استیصال آمریکا در نشست همسایگان عراق

سحاب فاطمی
 از زمان حضور نورى المالکى در راس معادلات سیاسى بغداد،سنگ اندازیهاى ایالات متحده آمریکا و برخى کشورهاى اروپایى از جمله انگلستان لحظه اى قطع نمى گردید.اشغالگران مى دانستند که موفقیتهاى احتمالى دولت آشتى ملى به طور خودکار سبب خروج آنها از عراق خواهد شد.از این رو واشنگتن و دیگر نیروهاى اشغالگر در دو سطح امنیتى و اقتصادى فشارهاى فوق العاده اى را بر دولت مالکى تحمیل نمودند.دموکراتهاى کنگره نیز از این استراتژى جمهوریخواهان حمایت نموده و به عنهاى مختلف در صدد تضعیف دولت آشتى ملى عراق بر مى آمدند.اما مالکى در طول ماههاى اخیر توانسته با همکارى برخى اعضاى پارلمان معادلات امنیتى بغداد را تا حدى بهبود بخشد.همین مسئله سبب اثبات ناکارآمدى آمریکا در برابر دولت برخاسته از آراى ملت عراق گردید.
اجلاس فراگیر وزیران امور خارجه کشورهاى همسایه عراق براى بررسى مسائل امنیتى ، بازگشایى سفارتخانه‌هاى خارجى ،موضوع آوارگان و بخشش بدهى‌هاى خارجى عراق برگزار شد و در آن کشورهاى شرکت کننده از تلاشاهاى دولت بغداد در زمینه بازگشت امنیت به عراق تقدیر نمودند.
در این نشست، وزراى امور خارجه کشورهاى همسایه عراق (ایران ، کویت ، عربستان ، ترکیه ، اردن و سوریه) به اضافه مصر و بحرین ، وزراى خارجه کشورهاى عضو دائم شوراى امنیت (روسیه ، چین ، آمریکا ، فرانسه و انگلیس) و گروه هشت و نیز نمایندگان اتحادیه اروپا ، اتحادیه عرب ، شوراى همکارى خلیج فارس ، سازمان ملل متحد و سازمان کنفرانس اسلامى شرکت داشتند.
مهمترین پیامد و نتیجه برگزارى نشست کشورهاى همسایه عراق در کویت،شناسایى رسمى دولت عراق توسط نظام بین الملل بود.البته این نوع شناسایى ماهیتى سیاسى دارد و با تعریف رایج از شناسایى در علم حقوق بین الملل متفاوت است.آمریکا انتظار داشت پس از گذشت پنج سال از اشغال عراق خشونت‌ها در این کشور فروکش کند تا بتواند این کشور را به عنوان نمادى از دمکراسى آمریکایى معرفى کند ولى بر خلاف انتظار واشنگتن، خشونت‌ها در عراق همچنان ادامه دارد و روز به روز بر نفرت مردم عراق و منطقه نسبت به آمریکایى ها افزوده مى‌شود. بى گمان، تداوم حضور نیروهاى اشغالگردر عراق، عامل اصلى ادامه بحران در این کشور آشوب زده است و تنها راه برون رفت از این بحران ، خروج اشغالگران و واگذارى امور عراق به خود مردم این کشور است.از سوى دیگر،ملت عراق نسبت به تلاشهاى دولت آشتى ملى نورى المالکى در خصوص بهبود اوضاع امنیتى این کشور اذعان داشته و به خوبى آگاهند که ریشه اصلى تداوم بحرانهاى موجود را باید در فاکتورى به نام “رفتارهاى اشغالگران”جست و جونمود.
بنابر شواهد و مستندات موجود،ایالات متحده آمریکا ورژیم صهیونیستى بسیارى از عملیاتهاى تروریستى در عراق را طرح ریزى و از عوامل اجرایى آنها حمایت مى کنند.به عبارت دیگر،بحران امنیت در عراق معلول سیاستهاى پشت پرده و بعضا آشکار اشغالگران این کشور است.از سوى دیگر، هزینه هاى واشنگتن در بغداد روز به روز بیشتر مى شود و این مسئله تاثیر مستقیمى بر اقتصاد آمریکا دارد.از این رو نومحافظه کاران آمریکا دیگر توان توجیه افکارعمومى آمریکا با استناد به تئوریهاى پیش و پا افتاده قبلى خود را ندارند.
شمار نیروهاى آمریکایى کشته شده در عراق از زمان حمله به این کشور در مارس سال 2003 تاکنون به 4هزار و 23 تن رسید. سال2007 براى نظامیان آمریکایى خونبارترین سال بود زیرا در مقایسه با سال 2006که شمار کشته‌ها بالغ بر 822 نفر مى‌شد این آمار به 901 سرباز آمریکایى در سال 2007 رسید. در سال 2005 نیز شمار کشته‌هاى نظامیان آمریکایى 846 نفر بود. این آمار در واقع نشان از تداوم اقدامات خشونت آمیز در چهار سال گذشته در عراق دارد.
حدود پنج سال قبل،زمانى که پل برمر به تازگى بغداد را ترک نموده بود،نومحافظه کاران واشنگتن در صدد بازتعریف مفهوم “دولت “در خاورمیانه بودند.این بازتعریف ملهم از نظریات نئورئالیستى افرادى مانند “مورگنتا”بود.تجربه ناموفق حضور پل برمر به عنوان نخستین حاکم بغداد،پس از سقوط صدام ،جمهوریخواهان افراطى را مجبور به حرکت در مجرایى محدودتر نمود.تشکیل دولتى بومى و در عین حال وابسته به امپریالیسم نوین ،عملا براى ایالات متحده آمریکا آسان نبود.از سوى دیگر،واشنگتن با مطالبه مردم عراق در راستاى تشکیل هرچه سریع تر دولت روبه رو بود و همین مسئله حساسیتهاى موجود را افزایش داده بود.تعیین «ایاد علاوی» به عنوان نخست وزیر و «غازى عجیل الیاور»به عنوان رئیس جمهور دولت موقت عراق گویاى یک پیام واضح از سوى اشغالگران بود:اینکه واشنگتن از هر دولت و سیاستمدارى در بغداد حمایت نخواهد کرد.
ایالات متحده آمریکا در ابتداى اشغال عراق به دنبال مطرح ساختن چهره هاى بومى وابسته به کاخ سفید و تل آویو بودند.از این رو نومحافظه کاران تصمیم گرفتند انرژى سیاسى دولت بوش را صرف حمایت از علاوى نمایند.
ایاد علاوى و اعضاى کابینه اش مانند حازم الشعلان ،روابط مستحکمى با ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغالگرقدس داشتند.چنانچه در همان آغاز به کار ایادعلاوى در مسند نخست وزیری،اخبار مربوط به همکارى وى و سازمان سیا در زمان حکومت صدام توسط روزنامه نیویورک تایمز انتشار یافت.دولت علاوى در صدد بود با طرح دوباره مسائل پان عربیستى و فاصله گیرى از ایران و ترکیه،پیاده کننده مطلق استراتژیهایى باشد که نومحافظه کاران براى وى تعیین مى نمودند.جان بولتون،دونالد رامسفلد و دیک چنى بر روى سنگ بنایى که با انتخاب علاوى در عراق ایجاد شده بود دیدگاه خوشبینانه اى داشتند.اما این خوشبینى مفرط با برگزارى انتخابات عمومى در عراق و پیروزى شیعیان به طور کلى برهم ریخت.علاوی،شعلان و دیگر مهره هاى واشنگتن در بغداد به شدت مورد غضب مردم قرار گرفته و با کسب آرایى بسیار ناچیز عملا از صحنه سیاسى بغداد کنارگذاشته شدند.واقعیت امر این است که با گذشت زمان و تداوم حمایت ملت عراق از سیاستهاى نورى المالکى و دیگر اعضاى دولت آشتى ملى و تحولات سیاسى همزمانى که در کاخ سفید و آمریکا رخ داد،چاره اى جز تغییر استراژى کوتاه مدت خود در بغداد نیافت.این تغییر استراتژى ،خود را در جریان بیانیه اخیر نشست همسایگان عراق در کویت نمایان ساخت.
دربیانیه‌ پایانى نشست گسترده‌ وزیران خارجه کشورهاى همجوارعراق، شوراى امنیت و کشورهاى گروه هشت، هدف از این نشست ادامه‌ هماهنگى و همکارى کشورهاى همجوار و حمایت از تلاش‌هاى دولت و ملت عراق جهت برقرارى امنیت و صلح دایمى اعلام شد. در نهایت اینکه شناسایى دولت عراق در جریان نشست اخیر کویت را مى توان به عنوان سرفصلى جدید در حیات سیاسى بغداد مورد تحلیل قرار داد.این مبدا،مى تواند نقطه پیوند دهنده «استقلال ملت عراق»با«زوال واشنگتن» در این کشور اشغال شده باشد. ناکامى آمریکا در راستاى تضعیف دولت آشتى ملى اثرات وضعى قابل مشاهده اى در هردو حزب جمهوریخواه و دموکرات خواهد داشت.این تاثیر گذارى را مى تواند در دوره بعدى ریاست جمهورى آمریکا،فارغ از اینکه اوباما،هیلارى کلینتون یا مک کین به قدرت برسند مشاهده نمود.