلبان، یک نفر ائتلاف مردمی اصلاحات، 5 نفر سایر ائتلافهای اصلاحطلب، 20 نفر مستقل با گرایش اصلاحطلبی، 53 نفر جبهه متحد اصولگرایان، 16 نفر ائتلاف فراگیر اصولگرایان، 2 نفر از سایر ائتلافهای اصولگرایان و 32 نفر افراد مستقل با گرایش اصولگرایی).رقابت های سیاسی برای کسب کرسیهای مجلس هشتم در دور دوم انتخابات نیز نشان میداد که در 14 کرسی رقابت میان اصولگرایان بوده، در 3 کرسی میان اصلاحطلبان، در 34 کرسی میان اصولگرایان و اصلاحطلبان، در 24 کرسی میان اصولگرایان با مستقلهای اصولگرا، در 3 کرسی میان اصلاحطلبان و مستقلهای اصلاحطلب و در 4 کرسی میان مستقلها، رقابت شده است.
گفتنی است این رقابتها میان 40 تن از نمایندگان فعلی مجلس با 124 نفر نامزد جدید بوده است.